Казахский язык
Главная
Существительные
Послелоги
Прилагательные
Числительные
Местоимения
Наречия, Союзы
Личные окончания
Глаголы
Вспомогательные глаголы
Причастия
 Деепричастия
Модальность
Предложения
  Проверь себя!
  Упражнения
   Грамматика детям
   Учим всей семьёй
 Видео
  Разговорник
Пословицы
  Книга для чтения
С казахским не шутят?
Сказки
Песни
Статьи
Словарь
Ссылки и др.
Автор сайта
Суперлёг. чтение
  1. 1  
  2. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  1. 4  
  1. 5  

Каталог тем
Лёг.истор.
  1. 1  
  1. 2  
  1. 3  
  1. 4  
  1. 5  
  1. 6  
  1. 7  
 Истории о детях
  1. 1  
  2. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  1. 5  
  2. 5  
  2. 6  
  2. 7  
 Занимательное чтение
  1. 1  
  2. 1  
  3. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  3. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  3. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  3. 4  
  1. 5  
  2. 5  
  3. 5  
 Казахский по уровням
  1. 1  
  2. 1  
  3. 1  
  4. 1  
  5. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  3. 2  
  4. 2  
  5. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  3. 3  
  4. 3  
  5. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  3. 4  
  4. 4  
  5. 4  
  1. 5  
  2. 5  
  3. 5  
  4. 5  
  5. 5  
  2. 6  
  3. 6  
 Лёгкое чтение
  1. 1  
  2. 1  
  3. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  3. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  3. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  1. 5  
  2. 5  
 Короткие истории
  1. 1  
  2. 1  
  3. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  3. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  3. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  1. 5  
  2. 5  
 Кирил/Latyn 

Лёгкие истории (Easy Stories)

Страница 5
Грамматика казахского языка. Просто о сложном

Автор идеи, составитель и переводчик текстов
с английского языка на русский: Андрей Краснов

      81. Ұйықтап кеткен ұшқыштар
      Қараңғы түн еді. Ұшақ ауамен тез ұшып келеді. Ол сағатына 800 шақырым жылдамдықпен ұшып келе жатты. Ол өте үлкен жылдамдық. Пойыз да, автобус та мұндай жылдамдықпен жүрмейді. Кеме де мұндай жылдамдықпен жүзбейді. Екі ұшқыштың ұйқысы келді. Олар ұйықтап кетті. Ұшақ қаланың шет жанынан ұшып өтті. Олар оянып кетті. Ұшақты қалаға қарай бұрды. Олар ұшақты әуежайға қондырды. Олардың басшылары ашу үстінде болатын. Ол: Ұшақтың кешігуіне не себеп болды? Екеуің ұйықтап қалдыңдар ма? – деді. Екеуі: Жоқ, әрине, бастық – деді.

      81. Uıyqtap ketken ushqyshtar
      Qarańǵy tún edi. Ushaq aýamen tez ushyp keledi. Ol saǵatyna 800 shaqyrym jyldamdyqpen ushyp kele jatty. Ol óte úlken jyldamdyq. Poıyz da, avtobýs ta mundaı jyldamdyqpen júrmeıdi. Keme de mundaı jyldamdyqpen júzbeıdi. Eki ushqyshtyń uıqysy keldi. Olar uıyqtap ketti. Ushaq qalanyń shet janynan ushyp ótti. Olar oıanyp ketti. Ushaqty qalaǵa qaraı burdy. Olar ushaqty áýejaıǵa qondyrdy. Olardyń basshylary ashý ústinde bolatyn. Ol: Ushaqtyń keshigýine ne sebep boldy? Ekeýiń uıyqtap qaldyńdar ma? – dedi. Ekeýi: Joq, árıne, bastyq – dedi.
Скрыть текст
      82. Құлақтың жағдайы
      Оның құлағында кішкентай ауа толған томпақ бар еді. Бұл оны мазалай берді. Ол сөйлегенде жаңғырық естіліп тұратын. Бұл оны қатты мазалады. Ол осы кішкентай ауа толған томпақтан құтылғысы келді. Ол мұрнын қысып, аузын жауып қатты үрлей бастады. Ештеңе болмады. Ол басы су болған ит секілді басын шайқады. Ештеңе болмады. Ол 10 минут басымен тұрды. Ештеңе өзгермеді. Ол саусағын құлағына кіргізіп, тез суырып алды. Ешнәрсе болмады. Дәрігер оған мұрынға арналған тамшылар берді. Тағы да ештеңе болмады. Дәрігер оған құлаққа арналған тамшылар берді. Ол да көмектеспеді. Ол қыста серуендеп жүр еді. Ол мұзда тайып жығылып, басымен тротуарға құлады. Томпақ жоқ болып кетті!

