Казахский язык
Главная
Существительные
Послелоги
Прилагательные
Числительные
Местоимения
Наречия, Союзы
Личные окончания
Глаголы
Вспомогательные глаголы
Причастия
 Деепричастия
Модальность
Предложения
  Проверь себя!
  Упражнения
   Грамматика детям
   Учим всей семьёй
 Видео
  Разговорник
Пословицы
  Книга для чтения
С казахским не шутят?
Сказки
Песни
Статьи
Словарь
Ссылки и др.
Автор сайта
Суперлёг. чтение
  1. 1  
  2. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  1. 4  
  1. 5  
Истории
  1. 1  
  1. 2  
  1. 3  
  1. 4  
  1. 5  
  1. 6  
  1. 7  
 Истории о детях
  1. 1  
  2. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  1. 5  
  2. 5  
  2. 6  
  2. 7  
 Занимательное чтение
  1. 1  
  2. 1  
  3. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  3. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  3. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  3. 4  
  1. 5  
  2. 5  
  3. 5  
 Казахский по уровням
  1. 1  
  2. 1  
  3. 1  
  4. 1  
  5. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  3. 2  
  4. 2  
  5. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  3. 3  
  4. 3  
  5. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  3. 4  
  4. 4  
  5. 4  
  1. 5  
  2. 5  
  3. 5  
  4. 5  
  5. 5  
  2. 6  
  3. 6  
 Лёгкое чтение
  1. 1  
  2. 1  
  3. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  3. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  3. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  1. 5  
  2. 5  
 Короткие истории
  1. 1  
  2. 1  
  3. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  3. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  3. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  1. 5  
  2. 5  
 Кирил/Latyn 

Казахский по уровням

Уровень 4, страница 2
Грамматика казахского языка. Просто о сложном

Автор идеи, составитель и переводчик текстов
с английского языка на русский: Андрей Краснов

      21. Артық тамақ
      Футболшылар тобы бірігіп кешкі ас ұйымдастырмақшы болды. Топтың әр мүшесі өзімен бірге тамақтары мен сусындарын ала келді. Топта 40 адам бар. Тамақ пен сусынның 40 түрі, олардың ішінде: кеспе, чипсілер, газдалған сусындар мен буррито бар еді. (Бурито - мексикандық тағам, ол жұмсақ бидай ұнынан жасалған самса, оның ішіне әртүрлі нәрсе салынады, мысалы, туралған ет, қуырылған дәнді дақылдар, күріш, қызанақтар, авокадо мен ірімшік. Тағамға қалауына қарай салат, қаймақ пен чили бұрышын қосады).
      Кешкі астан өте көп тамақ қалды. Топ жаттықтырушысы: " Кім қалған тамақты үйге алып кетеді?" - деп сұрады. Ойыншылар бастарын шайқады. Оларға желінбей қалған тамақ ұнамады. " Олай болса, қалған тамақтың барлығын лақтырып тастаймын", - деді жаттықтырушы. " Жоқ! Бұл дегеніңіз нағыз асқандық қой. Мұнымен бір отбасын тойдыруға болады ғой", - деді ойыншылардың бірі. Мұнымен басқа да ойыншылар келісті. Жаттықтырушыға бір ой келді. Ол үйсіздер паналайтын жерге келіп тоқтады. "Сәлеметсіздер ме! Мен сіздерге мына тамақтарды сыйға тартуға келдім", - деді жаттықтырушы.

      21. Artyq tamaq
      Fýtbolshylar toby birigip keshki as uıymdastyrmaqshy boldy. Toptyń ár múshesi ózimen birge tamaqtary men sýsyndaryn ala keldi. Topta 40 adam bar. Tamaq pen sýsynnyń 40 túri, olardyń ishinde: kespe, chıpsiler, gazdalǵan sýsyndar men býrrıto bar edi. (Býrıto - meksıkandyq taǵam, ol jumsaq bıdaı unynan jasalǵan samsa, onyń ishine ártúrli nárse salynady, mysaly, týralǵan et, qýyrylǵan dándi daqyldar, kúrish, qyzanaqtar, avokado men irimshik. Taǵamǵa qalaýyna qaraı salat, qaımaq pen chılı buryshyn qosady).
      Keshki astan óte kóp tamaq qaldy. Top jattyqtyrýshysy: " Kim qalǵan tamaqty úıge alyp ketedi?" - dep surady. Oıynshylar bastaryn shaıqady. Olarǵa jelinbeı qalǵan tamaq unamady. " Olaı bolsa, qalǵan tamaqtyń barlyǵyn laqtyryp tastaımyn", - dedi jattyqtyrýshy. " Joq! Bul degenińiz naǵyz asqandyq qoı. Munymen bir otbasyn toıdyrýǵa bolady ǵoı", - dedi oıynshylardyń biri. Munymen basqa da oıynshylar kelisti. Jattyqtyrýshyǵa bir oı keldi. Ol úısizder panalaıtyn jerge kelip toqtady. "Sálemetsizder me! Men sizderge myna tamaqtardy syıǵa tartýǵa keldim", - dedi jattyqtyrýshy.
Скрыть текст
      22. Өтірікшілермен араласпайды
      Вирджиния Клаудиямен араласқысы келді. Олар бір-бірін төрт жыл көрмеді. Вирджиния Клаудияға телефон шалды: «Сәлем, бұл мен, Вирджиниямын», - деді ол. «Мәссаған! Көптен бір-бірімізді көрмедік», - деді Клаудия. «АЙХОП-та түскі ас ішкің келе ме?» - деп сұрады Вирджиния. (АЙХОП-халықаралық құймақтар үйі). «Кешір, менің сабағым бар», - деді Клаудия. Вирджинияның көңілі түсіп кетті. Олар қоштасты.
      Вирджиния АЙХОП-қа басқа құрбысымен барды. Ішке кірместен бұрын, олар жандарынан өтіп бара жатқан Клаудияны байқады. Олар таңқалды. Клаудия өтірік айтты. «Мен сенің сабағың бар деп ойладым», - деді Вирджиния. «Хмм..Мен..оны?» - деді ол. «Ұмыт оны. Мен өтірікшілермен араласпаймын», - деді Вирджиния.

