Казахский язык
Главная
Существительные
Послелоги
Прилагательные
Числительные
Местоимения
Наречия, Союзы
Личные окончания
Глаголы
Вспомогательные глаголы
Причастия
 Деепричастия
Модальность
Предложения
  Проверь себя!
  Упражнения
   Грамматика детям
   Учим всей семьёй
 Видео
  Разговорник
Пословицы
  Книга для чтения
С казахским не шутят?
Сказки
Песни
Статьи
Словарь
Ссылки и др.
Автор сайта
Суперлёг. чтение
  1. 1  
  2. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  1. 4  
  1. 5  
Истории
  1. 1  
  1. 2  
  1. 3  
  1. 4  
  1. 5  
  1. 6  
  1. 7  
 Истории о детях
  1. 1  
  2. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  1. 5  
  2. 5  
  2. 6  
  2. 7  
 Занимательное чтение
  1. 1  
  2. 1  
  3. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  3. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  3. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  3. 4  
  1. 5  
  2. 5  
  3. 5  
 Казахский по уровням
  1. 1  
  2. 1  
  3. 1  
  4. 1  
  5. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  3. 2  
  4. 2  
  5. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  3. 3  
  4. 3  
  5. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  3. 4  
  4. 4  
  5. 4  
  1. 5  
  2. 5  
  3. 5  
  4. 5  
  5. 5  
  2. 6  
  3. 6  
 Лёгкое чтение
  1. 1  
  2. 1  
  3. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  3. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  3. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  1. 5  
  2. 5  
 Короткие истории
  1. 1  
  2. 1  
  3. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  3. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  3. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  1. 5  
  2. 5  
 Кирил/Latyn 

Истории о детях

Том 2, страница 2
Грамматика казахского языка. Просто о сложном

Автор идеи, составитель и переводчик текстов
с английского языка на русский: Андрей Краснов

      21. Туған күнге арналған ашық xат
      Гүлжан анасына ашықхат сатып алғысы келді. Келесі аптада анасының туған күні болады. Гүлжан анасын жақсы көреді. Ол анасына туған күнге арналған әдемі ашық xат сатып алғысы келді. Ол əдемі ашықхатты алғысы келді. Ол қажет нәрсе жазылған ашықхатты қалады. Қажет нәрсе деген не? Ашықхатта: "Анашым, мен сені жақсы көремін," - деп жазылуы керек. Онда: "Анашым, сен - дүниедегі ең керемет анасың", - деп жазылуы керек. Онда: "Сенің менің анам болғаның үшін сондай бақыттымын", - деп жазылуы керек. Ашықхатта болуға тиіс қажет нәрселер осы. Ашықхатта болуға тиіс тағы бір нәрсе бар. Онда: "Туған күніңмен!" - деп жазылуы керек.

      21. Týǵan kúnge arnalǵan ashyq xat
      Gúljan anasyna ashyqhat satyp alǵysy keldi. Kelesi aptada anasynyń týǵan kúni bolady. Gúljan anasyn jaqsy kóredi. Ol anasyna týǵan kúnge arnalǵan ádemi ashyq xat satyp alǵysy keldi. Ol ádemi ashyqhatty alǵysy keldi. Ol qajet nárse jazylǵan ashyqhatty qalady. Qajet nárse degen ne? Ashyqhatta: "Anashym, men seni jaqsy kóremin," - dep jazylýy kerek. Onda: "Anashym, sen - dúnıedegi eń keremet anasyń", - dep jazylýy kerek. Onda: "Seniń meniń anam bolǵanyń úshin sondaı baqyttymyn", - dep jazylýy kerek. Ashyqhatta bolýǵa tıis qajet nárseler osy. Ashyqhatta bolýǵa tıis taǵy bir nárse bar. Onda: "Týǵan kúnińmen!" - dep jazylýy kerek.
Скрыть текст
      22. Шоколадты сүт
      Марат тоңазытқыштан сүтті алды. Ол сүті бар картон пакетті үстел үстіне қойды. Ол сүті бар картон пакеттің қақпағын ашты. Ол ас үй шкафының есігін ашты. Ол шкафтан стақан алды. Ол стақанды үстелдің үстіне сүттің қасына қойды. Ол стақанға кішкене сүт құйды. Ол сүті бар картон пакеттің қақпағын қайта жапты. Ол сүтті қайтадан тоңазытқышқа қойды. Ол тоңазытқыштан шоколадты шәрбатты алды. Ол шоколадты шәрбаттан сүті бар стақанға құйды. Ол сүтті қасықпен араластырды. Ол қасықты жалады.