      82. Qulaqtyń jaǵdaıy
      Onyń qulaǵynda kishkentaı aýa tolǵan tompaq bar edi. Bul ony mazalaı berdi. Ol sóılegende jańǵyryq estilip turatyn. Bul ony qatty mazalady. Ol osy kishkentaı aýa tolǵan tompaqtan qutylǵysy keldi. Ol murnyn qysyp, aýzyn jaýyp qatty úrleı bastady. Eshteńe bolmady. Ol basy sý bolǵan ıt sekildi basyn shaıqady. Eshteńe bolmady. Ol 10 mınýt basymen turdy. Eshteńe ózgermedi. Ol saýsaǵyn qulaǵyna kirgizip, tez sýyryp aldy. Eshnárse bolmady. Dáriger oǵan murynǵa arnalǵan tamshylar berdi. Taǵy da eshteńe bolmady. Dáriger oǵan qulaqqa arnalǵan tamshylar berdi. Ol da kómektespedi. Ol qysta serýendep júr edi. Ol muzda taıyp jyǵylyp, basymen trotýarǵa qulady. Tompaq joq bolyp ketti!
Скрыть текст
      83. Нашар жігіт
      Ол өзінің сүйікті жігіті туралы ойлады. Ол неге онымен қалды? Ол неге жігітін тастап кетпеді? Ол жігітіне сенбейтін. Жігіті сүйемін деп айтатын. Жігіттің оған деген қарым-қатынасы нашар еді. Ол оған жағымсыз сөздер айтатын. Ол толықсың, аз тамақтану керек деп айтатын. Тағы ол жаман қылықтар көрсететін. Ол туған күніне "99 цент" дүкенінің арзан картасын сыйлады. Ол Рождествоға бір пакет алма сыйлап, барлығын өзі жеп қойды. Оның айтқан сөздеріне, істеген істеріне жылайтын. Кейін жігіті осының бәріне өкінетінін айтатын. Ол әрдайым өкінетінін айтады. Ол жігітін тастап кеткісі келетін. Ол басқа жігіт тауып алғысы келетін. Бірақ ол оны тастай алмады. Ол оны қатты жақсы көретін.

      83. Nashar jigit
      Ol óziniń súıikti jigiti týraly oılady. Ol nege onymen qaldy? Ol nege jigitin tastap ketpedi? Ol jigitine senbeıtin. Jigiti súıemin dep aıtatyn. Jigittiń oǵan degen qarym-qatynasy nashar edi. Ol oǵan jaǵymsyz sózder aıtatyn. Ol tolyqsyń, az tamaqtaný kerek dep aıtatyn. Taǵy ol jaman qylyqtar kórsetetin. Ol týǵan kúnine "99 sent" dúkeniniń arzan kartasyn syılady. Ol Rojdestvoǵa bir paket alma syılap, barlyǵyn ózi jep qoıdy. Onyń aıtqan sózderine, istegen isterine jylaıtyn. Keıin jigiti osynyń bárine ókinetinin aıtatyn. Ol árdaıym ókinetinin aıtady. Ol jigitin tastap ketkisi keletin. Ol basqa jigit taýyp alǵysy keletin. Biraq ol ony tastaı almady. Ol ony qatty jaqsy kóretin.
Скрыть текст
      84. Есіктің қоңырауын кім басты?
      Ол телефонмен сөйлесіп отырған. Телефон асханада үстелдің үстінде еді. Ол досымен сөйлесіп жатқан. Олар ауа-райы жөнінде айтып жатқан еді. Жаңбыр жауып тұр. Біреу есікті қақты. Ол есікке барды. Ол есікті ашты. Ешкім болмады. Ол қайтадан телефонға келді. Есікті қайта қақты. Ол телефонмен сөйлесуін жалғастырды. Есікті қайта қақты. Ол әңгімелесіп отыра берді. "Сүрінген ат жаман емес, бір орнында екі рет сүрінген ат жаман", - деп ойлады ол.

      84. Esiktiń qońyraýyn kim basty?
      Ol telefonmen sóılesip otyrǵan. Telefon ashanada ústeldiń ústinde edi. Ol dosymen sóılesip jatqan. Olar aýa-raıy jóninde aıtyp jatqan edi. Jańbyr jaýyp tur. Bireý esikti qaqty. Ol esikke bardy. Ol esikti ashty. Eshkim bolmady. Ol qaıtadan telefonǵa keldi. Esikti qaıta qaqty. Ol telefonmen sóılesýin jalǵastyrdy. Esikti qaıta qaqty. Ol áńgimelesip otyra berdi. "Súringen at jaman emes, bir ornynda eki ret súringen at jaman", - dep oılady ol.
Скрыть текст
      85. Ол саған керек пе, керек емес пе?
      Ол інісіне өзінің көлігін ұсынды. Інісі бұл туралы ойланатынын айтты. "Маған ойлану керек", - деді ол. Ол оған бір аптадан кейін хабарласты. "Көлігімді тегін алғың келе ме?" - деді ол. "Мен ойланып жүрмін". "Саған ойлануға көп уақыт керек пе?" - деді ол. Ол білмейтінін айтты. "Маған тағы ойлануға уақыт бер", - деді ол. Әпкесі қайырымдылық қорына хабарласты. Ол: "Сіздерге менің көлігім керек пе, тегін?" - деді. Қайырымдылық қорындағы ер адам иә деді. Ол: "Сізге бұл туралы ойлану керек емес пе?" - деді. Ол: "Маған бұл туралы ойланудың қажеті жоқ. Тегін көлікті алуға кім ойланады?" - деді. Келесі күні ол көлікті алып кетті.