      22. Ótirikshilermen aralaspaıdy
      Vırdjınıa Klaýdıamen aralasqysy keldi. Olar bir-birin tórt jyl kórmedi. Vırdjınıa Klaýdıaǵa telefon shaldy: «Sálem, bul men, Vırdjınıamyn», - dedi ol. «Mássaǵan! Kópten bir-birimizdi kórmedik», - dedi Klaýdıa. «AIHOP-ta túski as ishkiń kele me?» - dep surady Vırdjınıa. (AIHOP-halyqaralyq quımaqtar úıi). «Keshir, meniń sabaǵym bar», - dedi Klaýdıa. Vırdjınıanyń kóńili túsip ketti. Olar qoshtasty.
      Vırdjınıa AIHOP-qa basqa qurbysymen bardy. İshke kirmesten buryn, olar jandarynan ótip bara jatqan Klaýdıany baıqady. Olar tańqaldy. Klaýdıa ótirik aıtty. «Men seniń sabaǵyń bar dep oıladym», - dedi Vırdjınıa. «Hmm..Men..ony?» - dedi ol. «Umyt ony. Men ótirikshilermen aralaspaımyn», - dedi Vırdjınıa.
Скрыть текст
      23. Бір нәрсе сатып ал - екіншісін тегін ал!
      Бренди дүкенге барды. Ол BOGO деп жазылып тұрған кестені көрді. Ол жұмыскерден оның не мағына беретінін сұрады. Бұның мағынасы "Бір нәрсе сатып ал - екіншісін тегін ал", -деді ол. Ол бұны керемет екен деп ойлады. Қандай қызықты сөйлем! Ол киім ілінген қатарға қарады. Ол 30 долларға жейде тапты. Қазір оған тағы да бір нәрсе табу керек болады. Ол өзіне ұнаған юбканы көрді. Ол 5 доллар ғана тұрды. Бұның мағынасы оның бағасы алған заттарына сәйкес келмеді.
      Ол 2 нәрсе алғысы келді, бірақ екеуін де бірдей бағаға, бірақ ол ештеңе таба алмады. Ол бір сағат іздеді. Ол әдемі көйлек тапты. Ол оның бағасына қарады. Ол 80 доллар тұрды. Ол мұңайды. Ақыры ол жейде мен юбканы 5 долларға сатып алды.

      23. Bir nárse satyp al - ekinshisin tegin al!
      Brendı dúkenge bardy. Ol BOGO dep jazylyp turǵan kesteni kórdi. Ol jumyskerden onyń ne maǵyna beretinin surady. Bunyń maǵynasy "Bir nárse satyp al - ekinshisin tegin al", -dedi ol. Ol buny keremet eken dep oılady. Qandaı qyzyqty sóılem! Ol kıim ilingen qatarǵa qarady. Ol 30 dollarǵa jeıde tapty. Qazir oǵan taǵy da bir nárse tabý kerek bolady. Ol ózine unaǵan ıýbkany kórdi. Ol 5 dollar ǵana turdy. Bunyń maǵynasy onyń baǵasy alǵan zattaryna sáıkes kelmedi.
      Ol 2 nárse alǵysy keldi, biraq ekeýin de birdeı baǵaǵa, biraq ol eshteńe taba almady. Ol bir saǵat izdedi. Ol ádemi kóılek tapty. Ol onyń baǵasyna qarady. Ol 80 dollar turdy. Ol muńaıdy. Aqyry ol jeıde men ıýbkany 5 dollarǵa satyp aldy.
Скрыть текст
      24. Саябақтағы теннис ойыны
      Сьюзан мен Фелисити саябақта теннис ойнауға жиналды. Олар бір айдан бері ойнап жүр. Олар екеуі екі түрлі мектепте оқиды. Сьюзан Канада мектебінде оқиды. Ал Сьюзан Америка Құрама Штаттарындағы мектепте оқиды. Бір кездері екеуі бір мектепте оқыған болатын. Олар мектепте бірге теннис құрамасында ойнады.
      Қазір олар тек жаз айларында ғана кездеседі. Сьюзан Америка Құрама Штаттарына әрбір жаз айында келеді. Әдетте жазда жаңбыр жаумайтын, бірақ сол теннис ойнайтын күні жауын жауып кетті. Олардың көңілдері түсіп кетті. Олар бәрібір кездесті. Олар үйде отырып әңгімелесті.

      24. Saıabaqtaǵy tenıs oıyny
      Súzan men Felısıtı saıabaqta tenıs oınaýǵa jınaldy. Olar bir aıdan beri oınap júr. Olar ekeýi eki túrli mektepte oqıdy. Súzan Kanada mektebinde oqıdy. Al Súzan Amerıka Qurama Shtattaryndaǵy mektepte oqıdy. Bir kezderi ekeýi bir mektepte oqyǵan bolatyn. Olar mektepte birge tenıs quramasynda oınady.
      Qazir olar tek jaz aılarynda ǵana kezdesedi. Súzan Amerıka Qurama Shtattaryna árbir jaz aıynda keledi. Ádette jazda jańbyr jaýmaıtyn, biraq sol tenıs oınaıtyn kúni jaýyn jaýyp ketti. Olardyń kóńilderi túsip ketti. Olar báribir kezdesti. Olar úıde otyryp áńgimelesti.
Скрыть текст
      25. Әженің өлер алдындағы соңғы тілегі
      Эйприл Колорадо штатынан , ол жақта қар қалың. Эйприл қарды жақсы көрмегендіктен ол өз анасымен күн шуақты Калифорнияда тұрады. Эйприлдің әжесі 100 жаста. Ол Колорадода тұрады. Ол қатты ауырып жатыр. Эйприлдің анасы әжесінің халін білуге барып қайтпақшы. Ол Эйприлдің өзімен бірге Колородаға барғанын қалайды. Эйприлдің ол жаққа барғысы келмейді.
      Эйприл әжесінен хат алды. Өлер алдындағы әжесінің соңғы тілегі қызы мен Эйприлді көргісі келетіні туралы жазыпты. Эйприл қатты ұялды. Ол баратын болып шешті, себебі ол әжесін жақсы көреді.