      22. Shokoladty sút
      Marat tońazytqyshtan sútti aldy. Ol súti bar karton paketti ústel ústine qoıdy. Ol súti bar karton pakettiń qaqpaǵyn ashty. Ol as úı shkafynyń esigin ashty. Ol shkaftan staqan aldy. Ol staqandy ústeldiń ústine súttiń qasyna qoıdy. Ol staqanǵa kishkene sút quıdy. Ol súti bar karton pakettiń qaqpaǵyn qaıta japty. Ol sútti qaıtadan tońazytqyshqa qoıdy. Ol tońazytqyshtan shokoladty shárbatty aldy. Ol shokoladty shárbattan súti bar staqanǵa quıdy. Ol sútti qasyqpen aralastyrdy. Ol qasyqty jalady.
Скрыть текст
      23. Жазда қалай жұмыс табуға болады
      Анар 18-де. Қыркүйекте ол колледжге оқуға барады. Қыркүйекте ол колледж студенті болады. Ал қазір жаз. Маусым айы. Анарға жұмыс керек. Оған колледжге ақша керек. Оған колледжге оқулықтар сатып алу үшін ақша керек. Оған жұмыс керек. Анар мейрамханаға барды. "Маған жұмыс бар ма?" - деп сұрады ол. Мейрамхана меңгерушісі: "Өкінішке орай, қазір бізге ешкім керек емес" - деп жауап берді. Анар кітап дүкеніне барды. "Маған жұмыс табылады ма?" - деп сұрады. Дүкен меңгерушісі: "Өкінішке орай, қазіргі уақытта бізге жаңа жұмысшылар қажет емес" - деді.

      23. Jazda qalaı jumys tabýǵa bolady
      Anar 18-de. Qyrkúıekte ol kolejge oqýǵa barady. Qyrkúıekte ol kolej stýdenti bolady. Al qazir jaz. Maýsym aıy. Anarǵa jumys kerek. Oǵan kolejge aqsha kerek. Oǵan kolejge oqýlyqtar satyp alý úshin aqsha kerek. Oǵan jumys kerek. Anar meıramhanaǵa bardy. "Maǵan jumys bar ma?" - dep surady ol. Meıramhana meńgerýshisi: "Ókinishke oraı, qazir bizge eshkim kerek emes" - dep jaýap berdi. Anar kitap dúkenine bardy. "Maǵan jumys tabylady ma?" - dep surady. Dúken meńgerýshisi: "Ókinishke oraı, qazirgi ýaqytta bizge jańa jumysshylar qajet emes" - dedi.
Скрыть текст
      24. Оның қызыл велосипедi
      Мансұрдың қызыл велосипедi бар. Ол өзінің қызыл велосипедiн жақсы көредi. Ол велосипедiн өзінің тоғызыншы туған күнiне алды. Тоғыз жаска толғанда оған ата-анасы велосипед сыйлады. Ол өзінің велосипедiн күтiп ұстайды. Ол екi дөңгелекке ауаны сорғымен толтырады. Ол алдыңғы доңғалаққа ауа толтырады. Ол артқы доңғалаққа ауа толтырады. Ол велосипедтiң шынжырын майлайды. Ол кірді кетіру үшiн өзінің велосипедiн дымқыл шүберекпен сүртедi. Ол шүберектi дымқылдап велосипедiнен барлық кірді кетіредi. Ол велосипедін барлық жерге тебедi. Ол оны мектепке теуіп барады. Ол оны кiтапханаға теуіп барады. Ол оны өзiнiң досының үйiне теуіп барады. Ол, шынында да, өзiнiң велосипедiн жақсы көредi.

      24. Onyń qyzyl velosıpedi
      Mansurdyń qyzyl velosıpedi bar. Ol óziniń qyzyl velosıpedin jaqsy kóredi. Ol velosıpedin óziniń toǵyzynshy týǵan kúnine aldy. Toǵyz jaska tolǵanda oǵan ata-anasy velosıped syılady. Ol óziniń velosıpedin kútip ustaıdy. Ol eki dóńgelekke aýany sorǵymen toltyrady. Ol aldyńǵy dońǵalaqqa aýa toltyrady. Ol artqy dońǵalaqqa aýa toltyrady. Ol velosıpedtiń shynjyryn maılaıdy. Ol kirdi ketirý úshin óziniń velosıpedin dymqyl shúberekpen súrtedi. Ol shúberekti dymqyldap velosıpedinen barlyq kirdi ketiredi. Ol velosıpedin barlyq jerge tebedi. Ol ony mektepke teýip barady. Ol ony kitaphanaǵa teýip barady. Ol ony óziniń dosynyń úıine teýip barady. Ol, shynynda da, óziniń velosıpedin jaqsy kóredi.
Скрыть текст
      25. Жақсы мұғалiм
      Жабай отырды. Ол оқу бөлмесінде еді. Ол мектепте еді. Ол ағылшын тiлi сабағында еді. Ағылшын тiлi сабақтары оған ұнайтын. Оның мұғалiмi оған ұнайтын. Оның мұғалiмi ақ пейілді. Оның мұғалiмi барлық оқушыларға көмектесетін. Оның мұғалiмi барлық сұрақтарға жауап беретін. Жабай күн сайын жаңа сұрақ қойып жүрді. Кеше ол өз мұғалiмiне орфографиядан сұрақ қойды. Ол мұғалімінен "myself" сөзінің қалай жазылатынын сұрады. Оның мұғалімі сол сөздің қалай жазылатынын айтты. Ол өз мұғалiмiне алғыс айтты. Оның мұғалімі: «Оқасы жоқ. Қандай сұрақ болса да кез-келген уақытта қоя бер. Мен осы жерде дәл сол үшiн, сендерге көмектесу үшiн жүрмін»

