Казахский язык
Главная
Существительные
Послелоги
Прилагательные
Числительные
Местоимения
Наречия, Союзы
Личные окончания
Глаголы
Вспомогательные глаголы
Причастия
 Деепричастия
Модальность
Предложения
  Проверь себя!
  Упражнения
   Грамматика детям
   Учим всей семьёй
 Видео
  Разговорник
Пословицы
  Книга для чтения
С казахским не шутят?
Сказки
Песни
Статьи
Словарь
Ссылки и др.
Автор сайта
Суперлёг. чтение
  1. 1  
  2. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  1. 4  
  1. 5  

Каталог тем
Лёг.истор.
  1. 1  
  1. 2  
  1. 3  
  1. 4  
  1. 5  
  1. 6  
  1. 7  
 Истории о детях
  1. 1  
  2. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  1. 5  
  2. 5  
  2. 6  
  2. 7  
 Занимательное чтение
  1. 1  
  2. 1  
  3. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  3. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  3. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  3. 4  
  1. 5  
  2. 5  
  3. 5  

Продвинутый уровень
 Казахский по уровням
  1. 1  
  2. 1  
  3. 1  
  4. 1  
  5. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  3. 2  
  4. 2  
  5. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  3. 3  
  4. 3  
  5. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  3. 4  
  4. 4  
  5. 4  
  1. 5  
  2. 5  
  3. 5  
  4. 5  
  5. 5  
  2. 6  
  3. 6  
 Лёгкое чтение
  1. 1  
  2. 1  
  3. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  3. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  3. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  1. 5  
  2. 5  
 Короткие истории
  1. 1  
  2. 1  
  3. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  3. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  3. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  1. 5  
  2. 5  
 Кирил/Latyn 

Истории о детях

Том 2, страница 2
Грамматика казахского языка. Просто о сложном

Автор идеи, составитель и переводчик текстов
с английского языка на русский: Андрей Краснов

      21. Туған күнге арналған ашық xат
      Гүлжан анасына ашықхат сатып алғысы келді. Келесі аптада анасының туған күні болады. Гүлжан анасын жақсы көреді. Ол анасына туған күнге арналған әдемі ашық xат сатып алғысы келді. Ол əдемі ашықхатты алғысы келді. Ол қажет нәрсе жазылған ашықхатты қалады. Қажет нәрсе деген не? Ашықхатта: "Анашым, мен сені жақсы көремін," - деп жазылуы керек. Онда: "Анашым, сен - дүниедегі ең керемет анасың", - деп жазылуы керек. Онда: "Сенің менің анам болғаның үшін сондай бақыттымын", - деп жазылуы керек. Ашықхатта болуға тиіс қажет нәрселер осы. Ашықхатта болуға тиіс тағы бір нәрсе бар. Онда: "Туған күніңмен!" - деп жазылуы керек.

      21. Tuğan künge arnalğan aşyq hat
      Güljan anasyna aşyqhat satyp alğysy keldı. Kelesı aptada anasynyŋ tuğan künı bolady. Güljan anasyn jaqsy köredı. Ol anasyna tuğan künge arnalğan ädemı aşyq hat satyp alğysy keldı. Ol ädemı aşyqhatty alğysy keldı. Ol qajet närse jazylğan aşyqhatty qalady. Qajet närse degen ne? Aşyqhatta: "Anaşym, men senı jaqsy köremın," - dep jazyluy kerek. Onda: "Anaşym, sen - düniedegı eŋ keremet anasyŋ", - dep jazyluy kerek. Onda: "Senıŋ menıŋ anam bolğanyŋ üşın sondai baqyttymyn", - dep jazyluy kerek. Aşyqhatta boluğa tiıs qajet närseler osy. Aşyqhatta boluğa tiıs tağy bır närse bar. Onda: "Tuğan künıŋmen!" - dep jazyluy kerek.
Скрыть текст
      22. Шоколадты сүт
      Марат тоңазытқыштан сүтті алды. Ол сүті бар картон пакетті үстел үстіне қойды. Ол сүті бар картон пакеттің қақпағын ашты. Ол ас үй шкафының есігін ашты. Ол шкафтан стақан алды. Ол стақанды үстелдің үстіне сүттің қасына қойды. Ол стақанға кішкене сүт құйды. Ол сүті бар картон пакеттің қақпағын қайта жапты. Ол сүтті қайтадан тоңазытқышқа қойды. Ол тоңазытқыштан шоколадты шәрбатты алды. Ол шоколадты шәрбаттан сүті бар стақанға құйды. Ол сүтті қасықпен араластырды. Ол қасықты жалады.