      25. Ájeniń óler aldyndaǵy sońǵy tilegi
      Eıprıl Kolorado shtatynan , ol jaqta qar qalyń. Eıprıl qardy jaqsy kórmegendikten ol óz anasymen kún shýaqty Kalıfornıada turady. Eıprıldiń ájesi 100 jasta. Ol Koloradoda turady. Ol qatty aýyryp jatyr. Eıprıldiń anasy ájesiniń halin bilýge baryp qaıtpaqshy. Ol Eıprıldiń ózimen birge Kolorodaǵa barǵanyn qalaıdy. Eıprıldiń ol jaqqa barǵysy kelmeıdi.
      Eıprıl ájesinen hat aldy. Óler aldyndaǵy ájesiniń sońǵy tilegi qyzy men Eıprıldi kórgisi keletini týraly jazypty. Eıprıl qatty uıaldy. Ol baratyn bolyp sheshti, sebebi ol ájesin jaqsy kóredi.
Скрыть текст
      26. Билетті жоғалтты
      Зэк ойын-сауық саябағына арналған билетті ұтып алды. Ол оны би байқауынан ұтып алған болатын. Ол би жағынан көп жылдық тәжірибесі болғандықтан, жеңіп шығу оңай болды. Ол ойын-сауық саябағына бару үшін жеке заттарын жинады. Ол сол жерде өз достарымен кездесуге бел буған еді.
      Ол өзінің спорттық машинасына отырды. Ол ойын сауық саябағына қарай тартты. Ол билет сататын кассаға жақындады. "Қош келдіңіз! Сіздің билетіңізді қарауға бола ма?" - деп сұрады қызметкер. Ол қолын қалтасына салып еді, онда ештеңе табылмады. Ол қобалжып кетті. Ол қол дорбасын қағып көрді. Билет ол жерде де болмады. Бәлкім, ол оны үйде қалдырып кеткен болар.

      26. Bıletti joǵaltty
      Zek oıyn-saýyq saıabaǵyna arnalǵan bıletti utyp aldy. Ol ony bı baıqaýynan utyp alǵan bolatyn. Ol bı jaǵynan kóp jyldyq tájirıbesi bolǵandyqtan, jeńip shyǵý ońaı boldy. Ol oıyn-saýyq saıabaǵyna barý úshin jeke zattaryn jınady. Ol sol jerde óz dostarymen kezdesýge bel býǵan edi.
      Ol óziniń sporttyq mashınasyna otyrdy. Ol oıyn saýyq saıabaǵyna qaraı tartty. Ol bılet satatyn kasaǵa jaqyndady. "Qosh keldińiz! Sizdiń bıletińizdi qaraýǵa bola ma?" - dep surady qyzmetker. Ol qolyn qaltasyna salyp edi, onda eshteńe tabylmady. Ol qobaljyp ketti. Ol qol dorbasyn qaǵyp kórdi. Bılet ol jerde de bolmady. Bálkim, ol ony úıde qaldyryp ketken bolar.
Скрыть текст
      27. Қуырылған жұмыртқа
      Синтия өзінің қызының туған күніне жұмыртқа дайындауды шешті, себебі бұл оның қызының сүйікті тағамы болатын. Ол қызын оятты. Оның қызы көзін уқалады және есінеді. Синтия оны құшақтап: «Туған күніңмен!»- деді. Ол қызына тағамы бар ыдысты берді. Ыдыста бекон, құймақ және жұмыртқа бар еді. Синтияның қызы жұмыртқаға қарады да: "Бұл не?"-деп сұрады.
      "Бұл жұмыртқа, ақымағым. Сен жақсы көретін", - деді Синтия. "Бұлар әдеттегідей көрінбейді", - деді оның қызы. Синтия жұмыртқаны әр түрлі жолмен дайындауға болатынын айтты. Оның қызы жұмыртқаны тек омлет түрінде жеген болатын. Синтия бұл жолы жұмыртқаны қуырған болатын. Оның қызы кішкентай бөлігін алды. "Өте дәмді!" - деді ол.

      27. Qýyrylǵan jumyrtqa
      Sıntıa óziniń qyzynyń týǵan kúnine jumyrtqa daıyndaýdy sheshti, sebebi bul onyń qyzynyń súıikti taǵamy bolatyn. Ol qyzyn oıatty. Onyń qyzy kózin ýqalady jáne esinedi. Sıntıa ony qushaqtap: «Týǵan kúnińmen!»- dedi. Ol qyzyna taǵamy bar ydysty berdi. Ydysta bekon, quımaq jáne jumyrtqa bar edi. Sıntıanyń qyzy jumyrtqaǵa qarady da: "Bul ne?"-dep surady.
      "Bul jumyrtqa, aqymaǵym. Sen jaqsy kóretin", - dedi Sıntıa. "Bular ádettegideı kórinbeıdi", - dedi onyń qyzy. Sıntıa jumyrtqany ár túrli jolmen daıyndaýǵa bolatynyn aıtty. Onyń qyzy jumyrtqany tek omlet túrinde jegen bolatyn. Sıntıa bul joly jumyrtqany qýyrǵan bolatyn. Onyń qyzy kishkentaı bóligin aldy. "Óte dámdi!" - dedi ol.
Скрыть текст
      28. Ұрлық түбі қорлық
      Кори кедей еді. Оның ата-анасы жақында ажырасып кеткен. Ол өз әкесімен бірге тұратын. Оның әкесі сағатына бар болғаны 9 доллар табатын еді. Коридің тағы төрт іні- қарындасы бар еді. Пәтерақы да аз емес-ті. Жарық көзіне де бірталай ақша кететін. Судың да ақысы қымбатқа шығатын. Барлығы отбасы қаражатына ауыр тиетін. Кори үнемі тоқ тамақтана алмады. Ол ұрлық жасауды ұйғарды. Ол бұның жаман екенін түсінетін, бірақ оны кедейлік қысып кетті.
      Ол тәбет ашатын алманы көрді. Ол айналасына қарап алды. Оған ешкім назар аударып тұрмаған. Асықпай тыныш қана ала берсе болатын еді. Ол алманы қалтасына салды. Ол дүкеннің шыға берісіне жақындады. Бір минуттан соң алмалар тұрған жерге қайта барды. Ол алған алмасын қайта орнына қойды. Ол жаман адам болғысы келмеді. Ұрлаған-жаман.