      25. Jaqsy muǵalim
      Jabaı otyrdy. Ol oqý bólmesinde edi. Ol mektepte edi. Ol aǵylshyn tili sabaǵynda edi. Aǵylshyn tili sabaqtary oǵan unaıtyn. Onyń muǵalimi oǵan unaıtyn. Onyń muǵalimi aq peıildi. Onyń muǵalimi barlyq oqýshylarǵa kómektesetin. Onyń muǵalimi barlyq suraqtarǵa jaýap beretin. Jabaı kún saıyn jańa suraq qoıyp júrdi. Keshe ol óz muǵalimine orfografıadan suraq qoıdy. Ol muǵaliminen "myself" sóziniń qalaı jazylatynyn surady. Onyń muǵalimi sol sózdiń qalaı jazylatynyn aıtty. Ol óz muǵalimine alǵys aıtty. Onyń muǵalimi: «Oqasy joq. Qandaı suraq bolsa da kez-kelgen ýaqytta qoıa ber. Men osy jerde dál sol úshin, senderge kómektesý úshin júrmin»
Скрыть текст
      26. Арқа сүйерім - Құдай
      Донда обыр ауруы. Ол он екіде. Бірақ оның жолы болды. Дәрігер Дондағы қатерлі ісікті қалай емдеу керек екенін біледі. Дәрігер Донның анасына оны ауруxанаға алып келуін айтады. Донның анасы жоқ деді. Ол Донның ауруын құдайдың жазатынына сенеді. Құдай Донның обырын жазады. Ол дәрігерге сенбейді. Ол ауруxанаға сенбейді. Ол тек құдайға сенеді. Дәрігер Донның өлетінін айтты. Ол Донның тездетіп ауруxанаға келуін айтты. Донның анасы қашып кетті. Ол Донмен бірге қашып кетті. Полиция Донды және оның анасын іздестіруде. Олар Донның өмірін құтқарып қалмақшы. Донның өмірін тек дәрігер ғана құтқара алады.

      26. Arqa súıerim - Qudaı
      Donda obyr aýrýy. Ol on ekide. Biraq onyń joly boldy. Dáriger Dondaǵy qaterli isikti qalaı emdeý kerek ekenin biledi. Dáriger Donnyń anasyna ony aýrýxanaǵa alyp kelýin aıtady. Donnyń anasy joq dedi. Ol Donnyń aýrýyn qudaıdyń jazatynyna senedi. Qudaı Donnyń obyryn jazady. Ol dárigerge senbeıdi. Ol aýrýxanaǵa senbeıdi. Ol tek qudaıǵa senedi. Dáriger Donnyń óletinin aıtty. Ol Donnyń tezdetip aýrýxanaǵa kelýin aıtty. Donnyń anasy qashyp ketti. Ol Donmen birge qashyp ketti. Polısıa Dondy jáne onyń anasyn izdestirýde. Olar Donnyń ómirin qutqaryp qalmaqshy. Donnyń ómirin tek dáriger ǵana qutqara alady.
Скрыть текст
      27. Жүзгіш
      Ажар жүзгіштер командасында. Ол мектептегi жүзгіштер командасында. Ол жақсы жүзгіш. Команданың барлық мүшелері жақсы жүзгіштер. Ол күнде жүзедi. Ол жүзу әуітіне сабақтан кейiн барады. Оның соңғы сабағы ағылшын тілі. Ағылшын тілі сабағынан соң ол жүзу әуітіне жаяу барады. Ол өзiнiң шомылу костюмін киедi. Ол суға сүңгиді. Ол екi сағат бойы жүзедi. Оның жаттықтырушысы оның жүзгенін бақылайды. Ол оған кеңес береді. Ол оған қалай жақсырақ жүзу керектігін айтады. Оның жаттықтырушысы – оның оқытушысы. Ол жақсы оқытушы. Бiр күнi Ажар жарыстың жеңімпазы болады.

      27. Júzgish
      Ajar júzgishter komandasynda. Ol mekteptegi júzgishter komandasynda. Ol jaqsy júzgish. Komandanyń barlyq músheleri jaqsy júzgishter. Ol kúnde júzedi. Ol júzý áýitine sabaqtan keıin barady. Onyń sońǵy sabaǵy aǵylshyn tili. Aǵylshyn tili sabaǵynan soń ol júzý áýitine jaıaý barady. Ol óziniń shomylý kostúmin kıedi. Ol sýǵa súńgıdi. Ol eki saǵat boıy júzedi. Onyń jattyqtyrýshysy onyń júzgenin baqylaıdy. Ol oǵan keńes beredi. Ol oǵan qalaı jaqsyraq júzý kerektigin aıtady. Onyń jattyqtyrýshysy – onyń oqytýshysy. Ol jaqsy oqytýshy. Bir kúni Ajar jarystyń jeńimpazy bolady.
Скрыть текст
      28. Жаңа ат
      Германға өзінің аты ұнамайтын. Ол оған ешқашан ұнаған емес. Ол оны ауыстырғысы келді. Ол анасынан осы туралы сұрады. Анасы оған оны ауыстыру тым кеш екенін айтты. Анасы оның өзінің екінші атын қолдану мүмкіндігін айтты. Анасы оны екінші атымен атайтынын жеткізді. Анасы Германнан: Осылай атасам ыңғайлы бола ма?,- деп сұрады. Иә,- деді Герман. Ол: " Өтінемін, қазірден бастап мені екінші атыммен аташы. Қазірден бастап мені Адам деп аташы, өтінемін." деп айтты. Оның анасы: Бұның еш қиындығы жоқ,- деді. Анасы " - Герман, сау бол! Және Адам, салем," –деді. Адамның әкесі жұмыстан келген уақытта, Адамның анасы: "- Не айтатынымды таба аласың ба?" Бізде жаңа бала пайда болды."