      22. Şokoladty süt
      Marat toŋazytqyştan süttı aldy. Ol sütı bar karton pakettı üstel üstıne qoidy. Ol sütı bar karton pakettıŋ qaqpağyn aşty. Ol as üi şkafynyŋ esıgın aşty. Ol şkaftan staqan aldy. Ol staqandy üsteldıŋ üstıne süttıŋ qasyna qoidy. Ol staqanğa kışkene süt qūidy. Ol sütı bar karton pakettıŋ qaqpağyn qaita japty. Ol süttı qaitadan toŋazytqyşqa qoidy. Ol toŋazytqyştan şokoladty şärbatty aldy. Ol şokoladty şärbattan sütı bar staqanğa qūidy. Ol süttı qasyqpen aralastyrdy. Ol qasyqty jalady.
Скрыть текст
      23. Жазда қалай жұмыс табуға болады
      Анар 18-де. Қыркүйекте ол колледжге оқуға барады. Қыркүйекте ол колледж студенті болады. Ал қазір жаз. Маусым айы. Анарға жұмыс керек. Оған колледжге ақша керек. Оған колледжге оқулықтар сатып алу үшін ақша керек. Оған жұмыс керек. Анар мейрамханаға барды. "Маған жұмыс бар ма?" - деп сұрады ол. Мейрамхана меңгерушісі: "Өкінішке орай, қазір бізге ешкім керек емес" - деп жауап берді. Анар кітап дүкеніне барды. "Маған жұмыс табылады ма?" - деп сұрады. Дүкен меңгерушісі: "Өкінішке орай, қазіргі уақытта бізге жаңа жұмысшылар қажет емес" - деді.

      23. Jazda qalai jūmys tabuğa bolady
      Anar 18-de. Qyrküiekte ol kolejge oquğa barady. Qyrküiekte ol kolej studentı bolady. Al qazır jaz. Mausym aiy. Anarğa jūmys kerek. Oğan kolejge aqşa kerek. Oğan kolejge oqulyqtar satyp alu üşın aqşa kerek. Oğan jūmys kerek. Anar meiramhanağa bardy. "Mağan jūmys bar ma?" - dep sūrady ol. Meiramhana meŋgeruşısı: "Ökınışke orai, qazır bızge eşkım kerek emes" - dep jauap berdı. Anar kıtap dükenıne bardy. "Mağan jūmys tabylady ma?" - dep sūrady. Düken meŋgeruşısı: "Ökınışke orai, qazırgı uaqytta bızge jaŋa jūmysşylar qajet emes" - dedı.
Скрыть текст
      24. Оның қызыл велосипедi
      Мансұрдың қызыл велосипедi бар. Ол өзінің қызыл велосипедiн жақсы көредi. Ол велосипедiн өзінің тоғызыншы туған күнiне алды. Тоғыз жаска толғанда оған ата-анасы велосипед сыйлады. Ол өзінің велосипедiн күтiп ұстайды. Ол екi дөңгелекке ауаны сорғымен толтырады. Ол алдыңғы доңғалаққа ауа толтырады. Ол артқы доңғалаққа ауа толтырады. Ол велосипедтiң шынжырын майлайды. Ол кірді кетіру үшiн өзінің велосипедiн дымқыл шүберекпен сүртедi. Ол шүберектi дымқылдап велосипедiнен барлық кірді кетіредi. Ол велосипедін барлық жерге тебедi. Ол оны мектепке теуіп барады. Ол оны кiтапханаға теуіп барады. Ол оны өзiнiң досының үйiне теуіп барады. Ол, шынында да, өзiнiң велосипедiн жақсы көредi.

      24. Onyŋ qyzyl velosipedı
      Mansūrdyŋ qyzyl velosipedı bar. Ol özınıŋ qyzyl velosipedın jaqsy köredı. Ol velosipedın özınıŋ toğyzynşy tuğan künıne aldy. Toğyz jaska tolğanda oğan ata-anasy velosiped syilady. Ol özınıŋ velosipedın kütıp ūstaidy. Ol ekı döŋgelekke auany sorğymen toltyrady. Ol aldyŋğy doŋğalaqqa aua toltyrady. Ol artqy doŋğalaqqa aua toltyrady. Ol velosipedtıŋ şynjyryn mailaidy. Ol kırdı ketıru üşın özınıŋ velosipedın dymqyl şüberekpen sürtedı. Ol şüberektı dymqyldap velosipedınen barlyq kırdı ketıredı. Ol velosipedın barlyq jerge tebedı. Ol ony mektepke teuıp barady. Ol ony kıtaphanağa teuıp barady. Ol ony özınıŋ dosynyŋ üiıne teuıp barady. Ol, şynynda da, özınıŋ velosipedın jaqsy köredı.
Скрыть текст
      25. Жақсы мұғалiм
      Жабай отырды. Ол оқу бөлмесінде еді. Ол мектепте еді. Ол ағылшын тiлi сабағында еді. Ағылшын тiлi сабақтары оған ұнайтын. Оның мұғалiмi оған ұнайтын. Оның мұғалiмi ақ пейілді. Оның мұғалiмi барлық оқушыларға көмектесетін. Оның мұғалiмi барлық сұрақтарға жауап беретін. Жабай күн сайын жаңа сұрақ қойып жүрді. Кеше ол өз мұғалiмiне орфографиядан сұрақ қойды. Ол мұғалімінен "myself" сөзінің қалай жазылатынын сұрады. Оның мұғалімі сол сөздің қалай жазылатынын айтты. Ол өз мұғалiмiне алғыс айтты. Оның мұғалімі: «Оқасы жоқ. Қандай сұрақ болса да кез-келген уақытта қоя бер. Мен осы жерде дәл сол үшiн, сендерге көмектесу үшiн жүрмін»