      28. Urlyq túbi qorlyq
      Korı kedeı edi. Onyń ata-anasy jaqynda ajyrasyp ketken. Ol óz ákesimen birge turatyn. Onyń ákesi saǵatyna bar bolǵany 9 dollar tabatyn edi. Korıdiń taǵy tórt ini- qaryndasy bar edi. Páteraqy da az emes-ti. Jaryq kózine de birtalaı aqsha ketetin. Sýdyń da aqysy qymbatqa shyǵatyn. Barlyǵy otbasy qarajatyna aýyr tıetin. Korı únemi toq tamaqtana almady. Ol urlyq jasaýdy uıǵardy. Ol bunyń jaman ekenin túsinetin, biraq ony kedeılik qysyp ketti.
      Ol tábet ashatyn almany kórdi. Ol aınalasyna qarap aldy. Oǵan eshkim nazar aýdaryp turmaǵan. Asyqpaı tynysh qana ala berse bolatyn edi. Ol almany qaltasyna saldy. Ol dúkenniń shyǵa berisine jaqyndady. Bir mınýttan soń almalar turǵan jerge qaıta bardy. Ol alǵan almasyn qaıta ornyna qoıdy. Ol jaman adam bolǵysy kelmedi. Urlaǵan-jaman.
Скрыть текст
      29. Ол жаяу жүргенді жақсы көреді
      Вероника 21 жаста. Оның әлі жүргізуші куәлігі жоқ. Оның достары оған қарап күледі. Ол бұған көңіл бөлмейді. Ол жаяу жүргенді жақсы көреді. Ол тезірек жүре алады. Ол бірнеше сағат бойы жүре алады. Ол күнде мектепке жаяу барады. Ол күнде жұмысқа жаяу барады. Егер дүкенге бару керек болса, ол онда жаяу барады. Ол тез шаршамайды. Ол жаяу жүру адамды босаңсытады деп ойлайды.
      Жүгіру - басқа әңгіме. Ол жүгіргенді ұнатпайды. Жүгіру шаршатады. Жүгіргенде оның іші ауырады. Верониканың жаңа жұмыс орны алыста орналасқан. Оның әлі машина алғысы келмейді. Ол автобуспен жүруді жоспарлауда.

      29. Ol jaıaý júrgendi jaqsy kóredi
      Veronıka 21 jasta. Onyń áli júrgizýshi kýáligi joq. Onyń dostary oǵan qarap kúledi. Ol buǵan kóńil bólmeıdi. Ol jaıaý júrgendi jaqsy kóredi. Ol tezirek júre alady. Ol birneshe saǵat boıy júre alady. Ol kúnde mektepke jaıaý barady. Ol kúnde jumysqa jaıaý barady. Eger dúkenge barý kerek bolsa, ol onda jaıaý barady. Ol tez sharshamaıdy. Ol jaıaý júrý adamdy bosańsytady dep oılaıdy.
      Júgirý - basqa áńgime. Ol júgirgendi unatpaıdy. Júgirý sharshatady. Júgirgende onyń ishi aýyrady. Veronıkanyń jańa jumys orny alysta ornalasqan. Onyń áli mashına alǵysy kelmeıdi. Ol avtobýspen júrýdi josparlaýda.
Скрыть текст
      30. Қуырылған орамжапырақ
      Джина жақында ата-анасының үйінен кетті. Ол қуанды және қорықты. Ол ата-анасымен 18 жылдан көп уақыт өмір сүрді. Оның ата-анасы ол үшін тамақ жасайтын. Енді ол өзі үшін тамақ істеуі керек. Бастапқыда ол сыртта көп тамақтанатын еді. Бірақ бұл қымбатқа шығатын. Ол тамақ жасауды үйренейін деп шешті.
      Ол қуырылған орамжапырақ жасауды жоспарлады. Бұл тамақ денсаулыққа пайдалы және дайындауы оңай. Ол табаны пешке қойды. Ол пешті қосты. Ол табаға май құйды. Ол табаның ішіне орамжапырақты салды. Ол орамжапырақты араластырды. Ол табаның қақпағын жапты. Ол бірнеше минут күтті. Тамақ дайын.

