Казахский язык
Главная
Существительные
Послелоги
Прилагательные
Числительные
Местоимения
Наречия, Союзы
Личные окончания
Глаголы
Вспомогательные глаголы
Причастия
 Деепричастия
Модальность
Предложения
  Проверь себя!
  Упражнения
   Грамматика детям
   Учим всей семьёй
 Видео
  Разговорник
Пословицы
  Книга для чтения
С казахским не шутят?
Сказки
Песни
Статьи
Словарь
Ссылки и др.
Автор сайта
Суперлёг. чтение
  1. 1  
  2. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  1. 4  
  1. 5  

Каталог тем
Лёг.истор.
  1. 1  
  1. 2  
  1. 3  
  1. 4  
  1. 5  
  1. 6  
  1. 7  
 Истории о детях
  1. 1  
  2. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  1. 5  
  2. 5  
  2. 6  
  2. 7  
 Занимательное чтение
  1. 1  
  2. 1  
  3. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  3. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  3. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  3. 4  
  1. 5  
  2. 5  
  3. 5  
 Казахский по уровням
  1. 1  
  2. 1  
  3. 1  
  4. 1  
  5. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  3. 2  
  4. 2  
  5. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  3. 3  
  4. 3  
  5. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  3. 4  
  4. 4  
  5. 4  
  1. 5  
  2. 5  
  3. 5  
  4. 5  
  5. 5  
  2. 6  
  3. 6  
 Лёгкое чтение
  1. 1  
  2. 1  
  3. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  3. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  3. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  1. 5  
  2. 5  
 Короткие истории
  1. 1  
  2. 1  
  3. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  3. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  3. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  1. 5  
  2. 5  
 Кирил/Latyn 

Истории о детях

Том 2, страница 6
Грамматика казахского языка. Просто о сложном

Автор идеи, составитель и переводчик текстов
с английского языка на русский: Андрей Краснов

      101. Әкем сыраны жақсы көреді
      Кішкентай қыз шөлдеді. Ол бір нәрсе ішкісі келді. Ол тоңазытқышты ашты. Ол ішін қарады. Ол сүтті көрді. Ол газдалған сусынды көрды. Ол апельсин шырынын көрді. Ол сыраны көрді. Оған сыраның дәмі қандай болатыны қызық еді. Оның әкесі сыраны күнде ішеді.Сыра дәмді болу керек. Ол бір шөлмек сыраны алды. Ол сыраны ашты. Оны иіскеді. Ол ешқандай иісті сезбеді. Ол бір жұтым жасады:"Фу, қандай жаман",-деді ол. Сыраның дәмі жаман еді. Әкем мұндайды қалай ішеді? Ол шөлмекті қайтадан тоңазытқышқа салып қойды.Әкесі үйге келгенде оны ішуі мүмкін. Ол сүтті алды. Ол стақанға құйды. Ол сүтке шоколад шәрбәтін қосты. Ол сүтті араластырды. Онда қазір шоколадты сүт бар. Ол шоколадты сүтті жақсы көретін. Байғұс әкем деп ойлады ол. Ол шоколадты сүттен көрі сыраны жақсы көреді.

      101. Ákem syrany jaqsy kóredi
      Kishkentaı qyz shóldedi. Ol bir nárse ishkisi keldi. Ol tońazytqyshty ashty. Ol ishin qarady. Ol sútti kórdi. Ol gazdalǵan sýsyndy kórdy. Ol apelsın shyrynyn kórdi. Ol syrany kórdi. Oǵan syranyń dámi qandaı bolatyny qyzyq edi. Onyń ákesi syrany kúnde ishedi.Syra dámdi bolý kerek. Ol bir shólmek syrany aldy. Ol syrany ashty. Ony ıiskedi. Ol eshqandaı ıisti sezbedi. Ol bir jutym jasady:"Fý, qandaı jaman",-dedi ol. Syranyń dámi jaman edi. Ákem mundaıdy qalaı ishedi? Ol shólmekti qaıtadan tońazytqyshqa salyp qoıdy.Ákesi úıge kelgende ony ishýi múmkin. Ol sútti aldy. Ol staqanǵa quıdy. Ol sútke shokolad shárbátin qosty. Ol sútti aralastyrdy. Onda qazir shokoladty sút bar. Ol shokoladty sútti jaqsy kóretin. Baıǵus ákem dep oılady ol. Ol shokoladty sútten kóri syrany jaqsy kóredi.
Скрыть текст
      102. Санта Клаустан не сұрауға болады?
      Желтоқсан. Демек, Рождествоға аз қалды. Рождество дегеніміз - Санта Клаус келеді деген сөз. Сара мен Билли Рождествоны жақсы көреді. Олар Санта Клаусты жақсы көреді. Олар Санта Клаустан сыйлық алғанды ұнатады. Өткен жылы олар тамаша сыйлықтар алды. Сара жұмсақ қонжық пен резеңке үйрек алған еді. Билли жасыл кеме мен резеңке үйрек алды. Резеңке үйректер жүзеді. Сара ваннаға түскенде резеңке үйрегі суда жүзіп жүреді. Билли ваннаға түскенде оның көк үйрегі суда жүзіп жүреді. Бір күні Билли ваннаға алтын балықты салып жіберді. Ол біраз уақыт жүзіп жүрді. Сосын ол өліп қалды. Ол оны үйдің артына көмді. Ол қапа болды. Биыл Сара мен Билли велосипед алғысы келеді. Сара қызыл велосипедті қалайды. Билли көк велосипедті қалайды. Анасы әкесімен сөйлесемін деді. Сара анасынан: "Неге Санта Клауспен сөйлеспейсің?" - деді. Анасы: "Бұл ойың жақсы екен. Әкең үйге келгенде Санта Клауспен сөйлесеміз", - деді.