      25. Jaqsy mūğalım
      Jabai otyrdy. Ol oqu bölmesınde edı. Ol mektepte edı. Ol ağylşyn tılı sabağynda edı. Ağylşyn tılı sabaqtary oğan ūnaityn. Onyŋ mūğalımı oğan ūnaityn. Onyŋ mūğalımı aq peiıldı. Onyŋ mūğalımı barlyq oquşylarğa kömektesetın. Onyŋ mūğalımı barlyq sūraqtarğa jauap beretın. Jabai kün saiyn jaŋa sūraq qoiyp jürdı. Keşe ol öz mūğalımıne orfografiadan sūraq qoidy. Ol mūğalımınen "myself" sözınıŋ qalai jazylatynyn sūrady. Onyŋ mūğalımı sol sözdıŋ qalai jazylatynyn aitty. Ol öz mūğalımıne alğys aitty. Onyŋ mūğalımı: «Oqasy joq. Qandai sūraq bolsa da kez-kelgen uaqytta qoia ber. Men osy jerde däl sol üşın, senderge kömektesu üşın jürmın»
Скрыть текст
      26. Арқа сүйерім - Құдай
      Донда обыр ауруы. Ол он екіде. Бірақ оның жолы болды. Дәрігер Дондағы қатерлі ісікті қалай емдеу керек екенін біледі. Дәрігер Донның анасына оны ауруxанаға алып келуін айтады. Донның анасы жоқ деді. Ол Донның ауруын құдайдың жазатынына сенеді. Құдай Донның обырын жазады. Ол дәрігерге сенбейді. Ол ауруxанаға сенбейді. Ол тек құдайға сенеді. Дәрігер Донның өлетінін айтты. Ол Донның тездетіп ауруxанаға келуін айтты. Донның анасы қашып кетті. Ол Донмен бірге қашып кетті. Полиция Донды және оның анасын іздестіруде. Олар Донның өмірін құтқарып қалмақшы. Донның өмірін тек дәрігер ғана құтқара алады.

      26. Arqa süierım - Qūdai
      Donda obyr auruy. Ol on ekıde. Bıraq onyŋ joly boldy. Därıger Dondağy qaterlı ısıktı qalai emdeu kerek ekenın bıledı. Därıger Donnyŋ anasyna ony auruhanağa alyp keluın aitady. Donnyŋ anasy joq dedı. Ol Donnyŋ auruyn qūdaidyŋ jazatynyna senedı. Qūdai Donnyŋ obyryn jazady. Ol därıgerge senbeidı. Ol auruhanağa senbeidı. Ol tek qūdaiğa senedı. Därıger Donnyŋ öletının aitty. Ol Donnyŋ tezdetıp auruhanağa keluın aitty. Donnyŋ anasy qaşyp kettı. Ol Donmen bırge qaşyp kettı. Polisia Dondy jäne onyŋ anasyn ızdestırude. Olar Donnyŋ ömırın qūtqaryp qalmaqşy. Donnyŋ ömırın tek därıger ğana qūtqara alady.
Скрыть текст
      27. Жүзгіш
      Ажар жүзгіштер командасында. Ол мектептегi жүзгіштер командасында. Ол жақсы жүзгіш. Команданың барлық мүшелері жақсы жүзгіштер. Ол күнде жүзедi. Ол жүзу әуітіне сабақтан кейiн барады. Оның соңғы сабағы ағылшын тілі. Ағылшын тілі сабағынан соң ол жүзу әуітіне жаяу барады. Ол өзiнiң шомылу костюмін киедi. Ол суға сүңгиді. Ол екi сағат бойы жүзедi. Оның жаттықтырушысы оның жүзгенін бақылайды. Ол оған кеңес береді. Ол оған қалай жақсырақ жүзу керектігін айтады. Оның жаттықтырушысы – оның оқытушысы. Ол жақсы оқытушы. Бiр күнi Ажар жарыстың жеңімпазы болады.

      27. Jüzgış
      Ajar jüzgışter komandasynda. Ol mekteptegı jüzgışter komandasynda. Ol jaqsy jüzgış. Komandanyŋ barlyq müşelerı jaqsy jüzgışter. Ol künde jüzedı. Ol jüzu äuıtıne sabaqtan keiın barady. Onyŋ soŋğy sabağy ağylşyn tılı. Ağylşyn tılı sabağynan soŋ ol jüzu äuıtıne jaiau barady. Ol özınıŋ şomylu kostümın kiedı. Ol suğa süŋgidı. Ol ekı sağat boiy jüzedı. Onyŋ jattyqtyruşysy onyŋ jüzgenın baqylaidy. Ol oğan keŋes beredı. Ol oğan qalai jaqsyraq jüzu kerektıgın aitady. Onyŋ jattyqtyruşysy – onyŋ oqytuşysy. Ol jaqsy oqytuşy. Bır künı Ajar jarystyŋ jeŋımpazy bolady.
Скрыть текст
      28. Жаңа ат
      Германға өзінің аты ұнамайтын. Ол оған ешқашан ұнаған емес. Ол оны ауыстырғысы келді. Ол анасынан осы туралы сұрады. Анасы оған оны ауыстыру тым кеш екенін айтты. Анасы оның өзінің екінші атын қолдану мүмкіндігін айтты. Анасы оны екінші атымен атайтынын жеткізді. Анасы Германнан: Осылай атасам ыңғайлы бола ма?,- деп сұрады. Иә,- деді Герман. Ол: " Өтінемін, қазірден бастап мені екінші атыммен аташы. Қазірден бастап мені Адам деп аташы, өтінемін." деп айтты. Оның анасы: Бұның еш қиындығы жоқ,- деді. Анасы " - Герман, сау бол! Және Адам, салем," –деді. Адамның әкесі жұмыстан келген уақытта, Адамның анасы: "- Не айтатынымды таба аласың ба?" Бізде жаңа бала пайда болды."