      30. Qýyrylǵan oramjapyraq
      Djına jaqynda ata-anasynyń úıinen ketti. Ol qýandy jáne qoryqty. Ol ata-anasymen 18 jyldan kóp ýaqyt ómir súrdi. Onyń ata-anasy ol úshin tamaq jasaıtyn. Endi ol ózi úshin tamaq isteýi kerek. Bastapqyda ol syrtta kóp tamaqtanatyn edi. Biraq bul qymbatqa shyǵatyn. Ol tamaq jasaýdy úıreneıin dep sheshti.
      Ol qýyrylǵan oramjapyraq jasaýdy josparlady. Bul tamaq densaýlyqqa paıdaly jáne daıyndaýy ońaı. Ol tabany peshke qoıdy. Ol peshti qosty. Ol tabaǵa maı quıdy. Ol tabanyń ishine oramjapyraqty saldy. Ol oramjapyraqty aralastyrdy. Ol tabanyń qaqpaǵyn japty. Ol birneshe mınýt kútti. Tamaq daıyn.
Скрыть текст
      31. Америка әртүрлі
      Америка сондай үлкен. Онда 50 штат бар. Кейбір штаттар кей мемлекеттен де үлкен. Техас-Америкадағы ең үлкен штат болып саналады. Техас- Франциядан да үлкен. Кей адамдар штатты мемлекет деп қабылдайды, себебі олар әртүрлі. Тіпті қалалары да бір- бірінен бөлек.
      Лос-Анджелес және Бейкесфилд қалалары Калифорнияда орналасқан. Лос- Анджелестің тұрғындары қалалықтар. Ол жақтың өмір сүру жағдайы қыз-қыз қайнап жатады. Ол жақта дүкендер көп. Ол жақта кәсіпкерлер көп , әрқайсысы кәсібін жасап жатады. Лос -Анджелесте көп зат бар, көп затпен айналысуға болады. Бейкесфилд- ауылдық жер. Ол жақ тыныш. Ол жақта айналысатын зат та аз болады. Бұл жақта үй арзан. Америка өте әртүрлі.

      31. Amerıka ártúrli
      Amerıka sondaı úlken. Onda 50 shtat bar. Keıbir shtattar keı memleketten de úlken. Tehas-Amerıkadaǵy eń úlken shtat bolyp sanalady. Tehas- Fransıadan da úlken. Keı adamdar shtatty memleket dep qabyldaıdy, sebebi olar ártúrli. Tipti qalalary da bir- birinen bólek.
      Los-Andjeles jáne Beıkesfıld qalalary Kalıfornıada ornalasqan. Los- Andjelestiń turǵyndary qalalyqtar. Ol jaqtyń ómir súrý jaǵdaıy qyz-qyz qaınap jatady. Ol jaqta dúkender kóp. Ol jaqta kásipkerler kóp , árqaısysy kásibin jasap jatady. Los -Andjeleste kóp zat bar, kóp zatpen aınalysýǵa bolady. Beıkesfıld- aýyldyq jer. Ol jaq tynysh. Ol jaqta aınalysatyn zat ta az bolady. Bul jaqta úı arzan. Amerıka óte ártúrli.
Скрыть текст
      32. Әдеттегіден тыс күн тәртібі
      Финннің ұйықтау уақытының кестесі ерекше. Ол ұйқыға таңертеңгі сағат 5-те жатып, күндіз 3-те тұрады. Оның тамақтану уақытының кестесі де ерекше. Ол таңғы асты күндізгі сағат 3.30-да ішеді. Түскі асты кешкі 7-де ішеді. Кешкі асты түнгі 1-де ішеді.
      Бір күні түнгі 1-де ол өзін аш сезінді. Оның тамақ жасағысы келмеді. Ол күні-түні жұмыс істейтін дәмханаға баруды шешті. Күні-түні деген әрқашан қол жетімділікті білдіреді. Ол дәмханаға машинамен келді. Онда көп адам болған жоқ. Финн биік үстелде жалғыз отырды. Ол бургер мен сүт коктейліне тапсырыс берді.

      32. Ádettegiden tys kún tártibi
      Fınniń uıyqtaý ýaqytynyń kestesi erekshe. Ol uıqyǵa tańerteńgi saǵat 5-te jatyp, kúndiz 3-te turady. Onyń tamaqtaný ýaqytynyń kestesi de erekshe. Ol tańǵy asty kúndizgi saǵat 3.30-da ishedi. Túski asty keshki 7-de ishedi. Keshki asty túngi 1-de ishedi.
      Bir kúni túngi 1-de ol ózin ash sezindi. Onyń tamaq jasaǵysy kelmedi. Ol kúni-túni jumys isteıtin dámhanaǵa barýdy sheshti. Kúni-túni degen árqashan qol jetimdilikti bildiredi. Ol dámhanaǵa mashınamen keldi. Onda kóp adam bolǵan joq. Fın bıik ústelde jalǵyz otyrdy. Ol býrger men sút kokteıline tapsyrys berdi.
Скрыть текст
      33. Рик артық салмақтан зардап шегіп жүр
      Рик тамақ жегенді жақсы көреді. Бірақ ол тым көп жегенді жақсы көреді. Онда артық салмақ бар. Оның іші пысқан кезде де ол тамақтанады. Ол қатты күйзеліске түссе де тамақтанады. Ол достарымен араласып отырғанда да тамақтанады. Ол тамақты тым көп мөлшерде жейді.
      Ол вафли жейді. Қуырылған тауық пен қуырылған жұмыртқаны таңғы асқа жейді. Ол түске пицца, картоп-фри және газдалған суды ішеді. Ол кешкі асқа гамбургер мен пиязды дөңгелетіп кесіп жейді. Ол негізгі тамақ уақытының арасында тамақтанып тұрады. Ол ешқашан жаттығу жасамайды. Ол тым тез шаршайды. Бірақ ол бәрін дұрыс деп есептейді. Оны жұрт семіз десе, күледі.