      28. Jańa at
      Germanǵa óziniń aty unamaıtyn. Ol oǵan eshqashan unaǵan emes. Ol ony aýystyrǵysy keldi. Ol anasynan osy týraly surady. Anasy oǵan ony aýystyrý tym kesh ekenin aıtty. Anasy onyń óziniń ekinshi atyn qoldaný múmkindigin aıtty. Anasy ony ekinshi atymen ataıtynyn jetkizdi. Anasy Germannan: Osylaı atasam yńǵaıly bola ma?,- dep surady. Iá,- dedi German. Ol: " Ótinemin, qazirden bastap meni ekinshi atymmen atashy. Qazirden bastap meni Adam dep atashy, ótinemin." dep aıtty. Onyń anasy: Bunyń esh qıyndyǵy joq,- dedi. Anasy " - German, saý bol! Jáne Adam, salem," –dedi. Adamnyń ákesi jumystan kelgen ýaqytta, Adamnyń anasy: "- Ne aıtatynymdy taba alasyń ba?" Bizde jańa bala paıda boldy."
Скрыть текст
      29. Тауық сорпасы
      Вильям сорпа құйылған ыдысқа қарады. Бұл тауық сорпасы еді. Сорпада ақ күріш те болды. Вильям күрішті өте жақсы көретін. Сорпаның ішінде тауық етінің тілімдері де болған. Вильям тауық етін де жақсы көретін. Тауық етінің тілімдері ақ түсті, кішкентай және шаршы пішінді еді. Олар үлкен де емес, домалақ та емес. Одан басқа сорпаның ішінде қызыл-сары сәбіздің тілімдері де болған. Вильям сәбізді ұнатпайтын. Сәбіз тілімін қолымен алып, үстелдің үстіне ыдыстың қасына қойды. Содан кейін сәбіздің барлық тілімдерін ыдысынан алып, үстелдің үстіне қойды. Содан соң ол сорпасын іше бастады.

      29. Taýyq sorpasy
      Vılám sorpa quıylǵan ydysqa qarady. Bul taýyq sorpasy edi. Sorpada aq kúrish te boldy. Vılám kúrishti óte jaqsy kóretin. Sorpanyń ishinde taýyq etiniń tilimderi de bolǵan. Vılám taýyq etin de jaqsy kóretin. Taýyq etiniń tilimderi aq tústi, kishkentaı jáne sharshy pishindi edi. Olar úlken de emes, domalaq ta emes. Odan basqa sorpanyń ishinde qyzyl-sary sábizdiń tilimderi de bolǵan. Vılám sábizdi unatpaıtyn. Sábiz tilimin qolymen alyp, ústeldiń ústine ydystyń qasyna qoıdy. Sodan keıin sábizdiń barlyq tilimderin ydysynan alyp, ústeldiń ústine qoıdy. Sodan soń ol sorpasyn ishe bastady.
Скрыть текст
      30. Қайырымды Құдай
      Пеги әр жексенбi күні шіркеуге баратын. Ол шіркеуге баруды ұнататын. Шіркеуде ол өз туған-туысқандары және достарымен болатын. Шіркеуде әулиелермен де болатын. Ол періштелермен бірге болатын. Ал ең бастысы, Пеги Құдаймен бірге болатын. Ол шіркеуде әрдайым Құдаймен әңгімелесетiн. Ол әрдайым Құдайдан соғыстың тоқтауын сұрайтын. Ол Құдайдан өшпенділік және ауру-сырқаудың доғарылуын сұрайтын. Бiрақ соғыс та, өшпенділік пен аурулар доғарылмайтын. Соғыс та, өшпенділік пен аурулар күн сайын болатын. «Мама, Құдай неге соғысты, өшпенділік пен ауруды тоқтатпайды?»,- деп сұрады Пеги. «Көбірек адам сұраған кезде, Құдай тоқтатар,» - деді оның анасы.