      28. Jaŋa at
      Germanğa özınıŋ aty ūnamaityn. Ol oğan eşqaşan ūnağan emes. Ol ony auystyrğysy keldı. Ol anasynan osy turaly sūrady. Anasy oğan ony auystyru tym keş ekenın aitty. Anasy onyŋ özınıŋ ekınşı atyn qoldanu mümkındıgın aitty. Anasy ony ekınşı atymen ataitynyn jetkızdı. Anasy Germannan: Osylai atasam yŋğaily bola ma?,- dep sūrady. iä,- dedı German. Ol: " Ötınemın, qazırden bastap menı ekınşı atymmen ataşy. Qazırden bastap menı Adam dep ataşy, ötınemın." dep aitty. Onyŋ anasy: Būnyŋ eş qiyndyğy joq,- dedı. Anasy " - German, sau bol! Jäne Adam, salem," –dedı. Adamnyŋ äkesı jūmystan kelgen uaqytta, Adamnyŋ anasy: "- Ne aitatynymdy taba alasyŋ ba?" Bızde jaŋa bala paida boldy."
Скрыть текст
      29. Тауық сорпасы
      Вильям сорпа құйылған ыдысқа қарады. Бұл тауық сорпасы еді. Сорпада ақ күріш те болды. Вильям күрішті өте жақсы көретін. Сорпаның ішінде тауық етінің тілімдері де болған. Вильям тауық етін де жақсы көретін. Тауық етінің тілімдері ақ түсті, кішкентай және шаршы пішінді еді. Олар үлкен де емес, домалақ та емес. Одан басқа сорпаның ішінде қызыл-сары сәбіздің тілімдері де болған. Вильям сәбізді ұнатпайтын. Сәбіз тілімін қолымен алып, үстелдің үстіне ыдыстың қасына қойды. Содан кейін сәбіздің барлық тілімдерін ыдысынан алып, үстелдің үстіне қойды. Содан соң ол сорпасын іше бастады.

      29. Tauyq sorpasy
      Viläm sorpa qūiylğan ydysqa qarady. Būl tauyq sorpasy edı. Sorpada aq kürış te boldy. Viläm kürıştı öte jaqsy köretın. Sorpanyŋ ışınde tauyq etınıŋ tılımderı de bolğan. Viläm tauyq etın de jaqsy köretın. Tauyq etınıŋ tılımderı aq tüstı, kışkentai jäne şarşy pışındı edı. Olar ülken de emes, domalaq ta emes. Odan basqa sorpanyŋ ışınde qyzyl-sary säbızdıŋ tılımderı de bolğan. Viläm säbızdı ūnatpaityn. Säbız tılımın qolymen alyp, üsteldıŋ üstıne ydystyŋ qasyna qoidy. Sodan keiın säbızdıŋ barlyq tılımderın ydysynan alyp, üsteldıŋ üstıne qoidy. Sodan soŋ ol sorpasyn ışe bastady.
Скрыть текст
      30. Қайырымды Құдай
      Пеги әр жексенбi күні шіркеуге баратын. Ол шіркеуге баруды ұнататын. Шіркеуде ол өз туған-туысқандары және достарымен болатын. Шіркеуде әулиелермен де болатын. Ол періштелермен бірге болатын. Ал ең бастысы, Пеги Құдаймен бірге болатын. Ол шіркеуде әрдайым Құдаймен әңгімелесетiн. Ол әрдайым Құдайдан соғыстың тоқтауын сұрайтын. Ол Құдайдан өшпенділік және ауру-сырқаудың доғарылуын сұрайтын. Бiрақ соғыс та, өшпенділік пен аурулар доғарылмайтын. Соғыс та, өшпенділік пен аурулар күн сайын болатын. «Мама, Құдай неге соғысты, өшпенділік пен ауруды тоқтатпайды?»,- деп сұрады Пеги. «Көбірек адам сұраған кезде, Құдай тоқтатар,» - деді оның анасы.