      102. Santa Klaýstan ne suraýǵa bolady?
      Jeltoqsan. Demek, Rojdestvoǵa az qaldy. Rojdestvo degenimiz - Santa Klaýs keledi degen sóz. Sara men Bıllı Rojdestvony jaqsy kóredi. Olar Santa Klaýsty jaqsy kóredi. Olar Santa Klaýstan syılyq alǵandy unatady. Ótken jyly olar tamasha syılyqtar aldy. Sara jumsaq qonjyq pen rezeńke úırek alǵan edi. Bıllı jasyl keme men rezeńke úırek aldy. Rezeńke úırekter júzedi. Sara vanaǵa túskende rezeńke úıregi sýda júzip júredi. Bıllı vanaǵa túskende onyń kók úıregi sýda júzip júredi. Bir kúni Bıllı vanaǵa altyn balyqty salyp jiberdi. Ol biraz ýaqyt júzip júrdi. Sosyn ol ólip qaldy. Ol ony úıdiń artyna kómdi. Ol qapa boldy. Bıyl Sara men Bıllı velosıped alǵysy keledi. Sara qyzyl velosıpedti qalaıdy. Bıllı kók velosıpedti qalaıdy. Anasy ákesimen sóılesemin dedi. Sara anasynan: "Nege Santa Klaýspen sóılespeısiń?" - dedi. Anasy: "Bul oıyń jaqsy eken. Ákeń úıge kelgende Santa Klaýspen sóılesemiz", - dedi.
Скрыть текст
      103. Жаңа жылға арналған сыйлық
      "Жаңа жылға қандай сыйлық алғың келеді?" – деп сұрады Энтониден әкесі. Энтони кішкене інісі болғанын қалады. "Жаңа жылға кішкене іні ала аламын ба?" – деп сұрады Энтони. "Жарайды, анаңмен сөйлесіп көрейін," – деді әкесі. "Неге анаммен сөйлесуің керек?" – деп сұрады Энтони. "Жаялықты кім ауыстырады?" – деп сұрады әкесі. "Дұрыс айтасың, әке. Жаялық айырбастап отыруға анам керек." Бөлмеге анасы кірді. Энтони анасына Жаңа жылға кішкене інісі болғанын қалайтынын айтты. Анасы: "Жарайды, әкеңмен сөйлесуім керек", - деді. "Неге әкеммен сөйлесуің керек?" – деп сұрады Энтони. "Дәрігерге ақша төлейтін кім?" – деп сұрады анасы. "Дұрыс айтасың, анашым. Дәрігерге ақша төлеу үшін әкем қажет". Анасы мен әкесі бөлмеден шықты. Біраздан кейін олар қайтадан бөлмеге кірді. Анасы: "Жаңа жылға кішкене іні ала алмайсың. Бірақ күте тұрсаң, кішкене інің сәуір айында болады", - деді.

      103. Jańa jylǵa arnalǵan syılyq
      "Jańa jylǵa qandaı syılyq alǵyń keledi?" – dep surady Entonıden ákesi. Entonı kishkene inisi bolǵanyn qalady. "Jańa jylǵa kishkene ini ala alamyn ba?" – dep surady Entonı. "Jaraıdy, anańmen sóılesip kóreıin," – dedi ákesi. "Nege anammen sóılesýiń kerek?" – dep surady Entonı. "Jaıalyqty kim aýystyrady?" – dep surady ákesi. "Durys aıtasyń, áke. Jaıalyq aıyrbastap otyrýǵa anam kerek." Bólmege anasy kirdi. Entonı anasyna Jańa jylǵa kishkene inisi bolǵanyn qalaıtynyn aıtty. Anasy: "Jaraıdy, ákeńmen sóılesýim kerek", - dedi. "Nege ákemmen sóılesýiń kerek?" – dep surady Entonı. "Dárigerge aqsha tóleıtin kim?" – dep surady anasy. "Durys aıtasyń, anashym. Dárigerge aqsha tóleý úshin ákem qajet". Anasy men ákesi bólmeden shyqty. Birazdan keıin olar qaıtadan bólmege kirdi. Anasy: "Jańa jylǵa kishkene ini ala almaısyń. Biraq kúte tursań, kishkene iniń sáýir aıynda bolady", - dedi.
Скрыть текст
      104. Кәрі ит
      "Рекс қатты ауру", - деді Әлиянің анасы. "Ол өле ме?" - деп сұрады Әлия. "Солай болады деп қорқамын", - деді анасы. "Мен оны мал дәрегеріне апарамын". Әлия олармен бірге барғысы келді. "Жарайды, тек жыламауға тырыс", - деді анасы. Әлия жыламайтындығын айтты. Анасы Рексті үйінен автокөлікке алып шықты. Ол оны артқы орындыққа жатқызды. Бұл кішкентай ит еді. Оның жасы 12 де. Ол Әлиямен жасты еді. Олар мал дәрігеріне барды. Дәрігер Рексті қарап шықты. Ол Рекс үшін ештеңе істей алмайтындығын айтты. "Рекстің соңғы демі қалды", - деді мал дәрігері. Ол анасына Рексті үйіне алып кетуге болатынын және оның қашан өлетінін күтуге болатынын айтты. Немесе мал дәрігері Рексті жай ұйықтатып тастауына болатынын айтты. "Оны ұйықтатып тастайық ", - деді Әлия. "Мұндай жағдайда ол қиналмайтын болады".Анасы мұның жақсы ой екенін айтты. Ол Рексті мал дәрігерімен қалдырды. "Егер қаласаң, саған басқа ит әпереміз", - деді анасы үйге барар жолда. "Оның орнына мысықты асырап алуға бола ма?" - деп сұрады Әлия.