      85. Ol saǵan kerek pe, kerek emes pe?
      Ol inisine óziniń kóligin usyndy. İnisi bul týraly oılanatynyn aıtty. "Maǵan oılaný kerek", - dedi ol. Ol oǵan bir aptadan keıin habarlasty. "Kóligimdi tegin alǵyń kele me?" - dedi ol. "Men oılanyp júrmin". "Saǵan oılanýǵa kóp ýaqyt kerek pe?" - dedi ol. Ol bilmeıtinin aıtty. "Maǵan taǵy oılanýǵa ýaqyt ber", - dedi ol. Ápkesi qaıyrymdylyq qoryna habarlasty. Ol: "Sizderge meniń kóligim kerek pe, tegin?" - dedi. Qaıyrymdylyq qoryndaǵy er adam ıá dedi. Ol: "Sizge bul týraly oılaný kerek emes pe?" - dedi. Ol: "Maǵan bul týraly oılanýdyń qajeti joq. Tegin kólikti alýǵa kim oılanady?" - dedi. Kelesi kúni ol kólikti alyp ketti.
Скрыть текст
      86. Жуу мен кептіру
      Ол кір жуатын орынға кетті. Ол асығыс еді. Ол кірлерін жуып кептіріп алуы керек еді. Сосын ол жұмысына баруы керек болатын. Кір машина жұмыс істеп тұрды. Машинаға біреу кір салып қойыпты. Машина тоқтады. Ол қақпағын ашты. Ол дымқыл кірлерді алып шықты. Дымқыл кір бөтен адамдікі болатын. Ол кептіргішке салып, өз кірлерін кір машинаға салды. Ол машинаны қосты. Жарты сағат өткен соң ол өз кірлерін алып , кептіргішке салды. Бір сағаттан кейін кептіргіштен кірлерін алып, жұмысына кетті. Ол дымқыл кірлерді кептіргішке тастап кетті.

      86. Jýý men keptirý
      Ol kir jýatyn orynǵa ketti. Ol asyǵys edi. Ol kirlerin jýyp keptirip alýy kerek edi. Sosyn ol jumysyna barýy kerek bolatyn. Kir mashına jumys istep turdy. Mashınaǵa bireý kir salyp qoıypty. Mashına toqtady. Ol qaqpaǵyn ashty. Ol dymqyl kirlerdi alyp shyqty. Dymqyl kir bóten adamdiki bolatyn. Ol keptirgishke salyp, óz kirlerin kir mashınaǵa saldy. Ol mashınany qosty. Jarty saǵat ótken soń ol óz kirlerin alyp , keptirgishke saldy. Bir saǵattan keıin keptirgishten kirlerin alyp, jumysyna ketti. Ol dymqyl kirlerdi keptirgishke tastap ketti.
Скрыть текст
      87. Оған тұмауға қарсы екпені жасамайды
      Ол мейірбике болып жұмыс істейтін. Тұмау мезгілі болатын. Бірақ оған тұмауға қарсы екпені екпеді. Бірақ басқа мейірбикелердің барлығына екпе екті. Барлық дәрігерлер тұмаудан екпе екті. Бірақ оған екпеді. тұмауға қарсы екпеден ол ауыратын. Ол кішкентай болған кезінде оған екпе жасаған. Тұмауға қарсы екпеден ол қатты ауырды. Ол ұзақ уақыт ауруханада жатқан. Кейін ол үйіне сауығып келді. Ол үш апта төсекте жатты. Ол шамамен бір ай ауырды. Осыдан кейін оған тұмауға қарсы екпені екпейтін болды. Тұмаумен де ол ауырған жоқ. Мен тұмауға қарсы екпені салдырмаймын, тұмаумен де ауырмаймын, - деді ол өз құрбысына.

      87. Oǵan tumaýǵa qarsy ekpeni jasamaıdy
      Ol meıirbıke bolyp jumys isteıtin. Tumaý mezgili bolatyn. Biraq oǵan tumaýǵa qarsy ekpeni ekpedi. Biraq basqa meıirbıkelerdiń barlyǵyna ekpe ekti. Barlyq dárigerler tumaýdan ekpe ekti. Biraq oǵan ekpedi. tumaýǵa qarsy ekpeden ol aýyratyn. Ol kishkentaı bolǵan kezinde oǵan ekpe jasaǵan. Tumaýǵa qarsy ekpeden ol qatty aýyrdy. Ol uzaq ýaqyt aýrýhanada jatqan. Keıin ol úıine saýyǵyp keldi. Ol úsh apta tósekte jatty. Ol shamamen bir aı aýyrdy. Osydan keıin oǵan tumaýǵa qarsy ekpeni ekpeıtin boldy. Tumaýmen de ol aýyrǵan joq. Men tumaýǵa qarsy ekpeni saldyrmaımyn, tumaýmen de aýyrmaımyn, - dedi ol óz qurbysyna.
Скрыть текст
      88. Қасқыр сияқты тамақ жеу
      Қыз тамақты тез жейтін. Қыз тамақты тез жегенді жақсы көретін. Қыз қасқыр сияқты тамақ жейтін. "Мен қасқыр сияқтымын", - дейтін қыз. Ер адам ақырын тамақ жейтін. Ер адам тамақты ақырын жегенді жақсы көретін. Ер адам тасбақа сияқты тамақ жейтін. "Сен тасбақа сияқтысың", - дейтін қыз. Қыз үстел басында отырғанда сөйлемейтін. Қыздың барлық істейтіні тамақ жеу еді. Ер адам үстел басында сөйлескені жақсы көретін, жаңалықтар, ауа райы туралы айтатын. Ер адам спорт туралы айтатын. Қыз ұлдың айтқанын тыңдайтын. Қыз басын изеп отыра беретін. Бұл иә дегенді білдіретін. Қыз басын шайқайтын. Бұл жоқ дегенді білдіретін. Қыз ешқашан иә демеген. Қыз ешқашан жоқ демеген. Қыз ешқашан ештеңе демеген. Қыздың бар білетіні - тамақ жеу.