      30. Qaıyrymdy Qudaı
      Pegı ár jeksenbi kúni shirkeýge baratyn. Ol shirkeýge barýdy unatatyn. Shirkeýde ol óz týǵan-týysqandary jáne dostarymen bolatyn. Shirkeýde áýlıelermen de bolatyn. Ol perishtelermen birge bolatyn. Al eń bastysy, Pegı Qudaımen birge bolatyn. Ol shirkeýde árdaıym Qudaımen áńgimelesetin. Ol árdaıym Qudaıdan soǵystyń toqtaýyn suraıtyn. Ol Qudaıdan óshpendilik jáne aýrý-syrqaýdyń doǵarylýyn suraıtyn. Biraq soǵys ta, óshpendilik pen aýrýlar doǵarylmaıtyn. Soǵys ta, óshpendilik pen aýrýlar kún saıyn bolatyn. «Mama, Qudaı nege soǵysty, óshpendilik pen aýrýdy toqtatpaıdy?»,- dep surady Pegı. «Kóbirek adam suraǵan kezde, Qudaı toqtatar,» - dedi onyń anasy.
Скрыть текст
      31. Сары жүгері
      Ғалым түскі ас ішуге отырды. Ол орындыққа отырды. Ол үстел басына отырды. Ол өзінің ақ тәрелкесіне қарады. Ол өзінің күміс шанышқысына қарады. Ол өзінің күміс қасығына қарады. Оның әкесі оған: "Маған өз тәрелкеңді берші, Ғалым", - деп айтты. Оның әкесі тәрелкеге ақ күріш салды. Оның әкесі тәрелкеге сары жүгері салды. Оның әкесі тәрелкеге жасыл бұршақ салды. Ол тәрелкені Ғалымға қайтарды. "Бұл өте дәмді көрінеді!", - деді Ғалым. "Бұл шынында да дәмді!", - деп айтты оның әкесі. Ғалым жүгерінiң неге сары болатынын сұрады. Ол бұршақтың неге жасыл болатынын сұрады. Ол сары бұршақ және жасыл жүгері болатын-болмайтынын сұрады.

      31. Sary júgeri
      Ǵalym túski as ishýge otyrdy. Ol oryndyqqa otyrdy. Ol ústel basyna otyrdy. Ol óziniń aq tárelkesine qarady. Ol óziniń kúmis shanyshqysyna qarady. Ol óziniń kúmis qasyǵyna qarady. Onyń ákesi oǵan: "Maǵan óz tárelkeńdi bershi, Ǵalym", - dep aıtty. Onyń ákesi tárelkege aq kúrish saldy. Onyń ákesi tárelkege sary júgeri saldy. Onyń ákesi tárelkege jasyl burshaq saldy. Ol tárelkeni Ǵalymǵa qaıtardy. "Bul óte dámdi kórinedi!", - dedi Ǵalym. "Bul shynynda da dámdi!", - dep aıtty onyń ákesi. Ǵalym júgeriniń nege sary bolatynyn surady. Ol burshaqtyń nege jasyl bolatynyn surady. Ol sary burshaq jáne jasyl júgeri bolatyn-bolmaıtynyn surady.
Скрыть текст
      32. Пэттидің қуыршағы
      Пэтти рождество күніне сыйлыққа қуыршақ алды. Ол оның ең сүйікті қуыршағы. Ол шүберектен жасалған қуыршақ. Оның үстінде сары көйлек, көгілдір жейде. Қуыршақтың аты Молли. Моллидің шашы ашық қоңыр. Оның еріндері алқызыл. Оның көздері көк. Оның шашында қызғылт лентасы бар. Моллидің аяғында қызыл жеңіл туфли. Оның ақ шұлығы бар. Моллидің сөмкесі бар. Сөмкесі қызғылт. Сөмкесі бос. Сөмкесінде ештеңе жоқ. Сөмкесінде айна бар еді. Бірақ Пэтти оны жоғалтып алды. Ол айнаны жоғалтып алғанда:"Кешір, Молли, мен саған басқа айна сатып әперемін",- деді.

      32. Pettıdiń qýyrshaǵy
      Pettı rojdestvo kúnine syılyqqa qýyrshaq aldy. Ol onyń eń súıikti qýyrshaǵy. Ol shúberekten jasalǵan qýyrshaq. Onyń ústinde sary kóılek, kógildir jeıde. Qýyrshaqtyń aty Mollı. Mollıdiń shashy ashyq qońyr. Onyń erinderi alqyzyl. Onyń kózderi kók. Onyń shashynda qyzǵylt lentasy bar. Mollıdiń aıaǵynda qyzyl jeńil týflı. Onyń aq shulyǵy bar. Mollıdiń sómkesi bar. Sómkesi qyzǵylt. Sómkesi bos. Sómkesinde eshteńe joq. Sómkesinde aına bar edi. Biraq Pettı ony joǵaltyp aldy. Ol aınany joǵaltyp alǵanda:"Keshir, Mollı, men saǵan basqa aına satyp áperemin",- dedi.
Скрыть текст
      33. Қоңыз құмар
      Ғалым кітап дүкеніне барды. Ол бір кітапты сатып алғысы келді. Оған қоңыздар туралы кітап керек еді. Ол қоңыздарды жақсы көретін. Ол қоңыздарды өз ауласында жинайтын. Ол қоңыздарды мектепке апаратын. Ол қоңыздарды оқытушысына көрсететін. Оқытушысы оған әрбір қоңыздың атауын айтатын. Сосын Ғалым қоңыздарды үйге апаратын. Ол қоңыздарды ата-анасына көрсететін. Анасы оған қоңыздарды үйден шығарып тастауын сұрайтын. Әкесіне қоңыздарды тамашалау ұнайтын. Ол Ғалымның жақсы іс істеп жүргенін айтатын. Әкесі Ғалымға кітап сатып алуға ақша берді. Сондықтан Ғалым кітап дүкеніне келді. Ол қоңыздардың суреті бар кітап іздеді.