      104. Kári ıt
      "Reks qatty aýrý", - dedi Álıaniń anasy. "Ol óle me?" - dep surady Álıa. "Solaı bolady dep qorqamyn", - dedi anasy. "Men ony mal dáregerine aparamyn". Álıa olarmen birge barǵysy keldi. "Jaraıdy, tek jylamaýǵa tyrys", - dedi anasy. Álıa jylamaıtyndyǵyn aıtty. Anasy Reksti úıinen avtokólikke alyp shyqty. Ol ony artqy oryndyqqa jatqyzdy. Bul kishkentaı ıt edi. Onyń jasy 12 de. Ol Álıamen jasty edi. Olar mal dárigerine bardy. Dáriger Reksti qarap shyqty. Ol Reks úshin eshteńe isteı almaıtyndyǵyn aıtty. "Rekstiń sońǵy demi qaldy", - dedi mal dárigeri. Ol anasyna Reksti úıine alyp ketýge bolatynyn jáne onyń qashan óletinin kútýge bolatynyn aıtty. Nemese mal dárigeri Reksti jaı uıyqtatyp tastaýyna bolatynyn aıtty. "Ony uıyqtatyp tastaıyq ", - dedi Álıa. "Mundaı jaǵdaıda ol qınalmaıtyn bolady".Anasy munyń jaqsy oı ekenin aıtty. Ol Reksti mal dárigerimen qaldyrdy. "Eger qalasań, saǵan basqa ıt áperemiz", - dedi anasy úıge barar jolda. "Onyń ornyna mysyqty asyrap alýǵa bola ma?" - dep surady Álıa.
Скрыть текст
      105. Әкенің қарауында
      "Жағажайға барайық, әке", - деп Сьюзан ұсыныс тастады. " Бұл жақсы ой", - деп жауап берді әкесі. Күн ыстық, әрі ашық еді. Мұхит олардың үйлерінен екі кварталдай жерде еді. Сьюзан өзінің бөлмесіне барды. Ол суға түсуге арналған киімін киді. Ол үлкен сүлгі алды. Ол қалпақ пен күннен қорғайтын көзілдірігін алды. Ол жеңіл аяқ киімін киді. "Әке, мен дайынмын", - деді ол. "Күнге күюден қорғайтын жақпа майың өзінде ме?" - деп сұрады әкесі. "Жоқ, мен ұмытып кеттім. Ол қайда?" - деп сұрады. Ол жуынатын бөлмедегі жоғарыдағы тартпаның ішінде екенін айтты. Ол жуынатын бөлмеге барып тартпаны ашты. "Мен оны алдым", - деді ол. Олар далаға шықты. Күн жарқырап тұрды. Сьюзан өзінің күннен қорғайтын көзілдірігін тақты. Ол өзінің күннен қорғайтын көзілдірігін жақсы көретін. Олармен ол үлкендеу көрінетін. Ол орамалын әкесіне берді. Ол әкесінің қолынан ұстады, олар жүрді. Он минуттан соң олар жағажайға жетті. Онда адам көп еді. Әкесі орын тапты. Ол орамалды құмға жайды. Сьюзан қалпағы мен көзілдірігін шешті. Ол суға қарай жүгірді. Әкесі оның суда қалай ойнап жүргеніне қарап тұрды. Ол көңілді еді. Кенет толқын оның аяғына соғып, құлатып жіберді. Ол судың астына құлап кетті. Әкесі суға секірді. Ол оны судан алып шықты. "Әке, мен суға батып кете жаздадым", - деді Сьюзан. "Жоға (жоқ)" - деді ол. Ол толқын ғой, уайымдама, мен саған қарап тұрмын ғой".

      105. Ákeniń qaraýynda
      "Jaǵajaıǵa baraıyq, áke", - dep Súzan usynys tastady. " Bul jaqsy oı", - dep jaýap berdi ákesi. Kún ystyq, ári ashyq edi. Muhıt olardyń úılerinen eki kvartaldaı jerde edi. Súzan óziniń bólmesine bardy. Ol sýǵa túsýge arnalǵan kıimin kıdi. Ol úlken súlgi aldy. Ol qalpaq pen kúnnen qorǵaıtyn kózildirigin aldy. Ol jeńil aıaq kıimin kıdi. "Áke, men daıynmyn", - dedi ol. "Kúnge kúıýden qorǵaıtyn jaqpa maıyń ózinde me?" - dep surady ákesi. "Joq, men umytyp kettim. Ol qaıda?" - dep surady. Ol jýynatyn bólmedegi joǵarydaǵy tartpanyń ishinde ekenin aıtty. Ol jýynatyn bólmege baryp tartpany ashty. "Men ony aldym", - dedi ol. Olar dalaǵa shyqty. Kún jarqyrap turdy. Súzan óziniń kúnnen qorǵaıtyn kózildirigin taqty. Ol óziniń kúnnen qorǵaıtyn kózildirigin jaqsy kóretin. Olarmen ol úlkendeý kórinetin. Ol oramalyn ákesine berdi. Ol ákesiniń qolynan ustady, olar júrdi. On mınýttan soń olar jaǵajaıǵa jetti. Onda adam kóp edi. Ákesi oryn tapty. Ol oramaldy qumǵa jaıdy. Súzan qalpaǵy men kózildirigin sheshti. Ol sýǵa qaraı júgirdi. Ákesi onyń sýda qalaı oınap júrgenine qarap turdy. Ol kóńildi edi. Kenet tolqyn onyń aıaǵyna soǵyp, qulatyp jiberdi. Ol sýdyń astyna qulap ketti. Ákesi sýǵa sekirdi. Ol ony sýdan alyp shyqty. "Áke, men sýǵa batyp kete jazdadym", - dedi Súzan. "Joǵa (joq)" - dedi ol. Ol tolqyn ǵoı, ýaıymdama, men saǵan qarap turmyn ǵoı".
Скрыть текст
      106. Аюлар мен торай
      Үш аю өздерінің үңгірінен шықты. Олар бір керемет, үлкен үңгірде тұрды, қыста іші жылы, жазда салқын. Сондай тыныш, қараңғы үңгір еді. Олар өздерінің үңгірін жақсы көретін. Жексенбі еді. Жексенбі күні олар жидек жинауды ұнататын, сондықтан үңгірден шығып орманға жөнелді. Келе жатып жидек алаңына кезікті, ана-аюда себет болды, олар себетті қаражидек және көкжидекпен толтырып кейін қайтты. Үңгірге кіре сала, бір дыбыс естілді. "Кім бұл?" - деді еркек аю, "Бұл мен ғой», - деді торай. "Сен бұнда не істеп жүрсің?" - деді еркек аю. "Мен фермерден тығылып жүрмін", - деді торай, - "Ол мені ұстап жеп қойғысы келеді." Еркек-аю оған: Сен бұнда қаншалықты қалғың келсе, сонша қал, - деді. Аюлар жидектерімен бөлісті. Кейін кішкентай конжық пен торай аздап мызғып алды.