      33. Rık artyq salmaqtan zardap shegip júr
      Rık tamaq jegendi jaqsy kóredi. Biraq ol tym kóp jegendi jaqsy kóredi. Onda artyq salmaq bar. Onyń ishi pysqan kezde de ol tamaqtanady. Ol qatty kúızeliske tússe de tamaqtanady. Ol dostarymen aralasyp otyrǵanda da tamaqtanady. Ol tamaqty tym kóp mólsherde jeıdi.
      Ol vaflı jeıdi. Qýyrylǵan taýyq pen qýyrylǵan jumyrtqany tańǵy asqa jeıdi. Ol túske pıtsa, kartop-frı jáne gazdalǵan sýdy ishedi. Ol keshki asqa gambýrger men pıazdy dóńgeletip kesip jeıdi. Ol negizgi tamaq ýaqytynyń arasynda tamaqtanyp turady. Ol eshqashan jattyǵý jasamaıdy. Ol tym tez sharshaıdy. Biraq ol bárin durys dep esepteıdi. Ony jurt semiz dese, kúledi.
Скрыть текст
      34. Біртүрлі тамақ ішу әдеті
      Хизердің тамақ ішу әдеті қызық. Ол жібітілген қауызды жақсы көреді, сондықтан да оған сүт құйғаннан кейін 10 минут күтеді. Ол пиццаны шанышқымен және пышақпен жейді. Ол фри-картопты тамаққа арналған таяқшалармен жейді. Ол кетчупті пакеттен ішеді. Ол чипстарға кетчуп құяды.
      Ол қышаны кеспеге қосып жегенді ұнатады. Ол пиццаны суық күйінде жегенді ұнатады. Ол еріп кеткен балмұздақты жегенді ұнатады. Ол шекілдеуік шаққанды жақсы көреді . Ол тұзды бұрама тоқашпен банан жегенді жақсы көреді. Ол достарының алдында осылай біртүрлі тамақтанудан ұялмайды. Адамдар әдетте оған таңғалып қарайды, бірақ Хизер оған мән бермейді.

      34. Birtúrli tamaq ishý ádeti
      Hızerdiń tamaq ishý ádeti qyzyq. Ol jibitilgen qaýyzdy jaqsy kóredi, sondyqtan da oǵan sút quıǵannan keıin 10 mınýt kútedi. Ol pıtsany shanyshqymen jáne pyshaqpen jeıdi. Ol frı-kartopty tamaqqa arnalǵan taıaqshalarmen jeıdi. Ol ketchúpti paketten ishedi. Ol chıpstarǵa ketchúp quıady.
      Ol qyshany kespege qosyp jegendi unatady. Ol pıtsany sýyq kúıinde jegendi unatady. Ol erip ketken balmuzdaqty jegendi unatady. Ol shekildeýik shaqqandy jaqsy kóredi . Ol tuzdy burama toqashpen banan jegendi jaqsy kóredi. Ol dostarynyń aldynda osylaı birtúrli tamaqtanýdan uıalmaıdy. Adamdar ádette oǵan tańǵalyp qaraıdy, biraq Hızer oǵan mán bermeıdi.
Скрыть текст
      35. Тағам дәмін татып көру
      Рози супермаркетке келді. Ол сүт , сұлы қауызы және тауық етін сатып алмақ болды. Ол өзімен зат салатын арбаны алды. Ол ет өнімдері бөліміне барды. Ол қаптамадағы тауық етін алып, арбаға салып қойды. Ол сүт өнімдері бөліміне өтті. Ол бір галлон сүтті алып, арбасына салды. Ол сосын дәнді дақылдар бөліміне келді. Ол бір қорап тәтті жарманы алып, арбаға салды.
      Ол ұзын-сонар кезекте тұрған адамдарды көрді. Оны олардың не үшін тұрғаны қызықтырып жіберді. Ол кезектің басына көз салды. Онда пицца тілімдерінің дәмін татып көруге беріп жатыр екен! Пиццаны тегін беріп жатқан. Өнімдер мен тағамдардың дәмін көруге берілетін кесектер мен тілімдер үшін әрқашан ұзақ кезек пайда болатын. Рози де кезекке тұрайын деп шешті.

      35. Taǵam dámin tatyp kórý
      Rozı sýpermarketke keldi. Ol sút , suly qaýyzy jáne taýyq etin satyp almaq boldy. Ol ózimen zat salatyn arbany aldy. Ol et ónimderi bólimine bardy. Ol qaptamadaǵy taýyq etin alyp, arbaǵa salyp qoıdy. Ol sút ónimderi bólimine ótti. Ol bir gallon sútti alyp, arbasyna saldy. Ol sosyn dándi daqyldar bólimine keldi. Ol bir qorap tátti jarmany alyp, arbaǵa saldy.
      Ol uzyn-sonar kezekte turǵan adamdardy kórdi. Ony olardyń ne úshin turǵany qyzyqtyryp jiberdi. Ol kezektiń basyna kóz saldy. Onda pıtsa tilimderiniń dámin tatyp kórýge berip jatyr eken! Pıtsany tegin berip jatqan. Ónimder men taǵamdardyń dámin kórýge beriletin kesekter men tilimder úshin árqashan uzaq kezek paıda bolatyn. Rozı de kezekke turaıyn dep sheshti.
Скрыть текст
      36. Фотоколлаж
      Даян Тинаға сыйлық жасағысы келді. Ол Тинаға маңызды бір нәрсе сыйлағысы келді. Біріншіден, ол Тинаға бір нәрсе сатып алғысы келді. Ол Тинаның дизайнерлік сөмкені көп уақыттан бері алғысы келетінін білетін. Даян бұл айтарлықтай маңызды болады деп ойламады. Ол жүректен болатын сыйлық бергісі келді. Ол фотоколлаж жасайын деп шешті.
      Онда Тина екеуінің 10 жастан бергі ескі фотолары бар болатын. Ол осы фотоларды кесіп алып, картон қағазға жабыстырды. Бұны жасау қымбат шықпайтын. Даян сыйлықты орауыш қағазға орады. Ол сыйлықты Тинаға берді. "Саған ұнайды деп үміттенемін", - деді Даян. Тина сыйлықты ашты. Ол коллажға қарады. Даян Тинаға ұнамады деп ойлады. Тина жымиды. "Маған ұнайды", - деді Тина. "Сен өтірік айтып тұрсың деп ойлаймын", - деді Даян. "Жақсы. Сен маған жақсырақ бір нәрсе сыйлайтын шығарсың деп ойлағанмын", - деді Тина.