      88. Qasqyr sıaqty tamaq jeý
      Qyz tamaqty tez jeıtin. Qyz tamaqty tez jegendi jaqsy kóretin. Qyz qasqyr sıaqty tamaq jeıtin. "Men qasqyr sıaqtymyn", - deıtin qyz. Er adam aqyryn tamaq jeıtin. Er adam tamaqty aqyryn jegendi jaqsy kóretin. Er adam tasbaqa sıaqty tamaq jeıtin. "Sen tasbaqa sıaqtysyń", - deıtin qyz. Qyz ústel basynda otyrǵanda sóılemeıtin. Qyzdyń barlyq isteıtini tamaq jeý edi. Er adam ústel basynda sóıleskeni jaqsy kóretin, jańalyqtar, aýa raıy týraly aıtatyn. Er adam sport týraly aıtatyn. Qyz uldyń aıtqanyn tyńdaıtyn. Qyz basyn ızep otyra beretin. Bul ıá degendi bildiretin. Qyz basyn shaıqaıtyn. Bul joq degendi bildiretin. Qyz eshqashan ıá demegen. Qyz eshqashan joq demegen. Qyz eshqashan eshteńe demegen. Qyzdyń bar biletini - tamaq jeý.
Скрыть текст
      89. Менің тұмауға қарсы вакцинам қайда?
      Тұмауға қарсы вакцина дәріханада жиырма доллар тұрады. Тек санаулы ғана адамдар оны сатып алады. Үлкен кезек жоқ. Кезекте ешкім тұрмайды. Егер вакцина алғың келсе, 20 долларды төлеуің керек. Кезекте тұрудың қажеті жоқ. Бірден алуға болады. Әкім тегін вакциналауды жариялады. Ол былай деді: «Біз барлығыңызға тегін егу жасаймыз. Сенбі күні кітапханаға келіңіздер». Сенбі күні екі мың адам кітапханаға келді. Олар төрт сағат кезекте тұрды. Төрт сағаттан кейін тегін егу аяқталды, өйткені оларда тегін вакцина бітіп қалды. Дәріханада вакцина әдеттегідей көп болатын, алайда тегін болмайтын. Жиырма доллар тұрады.

      89. Meniń tumaýǵa qarsy vaksınam qaıda?
      Tumaýǵa qarsy vaksına dárihanada jıyrma dollar turady. Tek sanaýly ǵana adamdar ony satyp alady. Úlken kezek joq. Kezekte eshkim turmaıdy. Eger vaksına alǵyń kelse, 20 dollardy tóleýiń kerek. Kezekte turýdyń qajeti joq. Birden alýǵa bolady. Ákim tegin vaksınalaýdy jarıalady. Ol bylaı dedi: «Biz barlyǵyńyzǵa tegin egý jasaımyz. Senbi kúni kitaphanaǵa kelińizder». Senbi kúni eki myń adam kitaphanaǵa keldi. Olar tórt saǵat kezekte turdy. Tórt saǵattan keıin tegin egý aıaqtaldy, óıtkeni olarda tegin vaksına bitip qaldy. Dárihanada vaksına ádettegideı kóp bolatyn, alaıda tegin bolmaıtyn. Jıyrma dollar turady.
Скрыть текст
      90. Ол маған үйленеді ме?
      Ол тротуармен жалғыз жүріп келе жатты. Ол ешкімге, ештеңеге де көңіл бөлмей келе жатты. Ол өзінің жігіті туралы ойлап келе жатты. Жігіті оны ренжітті, ол оған қазір үйленгісі келмейтінін айтты. Оның кейінірек үйленгісі келді, ал қыздың қазір тұрмысқа шыққысы келді. Оның кейінірек тұрмысқа шыққысы келмеді. Неліктен жігіті қазір үйленгісі келмейді? Мүмкін, оның жігіті кейірек үйленгісі келмейтін шығар. Мүмкін оның жігіті оған ешқашан үйленгісі келмейтін шығар. Мүмкін оның жігіті басқа біреуді кездестіргісі келетін шығар. Мүмкін оның жігіті басқа біреуге үйленгісі келетін шығар. Ол орындыққа шалынып, аяғын ауыртып алды. Оның аяғы қанай бастады. Ол орындыққа отырды. Оның аяғы қатты ауырды. Ол қанды тоқтатуға тырысты.

      90. Ol maǵan úılenedi me?
      Ol trotýarmen jalǵyz júrip kele jatty. Ol eshkimge, eshteńege de kóńil bólmeı kele jatty. Ol óziniń jigiti týraly oılap kele jatty. Jigiti ony renjitti, ol oǵan qazir úılengisi kelmeıtinin aıtty. Onyń keıinirek úılengisi keldi, al qyzdyń qazir turmysqa shyqqysy keldi. Onyń keıinirek turmysqa shyqqysy kelmedi. Nelikten jigiti qazir úılengisi kelmeıdi? Múmkin, onyń jigiti keıirek úılengisi kelmeıtin shyǵar. Múmkin onyń jigiti oǵan eshqashan úılengisi kelmeıtin shyǵar. Múmkin onyń jigiti basqa bireýdi kezdestirgisi keletin shyǵar. Múmkin onyń jigiti basqa bireýge úılengisi keletin shyǵar. Ol oryndyqqa shalynyp, aıaǵyn aýyrtyp aldy. Onyń aıaǵy qanaı bastady. Ol oryndyqqa otyrdy. Onyń aıaǵy qatty aýyrdy. Ol qandy toqtatýǵa tyrysty.
Скрыть текст
      91. Ұстаз
      Ол өз жұмысын жақсы көретін. Оның жақсы жұмысы бар. Ол ұстаз Ол үйреткенді жақсы көретін. Ол өз оқушыларын жақсы көретін. Оқушылары оның айтқанын тыңдайтын. Оқушылары әрбір айтқанын сөздерін жібермей тыңдайтын. Оның оқушылары айтқандарының бәрін үйренетін. Олар жазып, сөйлеп үйренді. Олар сұрақ қойып, жауап беруді үйренді. Олар өз ойларын айтатын болды. Ол оларды ойлауға, түсінуге үйретті. "Әрбір естігендеріңе сене бермеңдер", - дейтін ол. "Әрбір оқығандарыңа сене бермеңдер", - деген ол. "Әр көргендеріңе сене бермеңдер", - деп айтқан ол. "Жақсылап ойланыңдар. Егер бір нәрсе шын болып көрінуге тым жақсы естіліп тұрса, ол дәл солай болып-ақ шығады", - дейтін ол.