      106. Aıýlar men toraı
      Úsh aıý ózderiniń úńgirinen shyqty. Olar bir keremet, úlken úńgirde turdy, qysta ishi jyly, jazda salqyn. Sondaı tynysh, qarańǵy úńgir edi. Olar ózderiniń úńgirin jaqsy kóretin. Jeksenbi edi. Jeksenbi kúni olar jıdek jınaýdy unatatyn, sondyqtan úńgirden shyǵyp ormanǵa jóneldi. Kele jatyp jıdek alańyna kezikti, ana-aıýda sebet boldy, olar sebetti qarajıdek jáne kókjıdekpen toltyryp keıin qaıtty. Úńgirge kire sala, bir dybys estildi. "Kim bul?" - dedi erkek aıý, "Bul men ǵoı», - dedi toraı. "Sen bunda ne istep júrsiń?" - dedi erkek aıý. "Men fermerden tyǵylyp júrmin", - dedi toraı, - "Ol meni ustap jep qoıǵysy keledi." Erkek-aıý oǵan: Sen bunda qanshalyqty qalǵyń kelse, sonsha qal, - dedi. Aıýlar jıdekterimen bólisti. Keıin kishkentaı konjyq pen toraı azdap myzǵyp aldy.
Скрыть текст
      107. Мектептегі сабақ күні
      Мектепте сабақ таңғы сегізде басталады. Анасы оны алты отызда оятты. Ол есінеді де, төсектен тұрды. Киінді. Таңғы асын ішті. Таңғы асқа ол бір табақ сұлы қауызын жеді. Оның сүйікті сұлы қауызы "Чириоз" деп аталатын тұтас ұн мен бидай краxмалынан жасалған, минералды-витаминді қоспалары бар сақина тәрізді құрғақ ас болатын. Ол тағы банан жеді. Банандардың сырты сары және іші ақ. Ол бір стакан апельсин шырынын ішті. Апельсиндердің сырты қызыл-сары және іші де қызыл-сары. Ол сары май жағылған қуырылған нанды жеді. Қоңыр қуырылған нан мен сары майды. Сосын ол тісін тазартты. Кетер алдында анасын сүйді. Ол үйден шығып, автобус аялдамасына қарай жүрді. Аялдама үйден екі квартал қашықтықта болатын. Ол Бобби деген досын кездестірді. Олар автобус келгенше әңгімелесіп тұрды. Автобус келді. Ол автобус жүргізушісімен амандасты. Олар Бобби екеуі автобусқа бірге мінді. Олар бейсбол туралы сөйлесті. Автобус жолына 20 минут кетті. Олар мектепке жеті отызда келді. Автобус жүргізушісі айтты: "Мектептегі күндеріңді жақсы өткізулеріңді тілеймін". Оларда әрдайым солай болатын.