      36. Fotokollaj
      Daıan Tınaǵa syılyq jasaǵysy keldi. Ol Tınaǵa mańyzdy bir nárse syılaǵysy keldi. Birinshiden, ol Tınaǵa bir nárse satyp alǵysy keldi. Ol Tınanyń dızaınerlik sómkeni kóp ýaqyttan beri alǵysy keletinin biletin. Daıan bul aıtarlyqtaı mańyzdy bolady dep oılamady. Ol júrekten bolatyn syılyq bergisi keldi. Ol fotokollaj jasaıyn dep sheshti.
      Onda Tına ekeýiniń 10 jastan bergi eski fotolary bar bolatyn. Ol osy fotolardy kesip alyp, karton qaǵazǵa jabystyrdy. Buny jasaý qymbat shyqpaıtyn. Daıan syılyqty oraýysh qaǵazǵa orady. Ol syılyqty Tınaǵa berdi. "Saǵan unaıdy dep úmittenemin", - dedi Daıan. Tına syılyqty ashty. Ol kollajǵa qarady. Daıan Tınaǵa unamady dep oılady. Tına jymıdy. "Maǵan unaıdy", - dedi Tına. "Sen ótirik aıtyp tursyń dep oılaımyn", - dedi Daıan. "Jaqsy. Sen maǵan jaqsyraq bir nárse syılaıtyn shyǵarsyń dep oılaǵanmyn", - dedi Tına.
Скрыть текст
      37. Кие беруге қалдыру немесе қайтару?
      Жаклин бір іс-шараға жиналды. Бұл мектепте бірге оқыған сыныптастарымен кездесу еді. Онда барлығы болады. Ол бәріне өзгеше әсер қалдырып, барынша жақсы көрінуге тырысты. Ол қымбат көйлек сатып алды. Ол қызыл түсті және әдемі жылтырайтын еді. Ол 500 доллар тұрған. Ол көйлектің заттаңбасын сақтап қалғысы келді, себебі кездесуден соң оны қайтарып бермек ойда болды.
      Ол кездесу кешіне келді. Бәрі оған назар аударды. Ол ерекше көрінді. Бәрі кәдімгі шалбар мен жейделер киіп жүр екен. Біреу тіпті үй киімімен келген. Жаклин өзін ыңғайсыз сезінді. Бірақ та адамдар оған ілтипат көрсетіп жатты. Ол бұл туралы ойламауға тырысты. Ол өзінің баяғы сыныптастарымен әңгімелесе бастады. Бір сәтте ол өзіне мұздай бір нәрсе төгілгенін сезінді. Әлдекім байқамай оның үстіне мүкжидек шырынын төгіп алды! Көйлекті қайтару туралы ойды ұмыта берсе де болатын еді.

      37. Kıe berýge qaldyrý nemese qaıtarý?
      Jaklın bir is-sharaǵa jınaldy. Bul mektepte birge oqyǵan synyptastarymen kezdesý edi. Onda barlyǵy bolady. Ol bárine ózgeshe áser qaldyryp, barynsha jaqsy kórinýge tyrysty. Ol qymbat kóılek satyp aldy. Ol qyzyl tústi jáne ádemi jyltyraıtyn edi. Ol 500 dollar turǵan. Ol kóılektiń zattańbasyn saqtap qalǵysy keldi, sebebi kezdesýden soń ony qaıtaryp bermek oıda boldy.
      Ol kezdesý keshine keldi. Bári oǵan nazar aýdardy. Ol erekshe kórindi. Bári kádimgi shalbar men jeıdeler kıip júr eken. Bireý tipti úı kıimimen kelgen. Jaklın ózin yńǵaısyz sezindi. Biraq ta adamdar oǵan iltıpat kórsetip jatty. Ol bul týraly oılamaýǵa tyrysty. Ol óziniń baıaǵy synyptastarymen áńgimelese bastady. Bir sátte ol ózine muzdaı bir nárse tógilgenin sezindi. Áldekim baıqamaı onyń ústine múkjıdek shyrynyn tógip aldy! Kóılekti qaıtarý týraly oıdy umyta berse de bolatyn edi.
Скрыть текст
      38. Жауын уақытында кітап оқу
      Карен терезеге қарады. Терезеде жаңбыр тамшылары жарысып барады. Жауын басталып келе жатты. Иттер үре бастады. Бұлттар түнеріп кетті. Карен достарымен футбол ойнамақ болып жоспарлап қойған. Ол жоспарынан бас тартуға мәжбүр болды. Басында ол қамығып қалды. Сосын ол кітап оқи бастады. Жаңбырлы күні кітап оқу - керемет уақыт!
      Ол өзіне бір шыны-аяқ ыстық шоколад әзірлеп алды. Ол диванға жайғасып алды. Ол үстіне көрпе жамылып алды. Ол кітабын ашты. Ол қызықты еді. Ол бір сағатта 100 бет оқып тастады. Ол телефонның шырылдағанын естіді. "Карен! Кеттік футбол ойнайық! Жаңбыр тоқтады", - деді оның құрбысы. Кареннің ешқайда барғысы келмеді. Ол кітабын оқып отырғысы келді. "Мен үйде қаламын", - деді Карен. Ол кітабын оқуды жалғастырды.