      33. Qońyz qumar
      Ǵalym kitap dúkenine bardy. Ol bir kitapty satyp alǵysy keldi. Oǵan qońyzdar týraly kitap kerek edi. Ol qońyzdardy jaqsy kóretin. Ol qońyzdardy óz aýlasynda jınaıtyn. Ol qońyzdardy mektepke aparatyn. Ol qońyzdardy oqytýshysyna kórsetetin. Oqytýshysy oǵan árbir qońyzdyń ataýyn aıtatyn. Sosyn Ǵalym qońyzdardy úıge aparatyn. Ol qońyzdardy ata-anasyna kórsetetin. Anasy oǵan qońyzdardy úıden shyǵaryp tastaýyn suraıtyn. Ákesine qońyzdardy tamashalaý unaıtyn. Ol Ǵalymnyń jaqsy is istep júrgenin aıtatyn. Ákesi Ǵalymǵa kitap satyp alýǵa aqsha berdi. Sondyqtan Ǵalym kitap dúkenine keldi. Ol qońyzdardyń sýreti bar kitap izdedi.
Скрыть текст
      34. Қыздардың арасындағы төбелес
      Сәнияның жасы бесте. Самал оның ең жақын құрбысы еді. Олар бірге ойнайтын. Олар түрлі ойындар ойнайтын. Уақыттарын бірге көңілді өткізуші еді. Әйтсе де бір күні Самал Сәнияны итеріп жіберді. "Мені неге итересің?"- деп сұрады Сәния. "Сол,-" деді Самал. Сәния Самалға: Енді итерме,- деді. Ал Самал Сәнияны тағы да итеріп жіберді. Сәния да Самалды итеріп жіберді. Енді Самал Сәнияның шашынан тартты. Сәния да Самалдың шашынан тартты. Екеуі де жылай бастады. Бөлмеге Сәнияның анасы кіріп қалды. Ол Самалға үйіңе қайт деді. Самал үйден атып шықты. "Сәния, енді Самалмен ойнамайсың," - деді Сәнияның анасы.

      34. Qyzdardyń arasyndaǵy tóbeles
      Sánıanyń jasy beste. Samal onyń eń jaqyn qurbysy edi. Olar birge oınaıtyn. Olar túrli oıyndar oınaıtyn. Ýaqyttaryn birge kóńildi ótkizýshi edi. Áıtse de bir kúni Samal Sánıany ıterip jiberdi. "Meni nege ıteresiń?"- dep surady Sánıa. "Sol,-" dedi Samal. Sánıa Samalǵa: Endi ıterme,- dedi. Al Samal Sánıany taǵy da ıterip jiberdi. Sánıa da Samaldy ıterip jiberdi. Endi Samal Sánıanyń shashynan tartty. Sánıa da Samaldyń shashynan tartty. Ekeýi de jylaı bastady. Bólmege Sánıanyń anasy kirip qaldy. Ol Samalǵa úıińe qaıt dedi. Samal úıden atyp shyqty. "Sánıa, endi Samalmen oınamaısyń," - dedi Sánıanyń anasy.
Скрыть текст
      35. Жабайы мысық болар?
      Мысық қозғалмады. Ол шөпте жатты. Мысық ала еді. Ол әдемі ала мысық болған. Көше суық. Мысық етпетінен жатты. Көше қараңғы. Есік алдындағы шам мысыққа түсті. Мысық Сәнияға қарады. "Анашым, мына мысықты алсам бола ма?"- деп анасынан сұрады. Анасы есік алдына шықты. Ол мысыққа қарады. "Әдемі мысық"- деді. "Оны алсам бола ма?"-деп сұрады Сәния. Анасы жоқ деді. Мүмкін басқа отбасының мысығы болар. Мүмкін жабайы мысық болар. Егер жабайы болса, Сәнияны тістеп алуы мүмкін.

      35. Jabaıy mysyq bolar?
      Mysyq qozǵalmady. Ol shópte jatty. Mysyq ala edi. Ol ádemi ala mysyq bolǵan. Kóshe sýyq. Mysyq etpetinen jatty. Kóshe qarańǵy. Esik aldyndaǵy sham mysyqqa tústi. Mysyq Sánıaǵa qarady. "Anashym, myna mysyqty alsam bola ma?"- dep anasynan surady. Anasy esik aldyna shyqty. Ol mysyqqa qarady. "Ádemi mysyq"- dedi. "Ony alsam bola ma?" - dep surady Sánıa. Anasy joq dedi. Múmkin basqa otbasynyń mysyǵy bolar. Múmkin jabaıy mysyq bolar. Eger jabaıy bolsa, Sánıany tistep alýy múmkin.
Скрыть текст
      36. Тиындар коллекциясы
      Том жалықты. Ол не істерін білмеді. Оның бірдеңе істеуге зауқы болмады. Ол теледидар қарағысы келген жоқ. Радио тыңдағысы да келген жоқ. Спорттық ойындар түрлерін де ойнағысы келген жоқ. Компьютерді де пайдаланғысы келмеді. Кітап оқығысы да келмеді. "Менің ішім пысты," - деді Том. "Немен айналыссам екен? Мен бір қызықты нәрсемен айналысқым келеді". Томның әкесіне бір ой келді. "Менде бір ой бар",- деді оның әкесі. "Неге саған тиындар жинаумен айналыспасқа? Тиындар жинау- қызық. Ал тиындар барлық жерде бар. Тиындарды күнде көресің. Кейбір тиындар - бағалы. Олар сені бай қылады."