      107. Mekteptegi sabaq kúni
      Mektepte sabaq tańǵy segizde bastalady. Anasy ony alty otyzda oıatty. Ol esinedi de, tósekten turdy. Kıindi. Tańǵy asyn ishti. Tańǵy asqa ol bir tabaq suly qaýyzyn jedi. Onyń súıikti suly qaýyzy "Chırıoz" dep atalatyn tutas un men bıdaı kraxmalynan jasalǵan, mıneraldy-vıtamındi qospalary bar saqına tárizdi qurǵaq as bolatyn. Ol taǵy banan jedi. Banandardyń syrty sary jáne ishi aq. Ol bir stakan apelsın shyrynyn ishti. Apelsınderdiń syrty qyzyl-sary jáne ishi de qyzyl-sary. Ol sary maı jaǵylǵan qýyrylǵan nandy jedi. Qońyr qýyrylǵan nan men sary maıdy. Sosyn ol tisin tazartty. Keter aldynda anasyn súıdi. Ol úıden shyǵyp, avtobýs aıaldamasyna qaraı júrdi. Aıaldama úıden eki kvartal qashyqtyqta bolatyn. Ol Bobbı degen dosyn kezdestirdi. Olar avtobýs kelgenshe áńgimelesip turdy. Avtobýs keldi. Ol avtobýs júrgizýshisimen amandasty. Olar Bobbı ekeýi avtobýsqa birge mindi. Olar beısbol týraly sóılesti. Avtobýs jolyna 20 mınýt ketti. Olar mektepke jeti otyzda keldi. Avtobýs júrgizýshisi aıtty: "Mekteptegi kúnderińdi jaqsy ótkizýlerińdi tileımin". Olarda árdaıym solaı bolatyn.
Скрыть текст
      108. Пицца
      Билли: «Әке, пиццаға тапсырыс берейікші», - деді. Жақсы ой екен, - деді әкесі. Екеуі үйіндегі мәзірді қарап, сен қайсысын жейсің? - деп сұрады әкесі. Биллидің қалағаны үлкен пицца болатын және ол ішінде төрт салындысы барын жегісі келді. Ол ірімшік, пепперони, ветчина және ананас салынғанын қалады. Әкесі оған жақсы деп, пиццерияға қоңырау шалды. Оларда ананас жоқ екен, - деді Биллидің әкесі. Орнына басқа бір нәрсені аларсың? Билли шұжық деп жауап берді, сосын әкесі шұжыққа тапсырыс берді. Шамамен 30 минуттан соң біреу есікті түртті. Ол пицца әкелген адам болатын. "Мінеки, пиццаныз" - деді Биллдің әкесіне. "Сізден 16 доллар". Әкесі әлгі адаммен есеп айырысты, сондай-ақ оған шайлық берді. Әкесі пиццаны қонақ бөлмеге әкелді. Теледидардан бейсбол матчі жүріп жатты. Билли әкесі екеуі пиццаны жей бастады. Билли әкесіне: «Меніңше, «Янки» жеңіліп қалады». Әкесі де солай деді.

      108. Pıtsa
      Bıllı: «Áke, pıtsaǵa tapsyrys bereıikshi», - dedi. Jaqsy oı eken, - dedi ákesi. Ekeýi úıindegi mázirdi qarap, sen qaısysyn jeısiń? - dep surady ákesi. Bıllıdiń qalaǵany úlken pıtsa bolatyn jáne ol ishinde tórt salyndysy baryn jegisi keldi. Ol irimshik, pepperonı, vechına jáne ananas salynǵanyn qalady. Ákesi oǵan jaqsy dep, pısserıaǵa qońyraý shaldy. Olarda ananas joq eken, - dedi Bıllıdiń ákesi. Ornyna basqa bir nárseni alarsyń? Bıllı shujyq dep jaýap berdi, sosyn ákesi shujyqqa tapsyrys berdi. Shamamen 30 mınýttan soń bireý esikti túrtti. Ol pıtsa ákelgen adam bolatyn. "Minekı, pıtsanyz" - dedi Bılldiń ákesine. "Sizden 16 dollar". Ákesi álgi adammen esep aıyrysty, sondaı-aq oǵan shaılyq berdi. Ákesi pıtsany qonaq bólmege ákeldi. Teledıdardan beısbol machi júrip jatty. Bıllı ákesi ekeýi pıtsany jeı bastady. Bıllı ákesine: «Menińshe, «Iankı» jeńilip qalady». Ákesi de solaı dedi.
Скрыть текст
      109. Ол ағашқа өрмелеп жүр
      "Ұйықтайтын уақытың келді " - деді Данышпанның анасы. " Бірақ, менің ұйқым келіп тұрған жоқ" - деп, Данышпан наразылық білдірді. Оның ұйқысы келмеді, себебі кешкі ас алдында бір сағаттай ұйықтап алды. Ұйықтар алдында, ол саябақта болды, онда көптеген ағаштар болды. Ол ағашқа шыққанды ұнатады. Анасы оның ағашқа шықпауын сұрды. Құлап, бір жерін жарақаттап алуы мүмкін екенін айтты. Анасын тындамаған ол, талдарға мініп, биіктікке көтерілуді қызық көрген, жасы үлкен адамдардан биік тұрғанды ұнататын, адамдарға жоғарыдан төмен қарағанды қызық көретін. Бір күні ол құстың ұясын тауып алды, іші бос екен. Данышпан тағы бір кез көктемде келемін, сол кезде ұяда балапандар болады деп ойлады. Ол үнемі мектептен шығып саябаққа баратын, өйткені ағаштар ол үшін екінші үй болатын. Анасы баласына, сен жартылай маймыл шығарсың, - деді. Баласы анасының бетінен сүйіп, қайырлы түн тіледі. Төсекке жатқан соң, тез ұйықтау үшін ол талдарды санай бастады.