      91. Ustaz
      Ol óz jumysyn jaqsy kóretin. Onyń jaqsy jumysy bar. Ol ustaz Ol úıretkendi jaqsy kóretin. Ol óz oqýshylaryn jaqsy kóretin. Oqýshylary onyń aıtqanyn tyńdaıtyn. Oqýshylary árbir aıtqanyn sózderin jibermeı tyńdaıtyn. Onyń oqýshylary aıtqandarynyń bárin úırenetin. Olar jazyp, sóılep úırendi. Olar suraq qoıyp, jaýap berýdi úırendi. Olar óz oılaryn aıtatyn boldy. Ol olardy oılaýǵa, túsinýge úıretti. "Árbir estigenderińe sene bermeńder", - deıtin ol. "Árbir oqyǵandaryńa sene bermeńder", - degen ol. "Ár kórgenderińe sene bermeńder", - dep aıtqan ol. "Jaqsylap oılanyńdar. Eger bir nárse shyn bolyp kórinýge tym jaqsy estilip tursa, ol dál solaı bolyp-aq shyǵady", - deıtin ol.
Скрыть текст
      92. Таза шіркеу
      Аула тазалаушы шіркеудің ішін күнде тазалайтын. Ол еденді сыпырғышпен сыпырып, швабрамен сүртетін. Ол кілемді шаңсорғышпен тазалайтын. Ол барлық терезелерді дымқыл шүберекпен сүртетін. Ол ерлер және әйелдер дәретханасын жинайтын. Ол раковинаны тазалайтын. Ол унитазды тазалайтын. Ол дәретханадағы айналарды сүртетін. Ол шіркеудің сыртындағы баспалдақтарды тазалайтын. Ол баспалдақтарды щеткамен, сабынды сумен тазалайтын. Ол терезелерді, сонымен қатар дәретханалар мен едендерді де тазалықта ұстайтын. Баспалдақтар, терезелер, дәретханалар мен едендер тап-таза болатын. Бұл таза шіркеу болатын.

      92. Taza shirkeý
      Aýla tazalaýshy shirkeýdiń ishin kúnde tazalaıtyn. Ol edendi sypyrǵyshpen sypyryp, shvabramen súrtetin. Ol kilemdi shańsorǵyshpen tazalaıtyn. Ol barlyq terezelerdi dymqyl shúberekpen súrtetin. Ol erler jáne áıelder dárethanasyn jınaıtyn. Ol rakovınany tazalaıtyn. Ol ýnıtazdy tazalaıtyn. Ol dárethanadaǵy aınalardy súrtetin. Ol shirkeýdiń syrtyndaǵy baspaldaqtardy tazalaıtyn. Ol baspaldaqtardy shetkamen, sabyndy sýmen tazalaıtyn. Ol terezelerdi, sonymen qatar dárethanalar men edenderdi de tazalyqta ustaıtyn. Baspaldaqtar, terezeler, dárethanalar men edender tap-taza bolatyn. Bul taza shirkeý bolatyn.
Скрыть текст
      93. Қарызға 1000 доллар бере аласың ба?
      Ол қатты ашулы. Ол өз ағасына қатты ашулы. Ағасы оған көмектеспеді. Оған қарызға 1000 доллар керек еді. Ол ағасынан қарызға 1000 доллар сұрады. Ағасы «жоқ» деді. Ағасы онда 1000 доллар жоқ екенін айтты. Ағасы өтірік айтты. Ағасында 10000 доллар бар. Ағасында 1000 доллардан он есе артық ақша бар. Ағасы неге оған өтірік айтты? Ағасы неге оған 1000 доллар бермеді? Ол: «Сенде 1000 доллар бар екенін білемін. Маған тек 1000 доллар керек. Мен қарызды келесі жылы қайтарамын. Ақшаңды келесі жылы қайтып аласың» - деді. Ағасы «жоқ» деді. Ағасы «адамдар қарызға ақша алмау да, бермеу керек» деді. «Бірақ мен бөтен адам емеспін. Мен – сенің қарындасыңмын!» - деді ол.