      38. Jaýyn ýaqytynda kitap oqý
      Karen terezege qarady. Terezede jańbyr tamshylary jarysyp barady. Jaýyn bastalyp kele jatty. Itter úre bastady. Bulttar túnerip ketti. Karen dostarymen fýtbol oınamaq bolyp josparlap qoıǵan. Ol josparynan bas tartýǵa májbúr boldy. Basynda ol qamyǵyp qaldy. Sosyn ol kitap oqı bastady. Jańbyrly kúni kitap oqý - keremet ýaqyt!
      Ol ózine bir shyny-aıaq ystyq shokolad ázirlep aldy. Ol dıvanǵa jaıǵasyp aldy. Ol ústine kórpe jamylyp aldy. Ol kitabyn ashty. Ol qyzyqty edi. Ol bir saǵatta 100 bet oqyp tastady. Ol telefonnyń shyryldaǵanyn estidi. "Karen! Kettik fýtbol oınaıyq! Jańbyr toqtady", - dedi onyń qurbysy. Karenniń eshqaıda barǵysy kelmedi. Ol kitabyn oqyp otyrǵysy keldi. "Men úıde qalamyn", - dedi Karen. Ol kitabyn oqýdy jalǵastyrdy.
Скрыть текст
      39. Көтерме сауда дүкені
      Мая ақшасын үнемдегенді жақсы көреді. Оған арнаулы дүкендерден гөрі көтерме сауда дүкендері көбірек ұнайды. Көтерме сауда дүкендері көп мөлшердегі заттарды төмен бағада сатады. Олар галлонмен қыша секілді заттарды сатады. Кәдімгі дүкендер қышаны тек бөтелкемен сатады. Мая алма, кетчуп және чипсы сатып алғысы келді. Алмалар 20 алмадан тұратын қаптамада келеді. Қаптама 6 доллар тұрады. Демек, әрбір алма 30 цент тұрады. Ал, арнаулы дүкендерде әрбір алма 40 цент тұрады.
      Маяның күйеуі көтерме дүкендерді ұнатпайды. Ол заттардан тез шаршайды. Ол үлкен бағаға аз алма алғанды жөн көреді. «Мая, біз 20 алманы олар бұзылып кетпейінше бітіре алмаймыз», - деді күйеуі. «Әрине, бітіреміз», - деді Мая.

      39. Kóterme saýda dúkeni
      Maıa aqshasyn únemdegendi jaqsy kóredi. Oǵan arnaýly dúkenderden góri kóterme saýda dúkenderi kóbirek unaıdy. Kóterme saýda dúkenderi kóp mólsherdegi zattardy tómen baǵada satady. Olar gallonmen qysha sekildi zattardy satady. Kádimgi dúkender qyshany tek bótelkemen satady. Maıa alma, ketchúp jáne chıpsy satyp alǵysy keldi. Almalar 20 almadan turatyn qaptamada keledi. Qaptama 6 dollar turady. Demek, árbir alma 30 sent turady. Al, arnaýly dúkenderde árbir alma 40 sent turady.
      Maıanyń kúıeýi kóterme dúkenderdi unatpaıdy. Ol zattardan tez sharshaıdy. Ol úlken baǵaǵa az alma alǵandy jón kóredi. «Maıa, biz 20 almany olar buzylyp ketpeıinshe bitire almaımyz», - dedi kúıeýi. «Árıne, bitiremiz», - dedi Maıa.
Скрыть текст
      40. Қолданылған тауарлар дүкеніндегі сауда
      Марина киім-кешекті жақсы көреді. Және ол ерекше болуды ұнатады. Оның мектебіндегі қыздардың көбісі сауданы бірдей дүкендерден жасайды. Марина басқа қыздармен бірдей киінгенді жек көреді. Міне сондықтан ол киімдерді пайдаланылған тауарлар дүкенінен сатып алады. Бұл дүкен адамдар тапсырған заттарды сатады. Негізінен онда бұрын қолданған заттар болады. Кейде киімде дақтар және тесіктер болады. Заттар, киімдер өте арзан бағамен.
      Марина ілінген киімдерді қуана қарап шығады. Ол әдетте өзіне ұнаған кем дегенде бір киім табады. Ол көйлек тауып алды. Ол қара түсті және ұзын. Бұны маскарадтық кешке кисе, өте жақсы болар еді.

      40. Qoldanylǵan taýarlar dúkenindegi saýda
      Marına kıim-keshekti jaqsy kóredi. Jáne ol erekshe bolýdy unatady. Onyń mektebindegi qyzdardyń kóbisi saýdany birdeı dúkenderden jasaıdy. Marına basqa qyzdarmen birdeı kıingendi jek kóredi. Mine sondyqtan ol kıimderdi paıdalanylǵan taýarlar dúkeninen satyp alady. Bul dúken adamdar tapsyrǵan zattardy satady. Negizinen onda buryn qoldanǵan zattar bolady. Keıde kıimde daqtar jáne tesikter bolady. Zattar, kıimder óte arzan baǵamen.
      Marına ilingen kıimderdi qýana qarap shyǵady. Ol ádette ózine unaǵan kem degende bir kıim tabady. Ol kóılek taýyp aldy. Ol qara tústi jáne uzyn. Buny maskaradtyq keshke kıse, óte jaqsy bolar edi.
Скрыть текст


В подготовке текстов на казахском языке участвовали пользователи сайта sozdik.kz:
Nurdaulet Aspenov, Жанара Қабина, Акжайык Сабырбаева, Гульнар Абдраимова, Алтынгуль Кептербаева, Жанар Амангалиева, Гаухар Назымбекова, Рахат Уйсымбаев, Norah Jones, Аслан Бисенов, Аяулым Орынгали, Бағлан Көке, Мади Толегенов, Раушан Муталипова и другие.
Корректор текстов на казахском языке: Атлас Кудайбергенова



©  Татьяна Валяева   2007–2020
http://kaz-tili.kz/
 <<  Казахский по уровням. Ур.4, стр.1 Вернуться к началу Казахский по уровням. Ур.4, стр.3  >> 


Присоединиться в Фейсбуке   ВКонтакте                  Цвета текста на сайте - значение                  E-mail: kaz-tili@yandex.ru                  Гостевая книга