      109. Ol aǵashqa órmelep júr
      "Uıyqtaıtyn ýaqytyń keldi " - dedi Danyshpannyń anasy. " Biraq, meniń uıqym kelip turǵan joq" - dep, Danyshpan narazylyq bildirdi. Onyń uıqysy kelmedi, sebebi keshki as aldynda bir saǵattaı uıyqtap aldy. Uıyqtar aldynda, ol saıabaqta boldy, onda kóptegen aǵashtar boldy. Ol aǵashqa shyqqandy unatady. Anasy onyń aǵashqa shyqpaýyn surdy. Qulap, bir jerin jaraqattap alýy múmkin ekenin aıtty. Anasyn tyndamaǵan ol, taldarǵa minip, bıiktikke kóterilýdi qyzyq kórgen, jasy úlken adamdardan bıik turǵandy unatatyn, adamdarǵa joǵarydan tómen qaraǵandy qyzyq kóretin. Bir kúni ol qustyń uıasyn taýyp aldy, ishi bos eken. Danyshpan taǵy bir kez kóktemde kelemin, sol kezde uıada balapandar bolady dep oılady. Ol únemi mektepten shyǵyp saıabaqqa baratyn, óıtkeni aǵashtar ol úshin ekinshi úı bolatyn. Anasy balasyna, sen jartylaı maımyl shyǵarsyń, - dedi. Balasy anasynyń betinen súıip, qaıyrly tún tiledi. Tósekke jatqan soń, tez uıyqtaý úshin ol taldardy sanaı bastady.
Скрыть текст
      110. Туған күнді тойлау
      Бұл Сьюзанның туған күнін тойлау болатын. Ол жетіге толды. Ол он сегізінші шілдеде туылған. Ол екінші сыныпта оқиды. Оның достары көп. Оның мектепте достары бар. Оның шіркеуде достары бар. Оның жүзу үйірмесінде достары бар. Оның би үйірмесінде достары бар. Оның ең жақын құрбысы Нэнси. Нэнси мен Сьюзан бәрін бірге істейді. Сьюзан кешке барлық достарын шақырды. Оның барлық достары кешке келді. Бұл әуіт жағасындағы кеш еді. Әуіт жағасындағы кеш оның үйінің артқы алаңында болды. Оның әуіт жағасындағы кешіне отыздай бала келді. Тағамның түр-түрі болды. Балалар гамбургер, xот-дог жеді. Балалар алма, апельсин, банан жеді. Олар торт, кәмпит, зефир жеді. Олар газдалған сусын мен шырын ішті. Көптеген қызықтар болды. Олар әуітте шомылды. Олар трамплиннен секірді. Олар жүзді. Олар көптеген ойындар ойнады. Бәрі көңілді болды. Барлығы уақытты жақсы өткізді. Ешқайсысының қайтқылары келмеді. Бәрі Сьюзанның сегізінші туған күнін асыға күтті.

      110. Týǵan kúndi toılaý
      Bul Súzannyń týǵan kúnin toılaý bolatyn. Ol jetige toldy. Ol on segizinshi shildede týylǵan. Ol ekinshi synypta oqıdy. Onyń dostary kóp. Onyń mektepte dostary bar. Onyń shirkeýde dostary bar. Onyń júzý úıirmesinde dostary bar. Onyń bı úıirmesinde dostary bar. Onyń eń jaqyn qurbysy Nensı. Nensı men Súzan bárin birge isteıdi. Súzan keshke barlyq dostaryn shaqyrdy. Onyń barlyq dostary keshke keldi. Bul áýit jaǵasyndaǵy kesh edi. Áýit jaǵasyndaǵy kesh onyń úıiniń artqy alańynda boldy. Onyń áýit jaǵasyndaǵy keshine otyzdaı bala keldi. Taǵamnyń túr-túri boldy. Balalar gambýrger, xot-dog jedi. Balalar alma, apelsın, banan jedi. Olar tort, kámpıt, zefır jedi. Olar gazdalǵan sýsyn men shyryn ishti. Kóptegen qyzyqtar boldy. Olar áýitte shomyldy. Olar tramplınnen sekirdi. Olar júzdi. Olar kóptegen oıyndar oınady. Bári kóńildi boldy. Barlyǵy ýaqytty jaqsy ótkizdi. Eshqaısysynyń qaıtqylary kelmedi. Bári Súzannyń segizinshi týǵan kúnin asyǵa kútti.
Скрыть текст
      111. Туған күнге велосипед
      Жетінші қаңтар Бұрxаттың туған күні. Ол сегізге толады. Ол үшінші сыныпта оқиды. Ол бастауыш мектепке барып жүр. Бастауыш сынып жасы кіші балаларға арналған. Мектеп оның үйінен бір шақырым жерде. Ол мектепке жаяу барады. Мектепке жол жиырма минут уақытты алады. Жаңбыр жауғанда ол үстіне су өткізбейтін киім киеді. Бұрын ол қолшатыр алып жүретін. Бірақ ол қолшатырын жоғалтып алды. Анасы оған басқа қолшатыр сыйлады. Ол оны сындырып алды. Анасы оған:" Қолшатыр екеуің бір-біріңе жараспайсыңдар",- деді. Өзінің сегізінші туған күніне Бұрxат велосипед алғысы келеді. Ол мектепке велосипед пен бара алады. Мектептен кейін ол достарымен ойнай алады. Ол велосипедпен жүзу қауызына да бара алады. Ол велосипедпен кітапxанаға бара алады. Оның ата анасы велосипед сататын дүкенге өздерімен бірге алып келді. Олар одан өзіне велосипед қарауын сұрады. Ол велосипед қарады. Ол қызыл велосипедті таңдады. Ол оны ата анасына көрсетті. Әкесі оның тым қымбат екенін айтты. Ол Бұрxатқа басқасын таңда деді. Бұрxат көк велосипедті таңдады. Әкесі бұл велосипедтің бағасы дәл екенін айтты.