      36. Tıyndar koleksıasy
      Tom jalyqty. Ol ne isterin bilmedi. Onyń birdeńe isteýge zaýqy bolmady. Ol teledıdar qaraǵysy kelgen joq. Radıo tyńdaǵysy da kelgen joq. Sporttyq oıyndar túrlerin de oınaǵysy kelgen joq. Kompúterdi de paıdalanǵysy kelmedi. Kitap oqyǵysy da kelmedi. "Meniń ishim pysty," - dedi Tom. "Nemen aınalyssam eken? Men bir qyzyqty nársemen aınalysqym keledi". Tomnyń ákesine bir oı keldi. "Mende bir oı bar",- dedi onyń ákesi. "Nege saǵan tıyndar jınaýmen aınalyspasqa? Tıyndar jınaý- qyzyq. Al tıyndar barlyq jerde bar. Tıyndardy kúnde kóresiń. Keıbir tıyndar - baǵaly. Olar seni baı qylady."
Скрыть текст
      37. Мұғалімге арналған алма
      Жасұлан үшінші сынып оқушысы. Ол өзінің мұғалімін жақсы көреді. Оның мұғалімі жас. Ол әдемі. Ол жылышырайлы. Ол Жасұланға санауды үйретті. Ол Жасұланға ит пен мысықтың суретін салуға көмектесті. Ол Жасұланға сөздерді дұрыс жазуға көмектесті. Бір күні Жасұлан ұстазына алма берді. Келесі күні апельсин берді. Сосын ол шабдалы берді. Оның ұстазы алғыс білдірді. "Алмаңа рахмет"- деді бірінші күні. "Апельсин үшін рахмет" - деді екінші күні. "Шабдалы үшін рахмет" - деді үшінші күні. Жасұлан әр кез:" Оқасы жоқ " - деп айтты.

      37. Muǵalimge arnalǵan alma
      Jasulan úshinshi synyp oqýshysy. Ol óziniń muǵalimin jaqsy kóredi. Onyń muǵalimi jas. Ol ádemi. Ol jylyshyraıly. Ol Jasulanǵa sanaýdy úıretti. Ol Jasulanǵa ıt pen mysyqtyń sýretin salýǵa kómektesti. Ol Jasulanǵa sózderdi durys jazýǵa kómektesti. Bir kúni Jasulan ustazyna alma berdi. Kelesi kúni apelsın berdi. Sosyn ol shabdaly berdi. Onyń ustazy alǵys bildirdi. "Almańa rahmet"- dedi birinshi kúni. "Apelsın úshin rahmet" - dedi ekinshi kúni. "Shabdaly úshin rahmet" - dedi úshinshi kúni. Jasulan ár kez:" Oqasy joq " - dep aıtty.
Скрыть текст
      38. Жақсы бала
      Бексұлтан өз анасын әрқашан тыңдайды. Ол не айтса, соны істейді. Егер анасы оған "Тісіңді тазарт,-"десе, Бексұлтан тісін тазартады. Егер оған анасы: "Бар, ұйықта, -" десе, Бексұлтан ұйықтауға барады. Бексұлтан өте жақсы бала. Жақсы бала өз анасын тыңдайды. Ол анасын қайта сұраттырмайды. Ол одан бір нәрсе жасауды бір рет қана сұрайды, ол одан кейін қайта сұрамайды. Ол бір нәрсе істеуді екі рет сұрамайды. Ол Бексұлтанға:" Сен менің ең жақсы баламсың,-" дейді. Әрине, Бексұлтан оның ең жақсы баласы. Бексұлтан оның жалғыз баласы".

      38. Jaqsy bala
      Beksultan óz anasyn árqashan tyńdaıdy. Ol ne aıtsa, sony isteıdi. Eger anasy oǵan "Tisińdi tazart,-"dese, Beksultan tisin tazartady. Eger oǵan anasy: "Bar, uıyqta, -" dese, Beksultan uıyqtaýǵa barady. Beksultan óte jaqsy bala. Jaqsy bala óz anasyn tyńdaıdy. Ol anasyn qaıta surattyrmaıdy. Ol odan bir nárse jasaýdy bir ret qana suraıdy, ol odan keıin qaıta suramaıdy. Ol bir nárse isteýdi eki ret suramaıdy. Ol Beksultanǵa:" Sen meniń eń jaqsy balamsyń,-" deıdi. Árıne, Beksultan onyń eń jaqsy balasy. Beksultan onyń jalǵyz balasy".
Скрыть текст
      39. Бұл кiм?
      Сабыр еш уақытта көше жақтағы есiктi ашпайды. Бір уақытта әлдебіреу көше жақтағы есiктi тақылдатқан сайын, Сабыр: «Бұл кiм?»,- дейдi. Бiрақ ол есiктi ашпайды. Оның ата-анасы есiктi кілттеп отыру керектігін айтты. Оны ата-анасы ұлдарының қауіпсіз жерде болғанын қалады. Ол есікті ашпай отыратын болса, қауіпсіз болады деп ойлайды. Кеше әлдебіреу көше жақтағы есікті тақылдатты. «Кiм?» - деп сұрады Сабыр. « Бұл пошташы»,- дедi есіктің артындағы адам. Сабыр:«Мен есiктi аша алмаймын» - дедi. «Жарайды. Мен ертең қайтадан келемiн» - деді пошташы. Сабыр: «Сау болыңыз» -дедi. Сабыр – жақсы бала. Ол ата-анасын тыңдайды. Ол есiктi әркімге ашпайды.