      30. Qaiyrymdy Qūdai
      Pegi är jeksenbı künı şırkeuge baratyn. Ol şırkeuge barudy ūnatatyn. Şırkeude ol öz tuğan-tuysqandary jäne dostarymen bolatyn. Şırkeude äulielermen de bolatyn. Ol perıştelermen bırge bolatyn. Al eŋ bastysy, Pegi Qūdaimen bırge bolatyn. Ol şırkeude ärdaiym Qūdaimen äŋgımelesetın. Ol ärdaiym Qūdaidan soğystyŋ toqtauyn sūraityn. Ol Qūdaidan öşpendılık jäne auru-syrqaudyŋ doğaryluyn sūraityn. Bıraq soğys ta, öşpendılık pen aurular doğarylmaityn. Soğys ta, öşpendılık pen aurular kün saiyn bolatyn. «Mama, Qūdai nege soğysty, öşpendılık pen aurudy toqtatpaidy?»,- dep sūrady Pegi. «Köbırek adam sūrağan kezde, Qūdai toqtatar,» - dedı onyŋ anasy.
Скрыть текст
      31. Сары жүгері
      Ғалым түскі ас ішуге отырды. Ол орындыққа отырды. Ол үстел басына отырды. Ол өзінің ақ тәрелкесіне қарады. Ол өзінің күміс шанышқысына қарады. Ол өзінің күміс қасығына қарады. Оның әкесі оған: "Маған өз тәрелкеңді берші, Ғалым", - деп айтты. Оның әкесі тәрелкеге ақ күріш салды. Оның әкесі тәрелкеге сары жүгері салды. Оның әкесі тәрелкеге жасыл бұршақ салды. Ол тәрелкені Ғалымға қайтарды. "Бұл өте дәмді көрінеді!", - деді Ғалым. "Бұл шынында да дәмді!", - деп айтты оның әкесі. Ғалым жүгерінiң неге сары болатынын сұрады. Ол бұршақтың неге жасыл болатынын сұрады. Ол сары бұршақ және жасыл жүгері болатын-болмайтынын сұрады.

      31. Sary jügerı
      Ğalym tüskı as ışuge otyrdy. Ol oryndyqqa otyrdy. Ol üstel basyna otyrdy. Ol özınıŋ aq tärelkesıne qarady. Ol özınıŋ kümıs şanyşqysyna qarady. Ol özınıŋ kümıs qasyğyna qarady. Onyŋ äkesı oğan: "Mağan öz tärelkeŋdı berşı, Ğalym", - dep aitty. Onyŋ äkesı tärelkege aq kürış saldy. Onyŋ äkesı tärelkege sary jügerı saldy. Onyŋ äkesı tärelkege jasyl būrşaq saldy. Ol tärelkenı Ğalymğa qaitardy. "Būl öte dämdı körınedı!", - dedı Ğalym. "Būl şynynda da dämdı!", - dep aitty onyŋ äkesı. Ğalym jügerınıŋ nege sary bolatynyn sūrady. Ol būrşaqtyŋ nege jasyl bolatynyn sūrady. Ol sary būrşaq jäne jasyl jügerı bolatyn-bolmaitynyn sūrady.
Скрыть текст
      32. Пэттидің қуыршағы
      Пэтти рождество күніне сыйлыққа қуыршақ алды. Ол оның ең сүйікті қуыршағы. Ол шүберектен жасалған қуыршақ. Оның үстінде сары көйлек, көгілдір жейде. Қуыршақтың аты Молли. Моллидің шашы ашық қоңыр. Оның еріндері алқызыл. Оның көздері көк. Оның шашында қызғылт лентасы бар. Моллидің аяғында қызыл жеңіл туфли. Оның ақ шұлығы бар. Моллидің сөмкесі бар. Сөмкесі қызғылт. Сөмкесі бос. Сөмкесінде ештеңе жоқ. Сөмкесінде айна бар еді. Бірақ Пэтти оны жоғалтып алды. Ол айнаны жоғалтып алғанда:"Кешір, Молли, мен саған басқа айна сатып әперемін",- деді.

      32. Pettidıŋ quyrşağy
      Petti rojdestvo künıne syilyqqa quyrşaq aldy. Ol onyŋ eŋ süiıktı quyrşağy. Ol şüberekten jasalğan quyrşaq. Onyŋ üstınde sary köilek, kögıldır jeide. Quyrşaqtyŋ aty Molli. Mollidıŋ şaşy aşyq qoŋyr. Onyŋ erınderı alqyzyl. Onyŋ közderı kök. Onyŋ şaşynda qyzğylt lentasy bar. Mollidıŋ aiağynda qyzyl jeŋıl tufli. Onyŋ aq şūlyğy bar. Mollidıŋ sömkesı bar. Sömkesı qyzğylt. Sömkesı bos. Sömkesınde eşteŋe joq. Sömkesınde aina bar edı. Bıraq Petti ony joğaltyp aldy. Ol ainany joğaltyp alğanda:"Keşır, Molli, men sağan basqa aina satyp äperemın",- dedı.
Скрыть текст
      33. Қоңыз құмар
      Ғалым кітап дүкеніне барды. Ол бір кітапты сатып алғысы келді. Оған қоңыздар туралы кітап керек еді. Ол қоңыздарды жақсы көретін. Ол қоңыздарды өз ауласында жинайтын. Ол қоңыздарды мектепке апаратын. Ол қоңыздарды оқытушысына көрсететін. Оқытушысы оған әрбір қоңыздың атауын айтатын. Сосын Ғалым қоңыздарды үйге апаратын. Ол қоңыздарды ата-анасына көрсететін. Анасы оған қоңыздарды үйден шығарып тастауын сұрайтын. Әкесіне қоңыздарды тамашалау ұнайтын. Ол Ғалымның жақсы іс істеп жүргенін айтатын. Әкесі Ғалымға кітап сатып алуға ақша берді. Сондықтан Ғалым кітап дүкеніне келді. Ол қоңыздардың суреті бар кітап іздеді.