      93. Qaryzǵa 1000 dollar bere alasyń ba?
      Ol qatty ashýly. Ol óz aǵasyna qatty ashýly. Aǵasy oǵan kómektespedi. Oǵan qaryzǵa 1000 dollar kerek edi. Ol aǵasynan qaryzǵa 1000 dollar surady. Aǵasy «joq» dedi. Aǵasy onda 1000 dollar joq ekenin aıtty. Aǵasy ótirik aıtty. Aǵasynda 10000 dollar bar. Aǵasynda 1000 dollardan on ese artyq aqsha bar. Aǵasy nege oǵan ótirik aıtty? Aǵasy nege oǵan 1000 dollar bermedi? Ol: «Sende 1000 dollar bar ekenin bilemin. Maǵan tek 1000 dollar kerek. Men qaryzdy kelesi jyly qaıtaramyn. Aqshańdy kelesi jyly qaıtyp alasyń» - dedi. Aǵasy «joq» dedi. Aǵasy «adamdar qaryzǵa aqsha almaý da, bermeý kerek» dedi. «Biraq men bóten adam emespin. Men – seniń qaryndasyńmyn!» - dedi ol.
Скрыть текст
      94. Ызғарлы қыс
      Қыс. Аспан сұрланып тұр. Аспандағы күн үлкен емес. Күн сәулесі жылы емес. Күн ешқашан аспанға жоғары көтерілмейді. Ол аспанда төмен тұрады. Көлеңке ұзын болады. Көлеңке таңертең ұзын болады. Түстен кейін де ұзын болады. Көлеңке суық. Жел соғады. Жел күнде соғады. Кейде суық жел соғады. Қағаздарды ұшырады. Адамдар жылы күртешелерін киеді. Олар қолдарын қалтасына салып алады. Адамдар қолдарын үрлеп жылынады. Адамдардың жылы демін көруге болады. Олар дем алғанда, ауыздарынан бу шыққанын көре аласыз. Олардың демі шәйнектен шыққан бу сияқты. Қыста бәрі тоңады.

      94. Yzǵarly qys
      Qys. Aspan surlanyp tur. Aspandaǵy kún úlken emes. Kún sáýlesi jyly emes. Kún eshqashan aspanǵa joǵary kóterilmeıdi. Ol aspanda tómen turady. Kóleńke uzyn bolady. Kóleńke tańerteń uzyn bolady. Tústen keıin de uzyn bolady. Kóleńke sýyq. Jel soǵady. Jel kúnde soǵady. Keıde sýyq jel soǵady. Qaǵazdardy ushyrady. Adamdar jyly kúrteshelerin kıedi. Olar qoldaryn qaltasyna salyp alady. Adamdar qoldaryn úrlep jylynady. Adamdardyń jyly demin kórýge bolady. Olar dem alǵanda, aýyzdarynan bý shyqqanyn kóre alasyz. Olardyń demi sháınekten shyqqan bý sıaqty. Qysta bári tońady.
Скрыть текст
      95. Өте көп тұтқындар
      Түрмелерде қазіргі уақытта тұтқындар саны өте көп. Тұтқындар қос қабатты төсектерде ұйықтайды. Олар үш қабатты төсектерде ұйықтайды. Үш қабатты төсектер үш тұтқынға арналған. Бір тұтқын астыңғы қабаттағы төсекте ұйықтайды. Екінші тұтқын ортаңғы қабаттағы төсекте ұйықтайды. Үшінші тұтқын үстіңгі қабаттағы төсекте ұйықтайды. Олар бірінің үстінде бірі ұйықтайды. Олар бірінің астында бірі ұйықтайды. Тұтқындар үш қабатты төсектерге шағымданады. Олар үш қабатты төсектерді ұнатпайды. Бұрын түрмелерде қос қабатты төсектер болмаған. Түрмелерде ешқандай төсек болмаған. Тұтқындар салқын еденде ұйықтайтын болған. Тұтқындар қазіргі уақытта күніне үш рет тамақтанады. Олар үш рет ыстық тамақ ішеді. Бұрын тұтқындарды күніне бір рет тамақ тамақтандыратын. Олар бір рет салқын тамақ алатын.

      95. Óte kóp tutqyndar
      Túrmelerde qazirgi ýaqytta tutqyndar sany óte kóp. Tutqyndar qos qabatty tósekterde uıyqtaıdy. Olar úsh qabatty tósekterde uıyqtaıdy. Úsh qabatty tósekter úsh tutqynǵa arnalǵan. Bir tutqyn astyńǵy qabattaǵy tósekte uıyqtaıdy. Ekinshi tutqyn ortańǵy qabattaǵy tósekte uıyqtaıdy. Úshinshi tutqyn ústińgi qabattaǵy tósekte uıyqtaıdy. Olar biriniń ústinde biri uıyqtaıdy. Olar biriniń astynda biri uıyqtaıdy. Tutqyndar úsh qabatty tósekterge shaǵymdanady. Olar úsh qabatty tósekterdi unatpaıdy. Buryn túrmelerde qos qabatty tósekter bolmaǵan. Túrmelerde eshqandaı tósek bolmaǵan. Tutqyndar salqyn edende uıyqtaıtyn bolǵan. Tutqyndar qazirgi ýaqytta kúnine úsh ret tamaqtanady. Olar úsh ret ystyq tamaq ishedi. Buryn tutqyndardy kúnine bir ret tamaq tamaqtandyratyn. Olar bir ret salqyn tamaq alatyn.
Скрыть текст
      96. Моргтағы өлі адамдар
      Үлкен бөлмеде ауабаптағыш бар. Бірақ бөлмеде жағымсыз иіс тұр. Өлі адамдар жылжымалы темір жәшіктерде орналасқан. Өлі адамдардың киімдері жоқ. Олар жалаңаш. Әрбір өлген адам жаймамен жабылған. Жәшіктер тартылып ашылады және жабылады. Моргтың үлкен бөлмесінде дәрігер өлген адамдармен жұмыс істейді. Ол күнде жұмыс істейді. Ол денелерді тіледі. Ол оларды пышақпен тіледі. Ол оларды арамен тіледі. Ол денелерді тексереді. Ол денелердің ішін тексереді. Бұл адамдар неге өлді? Бұл жас жігіт неге өлді екен, деп ол өзіне сұрақ қояды. Ол бұл сұраққа жауап беруге тырысады. Әрбір өлген адам - жұмбақ. Дәрігер бұл жұмбақты шешуге тырысады. Одан кейін ол полицияға бұл адамдар неден өлгені туралы xабар береді.