      111. Týǵan kúnge velosıped
      Jetinshi qańtar Burxattyń týǵan kúni. Ol segizge tolady. Ol úshinshi synypta oqıdy. Ol bastaýysh mektepke baryp júr. Bastaýysh synyp jasy kishi balalarǵa arnalǵan. Mektep onyń úıinen bir shaqyrym jerde. Ol mektepke jaıaý barady. Mektepke jol jıyrma mınýt ýaqytty alady. Jańbyr jaýǵanda ol ústine sý ótkizbeıtin kıim kıedi. Buryn ol qolshatyr alyp júretin. Biraq ol qolshatyryn joǵaltyp aldy. Anasy oǵan basqa qolshatyr syılady. Ol ony syndyryp aldy. Anasy oǵan:" Qolshatyr ekeýiń bir-birińe jaraspaısyńdar",- dedi. Óziniń segizinshi týǵan kúnine Burxat velosıped alǵysy keledi. Ol mektepke velosıped pen bara alady. Mektepten keıin ol dostarymen oınaı alady. Ol velosıpedpen júzý qaýyzyna da bara alady. Ol velosıpedpen kitapxanaǵa bara alady. Onyń ata anasy velosıped satatyn dúkenge ózderimen birge alyp keldi. Olar odan ózine velosıped qaraýyn surady. Ol velosıped qarady. Ol qyzyl velosıpedti tańdady. Ol ony ata anasyna kórsetti. Ákesi onyń tym qymbat ekenin aıtty. Ol Burxatqa basqasyn tańda dedi. Burxat kók velosıpedti tańdady. Ákesi bul velosıpedtiń baǵasy dál ekenin aıtty.
Скрыть текст
      112. Мынаны істе, ананы істе, - дейді әкем
      Көшеден өтпес бұрын екі жағыңа қара. Іш киімің әрқашан таза болғанын қадағала. Үй тапсырмаңды орында. Сыпайы бол. Өзіңнің ата-анаңды тыңда. Мектепке бар. Сабағыңды жіберіп алма. Сабақтан қашпа. Қолыңды жу. Мұрныңды сүрт. Аяғыңды сүрт. Бетіңді жу. Тісіңді тазала. Итіңді қыдырт. Мысықтың туалетін тазалықта ұста. Жақсы бала бол. Жақсы қыз бол. Теледидардың дауысын азайт. Теледидарды сөндір. Тік тұр. Ауызыңды жауып шайна. Есікті жап. Мен істегендей емес, мен айтқандай істе. Өзіңнің әдеттеріңді қадағала. Өзіңнің ағаңа мейірімді бол. Өзіңнің әпкеңе мейірімді бол. Өзіңнің ініңе қара. Өзіңнің қарындасыңмен ойна. Сабырлы бол. Оқы. Өзіңнің ұстаздарыңды тыңда. Тырыс. Автобуста отыр. Қауіпсіздік белдемшесін тақ. Мынаның дәмін татып көр. Мыналардың дәмін татып көр. Киіміңді уақытылы ауыстыр. Таза жейде ки. Киін. Пижамаңды ки. Өзіңнің бөлмеңе бар. Өзіңнің бөлмеңді жинастыр. Төсегіңді жина. Ұйықтауға бар. Ұйықтар алдында анаңның бетінен сүй. «Рахмет», - де. «Мархабат», - де. «Оқасы жоқ», - де.

      112. Mynany iste, anany iste, - deıdi ákem
      Kósheden ótpes buryn eki jaǵyńa qara. İsh kıimiń árqashan taza bolǵanyn qadaǵala. Úı tapsyrmańdy orynda. Sypaıy bol. Ózińniń ata-anańdy tyńda. Mektepke bar. Sabaǵyńdy jiberip alma. Sabaqtan qashpa. Qolyńdy jý. Murnyńdy súrt. Aıaǵyńdy súrt. Betińdi jý. Tisińdi tazala. Itińdi qydyrt. Mysyqtyń týaletin tazalyqta usta. Jaqsy bala bol. Jaqsy qyz bol. Teledıdardyń daýysyn azaıt. Teledıdardy sóndir. Tik tur. Aýyzyńdy jaýyp shaına. Esikti jap. Men istegendeı emes, men aıtqandaı iste. Ózińniń ádetterińdi qadaǵala. Ózińniń aǵańa meıirimdi bol. Ózińniń ápkeńe meıirimdi bol. Ózińniń inińe qara. Ózińniń qaryndasyńmen oına. Sabyrly bol. Oqy. Ózińniń ustazdaryńdy tyńda. Tyrys. Avtobýsta otyr. Qaýipsizdik beldemshesin taq. Mynanyń dámin tatyp kór. Mynalardyń dámin tatyp kór. Kıimińdi ýaqytyly aýystyr. Taza jeıde kı. Kıin. Pıjamańdy kı. Ózińniń bólmeńe bar. Ózińniń bólmeńdi jınastyr. Tósegińdi jına. Uıyqtaýǵa bar. Uıyqtar aldynda anańnyń betinen súı. «Rahmet», - de. «Marhabat», - de. «Oqasy joq», - de.
Скрыть текст
      113. Фермерлік жануарлар
      Тауық пен үйрек дос болды. Олар фермада тұрды. Олар үнемі бірге болды. Олар тоғанда бірге жүзді. Олар көп нәрселер туралы айтты. Олар мысық жайлы айтты. Олар мысықты қу әрі жауыз деп есептеді. Олар мысықты қауіпті деп есептеді. Мысық оларға жиі қарайтын. Олар мысыққа сенбеді. "Жанымызда мысық жүргенде, біз әрқашан сақ жүруіміз тиіс"- деп, бір -біріне қарады. Олар ит туралы айтты. Ит өте досшыл болды. Ит ойнағысы келді. Иттің қуаты көп болды. Ол көп үрді. Ол көп жүгірді. Олар екеуі де итті жақсы көрді. Олар фермер туралы айтты. Фермер оларға азық әкелетін. Фермер оларды бағып қақты. Фермер барлық жануарларды баптады. Ол сиырға жем берді. Ол торайды тамақтандырды. Ол ешкіні тамақтандырды. Ол қойды тамақтандырды. Ол қоянды тамақтандырды. Олар фермерді жақсы көрді. Ол барлығына жақсы қарады. Ол жақсы адам болды. "Фермерлер жақсы"- деді тауық. "Фермерлер бізге керек"- деді үйрек.