      33. Qoŋyz qūmar
      Ğalym kıtap dükenıne bardy. Ol bır kıtapty satyp alğysy keldı. Oğan qoŋyzdar turaly kıtap kerek edı. Ol qoŋyzdardy jaqsy köretın. Ol qoŋyzdardy öz aulasynda jinaityn. Ol qoŋyzdardy mektepke aparatyn. Ol qoŋyzdardy oqytuşysyna körsetetın. Oqytuşysy oğan ärbır qoŋyzdyŋ atauyn aitatyn. Sosyn Ğalym qoŋyzdardy üige aparatyn. Ol qoŋyzdardy ata-anasyna körsetetın. Anasy oğan qoŋyzdardy üiden şyğaryp tastauyn sūraityn. Äkesıne qoŋyzdardy tamaşalau ūnaityn. Ol Ğalymnyŋ jaqsy ıs ıstep jürgenın aitatyn. Äkesı Ğalymğa kıtap satyp aluğa aqşa berdı. Sondyqtan Ğalym kıtap dükenıne keldı. Ol qoŋyzdardyŋ suretı bar kıtap ızdedı.
Скрыть текст
      34. Қыздардың арасындағы төбелес
      Сәнияның жасы бесте. Самал оның ең жақын құрбысы еді. Олар бірге ойнайтын. Олар түрлі ойындар ойнайтын. Уақыттарын бірге көңілді өткізуші еді. Әйтсе де бір күні Самал Сәнияны итеріп жіберді. "Мені неге итересің?"- деп сұрады Сәния. "Сол,-" деді Самал. Сәния Самалға: Енді итерме,- деді. Ал Самал Сәнияны тағы да итеріп жіберді. Сәния да Самалды итеріп жіберді. Енді Самал Сәнияның шашынан тартты. Сәния да Самалдың шашынан тартты. Екеуі де жылай бастады. Бөлмеге Сәнияның анасы кіріп қалды. Ол Самалға үйіңе қайт деді. Самал үйден атып шықты. "Сәния, енді Самалмен ойнамайсың," - деді Сәнияның анасы.

      34. Qyzdardyŋ arasyndağy töbeles
      Sänianyŋ jasy beste. Samal onyŋ eŋ jaqyn qūrbysy edı. Olar bırge oinaityn. Olar türlı oiyndar oinaityn. Uaqyttaryn bırge köŋıldı ötkızuşı edı. Äitse de bır künı Samal Säniany iterıp jıberdı. "Menı nege iteresıŋ?"- dep sūrady Sänia. "Sol,-" dedı Samal. Sänia Samalğa: Endı iterme,- dedı. Al Samal Säniany tağy da iterıp jıberdı. Sänia da Samaldy iterıp jıberdı. Endı Samal Sänianyŋ şaşynan tartty. Sänia da Samaldyŋ şaşynan tartty. Ekeuı de jylai bastady. Bölmege Sänianyŋ anasy kırıp qaldy. Ol Samalğa üiıŋe qait dedı. Samal üiden atyp şyqty. "Sänia, endı Samalmen oinamaisyŋ," - dedı Sänianyŋ anasy.
Скрыть текст
      35. Жабайы мысық болар?
      Мысық қозғалмады. Ол шөпте жатты. Мысық ала еді. Ол әдемі ала мысық болған. Көше суық. Мысық етпетінен жатты. Көше қараңғы. Есік алдындағы шам мысыққа түсті. Мысық Сәнияға қарады. "Анашым, мына мысықты алсам бола ма?"- деп анасынан сұрады. Анасы есік алдына шықты. Ол мысыққа қарады. "Әдемі мысық"- деді. "Оны алсам бола ма?"-деп сұрады Сәния. Анасы жоқ деді. Мүмкін басқа отбасының мысығы болар. Мүмкін жабайы мысық болар. Егер жабайы болса, Сәнияны тістеп алуы мүмкін.

      35. Jabaiy mysyq bolar?
      Mysyq qozğalmady. Ol şöpte jatty. Mysyq ala edı. Ol ädemı ala mysyq bolğan. Köşe suyq. Mysyq etpetınen jatty. Köşe qaraŋğy. Esık aldyndağy şam mysyqqa tüstı. Mysyq Säniağa qarady. "Anaşym, myna mysyqty alsam bola ma?"- dep anasynan sūrady. Anasy esık aldyna şyqty. Ol mysyqqa qarady. "Ädemı mysyq"- dedı. "Ony alsam bola ma?" - dep sūrady Sänia. Anasy joq dedı. Mümkın basqa otbasynyŋ mysyğy bolar. Mümkın jabaiy mysyq bolar. Eger jabaiy bolsa, Säniany tıstep aluy mümkın.
Скрыть текст
      36. Тиындар коллекциясы
      Том жалықты. Ол не істерін білмеді. Оның бірдеңе істеуге зауқы болмады. Ол теледидар қарағысы келген жоқ. Радио тыңдағысы да келген жоқ. Спорттық ойындар түрлерін де ойнағысы келген жоқ. Компьютерді де пайдаланғысы келмеді. Кітап оқығысы да келмеді. "Менің ішім пысты," - деді Том. "Немен айналыссам екен? Мен бір қызықты нәрсемен айналысқым келеді". Томның әкесіне бір ой келді. "Менде бір ой бар",- деді оның әкесі. "Неге саған тиындар жинаумен айналыспасқа? Тиындар жинау- қызық. Ал тиындар барлық жерде бар. Тиындарды күнде көресің. Кейбір тиындар - бағалы. Олар сені бай қылады."