      96. Morgtaǵy óli adamdar
      Úlken bólmede aýabaptaǵysh bar. Biraq bólmede jaǵymsyz ıis tur. Óli adamdar jyljymaly temir jáshikterde ornalasqan. Óli adamdardyń kıimderi joq. Olar jalańash. Árbir ólgen adam jaımamen jabylǵan. Jáshikter tartylyp ashylady jáne jabylady. Morgtyń úlken bólmesinde dáriger ólgen adamdarmen jumys isteıdi. Ol kúnde jumys isteıdi. Ol denelerdi tiledi. Ol olardy pyshaqpen tiledi. Ol olardy aramen tiledi. Ol denelerdi tekseredi. Ol denelerdiń ishin tekseredi. Bul adamdar nege óldi? Bul jas jigit nege óldi eken, dep ol ózine suraq qoıady. Ol bul suraqqa jaýap berýge tyrysady. Árbir ólgen adam - jumbaq. Dáriger bul jumbaqty sheshýge tyrysady. Odan keıin ol polısıaǵa bul adamdar neden ólgeni týraly xabar beredi.
Скрыть текст
      97. Футбол
      Футбол - көңілді ойын. Ол өте танымал. Ол бүкіл әлемге танымал. Ойынды қарау қызықты. Ойынды ойнау да қызықты. Бұл қарапайым ойын. Мұнда екі команда бар. Олар үлкен шөпті алаңда ойнайды. Бір доп болады. Екі торланған қақпа болады. Әр команда допты қарсыластың қақпасына салуға тырысады. Ойыншылар қолдарын қолдана алмайды. Олар допты қолмен ұстай алмайды. Олар допты алаңда қозғалтуға аяқтарын пайдаланады. Олар доп соғуға кеуделерін пайдаланады. Олар допты тіреуге бастарын пайдаланады. Ойыншылар алға да, артқа да жүгіреді. Олар шөпте сырғанайды. Олар бір-бірімен соқтығысып қалады. Олар жеңіп шығу үшін ойнайды.

      97. Fýtbol
      Fýtbol - kóńildi oıyn. Ol óte tanymal. Ol búkil álemge tanymal. Oıyndy qaraý qyzyqty. Oıyndy oınaý da qyzyqty. Bul qarapaıym oıyn. Munda eki komanda bar. Olar úlken shópti alańda oınaıdy. Bir dop bolady. Eki torlanǵan qaqpa bolady. Ár komanda dopty qarsylastyń qaqpasyna salýǵa tyrysady. Oıynshylar qoldaryn qoldana almaıdy. Olar dopty qolmen ustaı almaıdy. Olar dopty alańda qozǵaltýǵa aıaqtaryn paıdalanady. Olar dop soǵýǵa keýdelerin paıdalanady. Olar dopty tireýge bastaryn paıdalanady. Oıynshylar alǵa da, artqa da júgiredi. Olar shópte syrǵanaıdy. Olar bir-birimen soqtyǵysyp qalady. Olar jeńip shyǵý úshin oınaıdy.
Скрыть текст
      98. Джунглидегі ағаштар
      Джунглиге көп мөлшерде жаңбыр жауады. Жаңбыр ағаштардың өсуіне көмектеседі. Джунглиде алуан түрлі ағаштар бар. Ағаш-джунгли жануарларының мекендейтін орны. Көптеген аңдар ағаштарда өмір сүреді. Маймылдар-джунглидің жануарлары. Маймылдар ағаштарды жақсы көреді. Олар ағаштан ағашқа секіріп, тербеліп қозғалады. Олар ағаштан жерге түседі. Олар жерден ағашқа қайта мінеді. Олар ағаштарда отырады. Олар қорегін ағаш басында жейді. Олар ағаш басындағы жемістерді жейді. Олар ағашта өскен жемістерді жейді. Олар ағаштарда құстармен бірге өмір сүреді. Олар ағашта кесірткелермен де тұрады. Олар ағаш басында жыландармен де тұрады. Олар ағаштар үстінде құмырсқалармен да бірге жүреді. Джунглидегі ағаштар аңдарға өте бай.