      39. Bul kim?
      Sabyr esh ýaqytta kóshe jaqtaǵy esikti ashpaıdy. Bir ýaqytta áldebireý kóshe jaqtaǵy esikti taqyldatqan saıyn, Sabyr: «Bul kim?»,- deıdi. Biraq ol esikti ashpaıdy. Onyń ata-anasy esikti kilttep otyrý kerektigin aıtty. Ony ata-anasy uldarynyń qaýipsiz jerde bolǵanyn qalady. Ol esikti ashpaı otyratyn bolsa, qaýipsiz bolady dep oılaıdy. Keshe áldebireý kóshe jaqtaǵy esikti taqyldatty. «Kim?» - dep surady Sabyr. « Bul poshtashy»,- dedi esiktiń artyndaǵy adam. Sabyr:«Men esikti asha almaımyn» - dedi. «Jaraıdy. Men erteń qaıtadan kelemin» - dedi poshtashy. Sabyr: «Saý bolyńyz» -dedi. Sabyr – jaqsy bala. Ol ata-anasyn tyńdaıdy. Ol esikti árkimge ashpaıdy.
Скрыть текст
      40. Ай
      Ол көтеріліп бара жатқан айға қарады. Ол үйлердің үстінен көтерілді. Ол үлкен және қызғылт сары түсті болды. Ол көтеріліп келе жатқан күннен де үлкен секілді болды. Қалайша ол соншама үлкен еді? Қалайша ол соншама қызғылт сары еді? Бірнеше сағаттан соң ол қайтадан айға қарады. Қазір ол аспанда өте жоғарыда еді. Қазір ол кішірек болды. Ол қазір қызғылт сары болмады. Қазір ол ақ түстес болды. Не болып қалды? Ол көлемін өзгертті. Ол түсін өзгертті. Алдында ол үлкен және қызғылт сары болды. Ол үлкен асқабаққа ұқсас еді. Дәл қазір ол кішірейді және ақшыл түсті болды. Ол электр шамы тәрізді болды. Бірақ ол бұрынғыша әдемі. Ол бұрынғыша жарық. Ол аспандағы ең жарық нәрсе болды.

      40. Aı
      Ol kóterilip bara jatqan aıǵa qarady. Ol úılerdiń ústinen kóterildi. Ol úlken jáne qyzǵylt sary tústi boldy. Ol kóterilip kele jatqan kúnnen de úlken sekildi boldy. Qalaısha ol sonshama úlken edi? Qalaısha ol sonshama qyzǵylt sary edi? Birneshe saǵattan soń ol qaıtadan aıǵa qarady. Qazir ol aspanda óte joǵaryda edi. Qazir ol kishirek boldy. Ol qazir qyzǵylt sary bolmady. Qazir ol aq tústes boldy. Ne bolyp qaldy? Ol kólemin ózgertti. Ol túsin ózgertti. Aldynda ol úlken jáne qyzǵylt sary boldy. Ol úlken asqabaqqa uqsas edi. Dál qazir ol kishireıdi jáne aqshyl tústi boldy. Ol elektr shamy tárizdi boldy. Biraq ol burynǵysha ádemi. Ol burynǵysha jaryq. Ol aspandaǵy eń jaryq nárse boldy.
Скрыть текст


В подготовке текстов на казахском языке участвовали пользователи сайта sozdik.kz:
Еркежан Каймоллаева, Роза Алиева, Айгерим Турсынбекова, Алтынгуль Кептербаева, Аяулым Орынгали, Бахытжан Ертай, Дастан Ахметдин,
Асель Серикбаева, Аслан Бисенов, Майра Фазыл, Маргулан Канат, Раушан Муталипова, Рахат Уйсымбаев, Акжайык Сабырбаева, Диас Жунистаев, Елімай Шынатай, Максат Маликов, Anar Bekmyrza, Nazima Tokabayeva, Айжан Даукишева, Арайлан Атканова, Гульзайнаб Сисенова и другие.
Корректор текстов на казахском языке: Атлас Кудайбергенова



©  Татьяна Валяева   2007–2020
http://kaz-tili.kz/
 <<  Истории о детях. Том 2, стр.1 Вернуться к началу Истории о детях. Том 2, стр.3  >> 


Присоединиться в Фейсбуке   ВКонтакте                  Цвета текста на сайте - значение                  E-mail: kaz-tili@yandex.ru                  Гостевая книга