      36. Tiyndar koleksiasy
      Tom jalyqty. Ol ne ısterın bılmedı. Onyŋ bırdeŋe ısteuge zauqy bolmady. Ol teledidar qarağysy kelgen joq. Radio tyŋdağysy da kelgen joq. Sporttyq oiyndar türlerın de oinağysy kelgen joq. Kompüterdı de paidalanğysy kelmedı. Kıtap oqyğysy da kelmedı. "Menıŋ ışım pysty," - dedı Tom. "Nemen ainalyssam eken? Men bır qyzyqty närsemen ainalysqym keledı". Tomnyŋ äkesıne bır oi keldı. "Mende bır oi bar", - dedı onyŋ äkesı. "Nege sağan tiyndar jinaumen ainalyspasqa? Tiyndar jinau - qyzyq. Al tiyndar barlyq jerde bar. Tiyndardy künde köresıŋ. Keibır tiyndar - bağaly. Olar senı bai qylady."
Скрыть текст
      37. Мұғалімге арналған алма
      Жасұлан үшінші сынып оқушысы. Ол өзінің мұғалімін жақсы көреді. Оның мұғалімі жас. Ол әдемі. Ол жылышырайлы. Ол Жасұланға санауды үйретті. Ол Жасұланға ит пен мысықтың суретін салуға көмектесті. Ол Жасұланға сөздерді дұрыс жазуға көмектесті. Бір күні Жасұлан ұстазына алма берді. Келесі күні апельсин берді. Сосын ол шабдалы берді. Оның ұстазы алғыс білдірді. "Алмаңа рахмет"- деді бірінші күні. "Апельсин үшін рахмет" - деді екінші күні. "Шабдалы үшін рахмет" - деді үшінші күні. Жасұлан әр кез:" Оқасы жоқ " - деп айтты.

      37. Mūğalımge arnalğan alma
      Jasūlan üşınşı synyp oquşysy. Ol özınıŋ mūğalımın jaqsy köredı. Onyŋ mūğalımı jas. Ol ädemı. Ol jylyşyraily. Ol Jasūlanğa sanaudy üirettı. Ol Jasūlanğa it pen mysyqtyŋ suretın saluğa kömektestı. Ol Jasūlanğa sözderdı dūrys jazuğa kömektestı. Bır künı Jasūlan ūstazyna alma berdı. Kelesı künı apelsin berdı. Sosyn ol şabdaly berdı. Onyŋ ūstazy alğys bıldırdı. "Almaŋa rahmet"- dedı bırınşı künı. "Apelsin üşın rahmet" - dedı ekınşı künı. "Şabdaly üşın rahmet" - dedı üşınşı künı. Jasūlan är kez:" Oqasy joq " - dep aitty.
Скрыть текст
      38. Жақсы бала
      Бексұлтан өз анасын әрқашан тыңдайды. Ол не айтса, соны істейді. Егер анасы оған "Тісіңді тазарт,-"десе, Бексұлтан тісін тазартады. Егер оған анасы: "Бар, ұйықта, -" десе, Бексұлтан ұйықтауға барады. Бексұлтан өте жақсы бала. Жақсы бала өз анасын тыңдайды. Ол анасын қайта сұраттырмайды. Ол одан бір нәрсе жасауды бір рет қана сұрайды, ол одан кейін қайта сұрамайды. Ол бір нәрсе істеуді екі рет сұрамайды. Ол Бексұлтанға:" Сен менің ең жақсы баламсың,-" дейді. Әрине, Бексұлтан оның ең жақсы баласы. Бексұлтан оның жалғыз баласы".

      38. Jaqsy bala
      Beksūltan öz anasyn ärqaşan tyŋdaidy. Ol ne aitsa, sony ısteidı. Eger anasy oğan "Tısıŋdı tazart,-"dese, Beksūltan tısın tazartady. Eger oğan anasy: "Bar, ūiyqta, -" dese, Beksūltan ūiyqtauğa barady. Beksūltan öte jaqsy bala. Jaqsy bala öz anasyn tyŋdaidy. Ol anasyn qaita sūrattyrmaidy. Ol odan bır närse jasaudy bır ret qana sūraidy, ol odan keiın qaita sūramaidy. Ol bır närse ısteudı ekı ret sūramaidy. Ol Beksūltanğa:" Sen menıŋ eŋ jaqsy balamsyŋ,-" deidı. Ärine, Beksūltan onyŋ eŋ jaqsy balasy. Beksūltan onyŋ jalğyz balasy".
Скрыть текст
      39. Бұл кiм?
      Сабыр еш уақытта көше жақтағы есiктi ашпайды. Бір уақытта әлдебіреу көше жақтағы есiктi тақылдатқан сайын, Сабыр: «Бұл кiм?»,- дейдi. Бiрақ ол есiктi ашпайды. Оның ата-анасы есiктi кілттеп отыру керектігін айтты. Оны ата-анасы ұлдарының қауіпсіз жерде болғанын қалады. Ол есікті ашпай отыратын болса, қауіпсіз болады деп ойлайды. Кеше әлдебіреу көше жақтағы есікті тақылдатты. «Кiм?» - деп сұрады Сабыр. « Бұл пошташы»,- дедi есіктің артындағы адам. Сабыр:«Мен есiктi аша алмаймын» - дедi. «Жарайды. Мен ертең қайтадан келемiн» - деді пошташы. Сабыр: «Сау болыңыз» -дедi. Сабыр – жақсы бала. Ол ата-анасын тыңдайды. Ол есiктi әркімге ашпайды.