      98. Jýnglıdegi aǵashtar
      Jýnglıge kóp mólsherde jańbyr jaýady. Jańbyr aǵashtardyń ósýine kómektesedi. Jýnglıde alýan túrli aǵashtar bar. Aǵash-djýnglı janýarlarynyń mekendeıtin orny. Kóptegen ańdar aǵashtarda ómir súredi. Maımyldar-djýnglıdiń janýarlary. Maımyldar aǵashtardy jaqsy kóredi. Olar aǵashtan aǵashqa sekirip, terbelip qozǵalady. Olar aǵashtan jerge túsedi. Olar jerden aǵashqa qaıta minedi. Olar aǵashtarda otyrady. Olar qoregin aǵash basynda jeıdi. Olar aǵash basyndaǵy jemisterdi jeıdi. Olar aǵashta ósken jemisterdi jeıdi. Olar aǵashtarda qustarmen birge ómir súredi. Olar aǵashta kesirtkelermen de turady. Olar aǵash basynda jylandarmen de turady. Olar aǵashtar ústinde qumyrsqalarmen da birge júredi. Jýnglıdegi aǵashtar ańdarǵa óte baı.
Скрыть текст
      99. Көп ақша
      Ол барда отырды. Ол сыра ішіп отырды. Ол мас болып қалды. Ол сөйлей бастады. Ол көп сөйлей бастады. Ол өзінің ақшасы туралы айтты. Ол көп ақша туралы айтты. Оның сөмкесінде мыңдаған доллар болған. Ол өзінің сөмкесінде 20 000 долларын барын айтқан. Ол бұл туралы қатты айтты. Бардағы барлық адамдар оның айтқанын естіді. Олардың бәрі оған қарап отырды. Ол өзінің сөмкесінен біраз ақша алып шықты. Ол қолындағы ақшаны көрсетіп, барлығына "Қараңдар, мында 1 000 доллар", - деді ол. Ол күлді. Ол ақшаны қайтадан сөмкесіне салып, сыраның тағы бір саптыаяғын ішті. Оның қылығын ер адам бақылап отырды. Ол сырасын ішіп болған соң бардан шығып кетті. Әлгі ер адам оның соңынан ерді.

      99. Kóp aqsha
      Ol barda otyrdy. Ol syra iship otyrdy. Ol mas bolyp qaldy. Ol sóıleı bastady. Ol kóp sóıleı bastady. Ol óziniń aqshasy týraly aıtty. Ol kóp aqsha týraly aıtty. Onyń sómkesinde myńdaǵan dollar bolǵan. Ol óziniń sómkesinde 20 000 dollaryn baryn aıtqan. Ol bul týraly qatty aıtty. Bardaǵy barlyq adamdar onyń aıtqanyn estidi. Olardyń bári oǵan qarap otyrdy. Ol óziniń sómkesinen biraz aqsha alyp shyqty. Ol qolyndaǵy aqshany kórsetip, barlyǵyna "Qarańdar, mynda 1 000 dollar", - dedi ol. Ol kúldi. Ol aqshany qaıtadan sómkesine salyp, syranyń taǵy bir saptyaıaǵyn ishti. Onyń qylyǵyn er adam baqylap otyrdy. Ol syrasyn iship bolǵan soń bardan shyǵyp ketti. Álgi er adam onyń sońynan erdi.
Скрыть текст
      100. Жаңбыр жауа ма?
      Кеше кешке ол жаңалық көріп отырған. Ауа райын бақылаушы бүгін жауын жауатынын хабарлады. Бүгін күні бойы жаңбыр жауады. Ол киінді. Ол резеңке етігін , плащ киді. Ол өзімен бірге қолшатыр алды. Ол жаңбыр жауады деп ойлап, сәйкес киім киді. Оның аяғына резеңке етік , үстіне плащ киді. Қолында қолшатыр ұстап тұрды. Ол далаға шықты. Олай болмады. Жаңбыр жауған жоқ. Сонда жаңбыр қайда жауды? Ол жоғары қарады. Ол көк аспанға қарады. Ол үйіне қайта кірді. Ол плащты, резеңке етігін шешті. Ол қайтадан далаға шықты. Ол қолшатырын ұстап шықты. Ол ауа райының қандай болатынын білу мүмкін емес деп ойлады.

      100. Jańbyr jaýa ma?
      Keshe keshke ol jańalyq kórip otyrǵan. Aýa raıyn baqylaýshy búgin jaýyn jaýatynyn habarlady. Búgin kúni boıy jańbyr jaýady. Ol kıindi. Ol rezeńke etigin , plash kıdi. Ol ózimen birge qolshatyr aldy. Ol jańbyr jaýady dep oılap, sáıkes kıim kıdi. Onyń aıaǵyna rezeńke etik , ústine plash kıdi. Qolynda qolshatyr ustap turdy. Ol dalaǵa shyqty. Olaı bolmady. Jańbyr jaýǵan joq. Sonda jańbyr qaıda jaýdy? Ol joǵary qarady. Ol kók aspanǵa qarady. Ol úıine qaıta kirdi. Ol plashty, rezeńke etigin sheshti. Ol qaıtadan dalaǵa shyqty. Ol qolshatyryn ustap shyqty. Ol aýa raıynyń qandaı bolatynyn bilý múmkin emes dep oılady.
Скрыть текст


В подготовке текстов на казахском языке участвовали пользователи сайта sozdik.kz:
Nurdaulet Aspenov, Гаухар Назымбекова, Señor Chingón, Акжайык Сабырбаева, Жанар Амангалиева, Аслан Бисенов, Еркежан Каймоллаева, Мади Толегенов, Арайлым Тлеуова, Assel Kanybekova, Рахат Уйсымбаев, Маргулан Канат, Олжас Токмагамбетов, Роза Алиева, Алтынгуль Кептербаева, Аяулым Орынгали, Гульзайнаб Сисенова, Максат Маликов, Мира Сембайкызы, Раушан Муталипова и другие.
Корректор текстов на казахском языке: Жанар Уалиева



©  Татьяна Валяева   2007–2020
http://kaz-tili.kz/
 <<  Лёгкие истории. Том 1, стр.4 Вернуться к началу Лёгкие истории. Том 1, стр.6  >> 


Присоединиться в Фейсбуке   ВКонтакте                  Цвета текста на сайте - значение                  E-mail: kaz-tili@yandex.ru                  Гостевая книга