      113. Fermerlik janýarlar
      Taýyq pen úırek dos boldy. Olar fermada turdy. Olar únemi birge boldy. Olar toǵanda birge júzdi. Olar kóp nárseler týraly aıtty. Olar mysyq jaıly aıtty. Olar mysyqty qý ári jaýyz dep eseptedi. Olar mysyqty qaýipti dep eseptedi. Mysyq olarǵa jıi qaraıtyn. Olar mysyqqa senbedi. "Janymyzda mysyq júrgende, biz árqashan saq júrýimiz tıis"- dep, bir -birine qarady. Olar ıt týraly aıtty. It óte dosshyl boldy. It oınaǵysy keldi. Ittiń qýaty kóp boldy. Ol kóp úrdi. Ol kóp júgirdi. Olar ekeýi de ıtti jaqsy kórdi. Olar fermer týraly aıtty. Fermer olarǵa azyq ákeletin. Fermer olardy baǵyp qaqty. Fermer barlyq janýarlardy baptady. Ol sıyrǵa jem berdi. Ol toraıdy tamaqtandyrdy. Ol eshkini tamaqtandyrdy. Ol qoıdy tamaqtandyrdy. Ol qoıandy tamaqtandyrdy. Olar fermerdi jaqsy kórdi. Ol barlyǵyna jaqsy qarady. Ol jaqsy adam boldy. "Fermerler jaqsy"- dedi taýyq. "Fermerler bizge kerek"- dedi úırek.
Скрыть текст
      114. Ол қатты ашығып қалды
      Ол журналдарды ұнатады. Ол суреттерді көргенді ұнатады. Журналда адамдардың суреттері бар. Онда жануарлардың суреттері бар. Онда киім суреттері бар. Онда азық-түлік суреттері бар. Ол гамбургердің суретін көрді. Бұл өте дәмді көрінеді. Гамбургердің фотосы оның аштық сезімін туғызды. Ол тоңазытқышқа барды. Ол оны ашты. Ол гамбургерді қалайды. Бірақ тоңазытқышта гамбургер жоқ. Гамбургер Макдональдста. Бірақ ол кішкентай бала. Ол Макдональдсқа бара алмайды. Ол Макдональдсқа телефон шала алмайды, себебі олар тамақты үйге жеткізіп бере алмайды. Макдональдс пиццерия сияқты емес. Пиццерияда үйге жеткізіп беру бар. Оның анасы жұмыста болды. Оған анасын үйге келгенше күту керек. Анасы оны Макдональдсқа апарады. Ол қайтадан отырды. Ол келесі бетті ашты. Онда шоколадты балмұздақтың суреті болды. Балмұздақ конус тәрізді ыдыста болды. О, қандай сұлу сурет. Ол ернін жалады. Балмұздақ сондай дәмді болып көрінді. «Анашым, өтінем, үйге тезірек келші», - деп ойлады ол.

      114. Ol qatty ashyǵyp qaldy
      Ol jýrnaldardy unatady. Ol sýretterdi kórgendi unatady. Jýrnalda adamdardyń sýretteri bar. Onda janýarlardyń sýretteri bar. Onda kıim sýretteri bar. Onda azyq-túlik sýretteri bar. Ol gambýrgerdiń sýretin kórdi. Bul óte dámdi kórinedi. Gambýrgerdiń fotosy onyń ashtyq sezimin týǵyzdy. Ol tońazytqyshqa bardy. Ol ony ashty. Ol gambýrgerdi qalaıdy. Biraq tońazytqyshta gambýrger joq. Gambýrger Makdonaldsta. Biraq ol kishkentaı bala. Ol Makdonaldsqa bara almaıdy. Ol Makdonaldsqa telefon shala almaıdy, sebebi olar tamaqty úıge jetkizip bere almaıdy. Makdonalds pısserıa sıaqty emes. Pısserıada úıge jetkizip berý bar. Onyń anasy jumysta boldy. Oǵan anasyn úıge kelgenshe kútý kerek. Anasy ony Makdonaldsqa aparady. Ol qaıtadan otyrdy. Ol kelesi betti ashty. Onda shokoladty balmuzdaqtyń sýreti boldy. Balmuzdaq konýs tárizdi ydysta boldy. O, qandaı sulý sýret. Ol ernin jalady. Balmuzdaq sondaı dámdi bolyp kórindi. «Anashym, ótinem, úıge tezirek kelshi», - dep oılady ol.
Скрыть текст


В подготовке текстов на казахском языке участвовали пользователи сайта sozdik.kz:
Еркежан Каймоллаева, Роза Алиева, Айгерим Турсынбекова, Алтынгуль Кептербаева, Аяулым Орынгали, Бахытжан Ертай, Дастан Ахметдин,
Асель Серикбаева, Аслан Бисенов, Майра Фазыл, Маргулан Канат, Раушан Муталипова, Рахат Уйсымбаев, Акжайык Сабырбаева, Диас Жунистаев, Елімай Шынатай, Максат Маликов, Anar Bekmyrza, Nazima Tokabayeva, Айжан Даукишева, Арайлан Атканова, Гульзайнаб Сисенова и другие.
Корректор текстов на казахском языке: Атлас Кудайбергенова



©  Татьяна Валяева   2007–2020
http://kaz-tili.kz/
 <<  Истории о детях. Том 2, стр.5 Вернуться к началу Истории о детях. Том 2, стр.7  >> 


Присоединиться в Фейсбуке   ВКонтакте                  Цвета текста на сайте - значение                  E-mail: kaz-tili@yandex.ru                  Гостевая книга