      39. Būl kım?
      Sabyr eş uaqytta köşe jaqtağy esıktı aşpaidy. Bır uaqytta äldebıreu köşe jaqtağy esıktı taqyldatqan saiyn, Sabyr: «Būl kım?»,- deidı. Bıraq ol esıktı aşpaidy. Onyŋ ata-anasy esıktı kılttep otyru kerektıgın aitty. Ony ata-anasy ūldarynyŋ qauıpsız jerde bolğanyn qalady. Ol esıktı aşpai otyratyn bolsa, qauıpsız bolady dep oilaidy. Keşe äldebıreu köşe jaqtağy esıktı taqyldatty. «Kım?» - dep sūrady Sabyr. « Būl poştaşy»,- dedı esıktıŋ artyndağy adam. Sabyr:«Men esıktı aşa almaimyn» - dedı. «Jaraidy. Men erteŋ qaitadan kelemın» - dedı poştaşy. Sabyr: «Sau bolyŋyz» - dedı. Sabyr – jaqsy bala. Ol ata-anasyn tyŋdaidy. Ol esıktı ärkımge aşpaidy.
Скрыть текст
      40. Ай
      Ол көтеріліп бара жатқан айға қарады. Ол үйлердің үстінен көтерілді. Ол үлкен және қызғылт сары түсті болды. Ол көтеріліп келе жатқан күннен де үлкен секілді болды. Қалайша ол соншама үлкен еді? Қалайша ол соншама қызғылт сары еді? Бірнеше сағаттан соң ол қайтадан айға қарады. Қазір ол аспанда өте жоғарыда еді. Қазір ол кішірек болды. Ол қазір қызғылт сары болмады. Қазір ол ақ түстес болды. Не болып қалды? Ол көлемін өзгертті. Ол түсін өзгертті. Алдында ол үлкен және қызғылт сары болды. Ол үлкен асқабаққа ұқсас еді. Дәл қазір ол кішірейді және ақшыл түсті болды. Ол электр шамы тәрізді болды. Бірақ ол бұрынғыша әдемі. Ол бұрынғыша жарық. Ол аспандағы ең жарық нәрсе болды.

      40. Ai
      Ol köterılıp bara jatqan aiğa qarady. Ol üilerdıŋ üstınen köterıldı. Ol ülken jäne qyzğylt sary tüstı boldy. Ol köterılıp kele jatqan künnen de ülken sekıldı boldy. Qalaişa ol sonşama ülken edı? Qalaişa ol sonşama qyzğylt sary edı? Bırneşe sağattan soŋ ol qaitadan aiğa qarady. Qazır ol aspanda öte joğaryda edı. Qazır ol kışırek boldy. Ol qazır qyzğylt sary bolmady. Qazır ol aq tüstes boldy. Ne bolyp qaldy? Ol kölemın özgerttı. Ol tüsın özgerttı. Aldynda ol ülken jäne qyzğylt sary boldy. Ol ülken asqabaqqa ūqsas edı. Däl qazır ol kışıreidı jäne aqşyl tüstı boldy. Ol elektr şamy tärızdı boldy. Bıraq ol būrynğyşa ädemı. Ol būrynğyşa jaryq. Ol aspandağy eŋ jaryq närse boldy.
Скрыть текст


В подготовке текстов на казахском языке участвовали пользователи сайта sozdik.kz:
Еркежан Каймоллаева, Роза Алиева, Айгерим Турсынбекова, Алтынгуль Кептербаева, Аяулым Орынгали, Бахытжан Ертай, Дастан Ахметдин,
Асель Серикбаева, Аслан Бисенов, Майра Фазыл, Маргулан Канат, Раушан Муталипова, Рахат Уйсымбаев, Акжайык Сабырбаева, Диас Жунистаев, Елімай Шынатай, Максат Маликов, Anar Bekmyrza, Nazima Tokabayeva, Айжан Даукишева, Арайлан Атканова, Гульзайнаб Сисенова и другие.
Корректор текстов на казахском языке: Атлас Кудайбергенова



©  Татьяна Валяева   2007–2021
http://kaz-tili.kz/
 <<  Истории о детях. Том 2, стр.1 Вернуться к началу Истории о детях. Том 2, стр.3  >> 


Присоединиться в Фейсбуке   ВКонтакте                  Цвета текста на сайте - значение                  E-mail: kaz-tili@yandex.ru                  Гостевая книга