Казахский язык
Главная
Существительные
Послелоги
Прилагательные
Числительные
Местоимения
Наречия, Союзы
Личные окончания
Глаголы
Вспомогательные глаголы
Причастия
 Деепричастия
Модальность
Предложения
  Проверь себя!
  Упражнения
   Грамматика детям
   Учим всей семьёй
 Видео
  Разговорник
Пословицы
  Книга для чтения
С казахским не шутят?
Сказки
Песни
Статьи
Словарь
Ссылки и др.
Автор сайта
Суперлёг. чтение
  1. 1  
  2. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  1. 4  
  1. 5  
Истории
  1. 1  
  1. 2  
  1. 3  
  1. 4  
  1. 5  
  1. 6  
  1. 7  
 Истории о детях
  1. 1  
  2. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  1. 5  
  2. 5  
  2. 6  
  2. 7  
 Занимательное чтение
  1. 1  
  2. 1  
  3. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  3. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  3. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  3. 4  
  1. 5  
  2. 5  
  3. 5  
 Казахский по уровням
  1. 1  
  2. 1  
  3. 1  
  4. 1  
  5. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  3. 2  
  4. 2  
  5. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  3. 3  
  4. 3  
  5. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  3. 4  
  4. 4  
  5. 4  
  1. 5  
  2. 5  
  3. 5  
  4. 5  
  5. 5  
  2. 6  
  3. 6  
 Лёгкое чтение
  1. 1  
  2. 1  
  3. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  3. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  3. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  1. 5  
  2. 5  
 Короткие истории
  1. 1  
  2. 1  
  3. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  3. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  3. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  1. 5  
  2. 5  
 Кирил/Latyn 

Занимательное чтение

Том 3, страница 3
Грамматика казахского языка. Просто о сложном

Автор идеи, составитель и переводчик текстов
с английского языка на русский: Андрей Краснов

      41. Ғылыми жобалар көрмесі
      Мектепте бесінші сыныптар арасында ғылыми жобалар көрмесі өтті. Олар үш адамнан команда болып жұмыс істеулері керек .Әрбір топ өздерінің жобаларын ұсынады. Олар өздерін ең жақсы жағынан көрсетулері керек. Оларға жобамен жұмысқа бір ай берілді. Үздік жоба медаль және ленталар алады. Ғылыми жобалар көрмесі өткізілетін күні бәрі жобаларын алып келді. Жеңіл және күрделі проектілер болды. Кейбір оқушылар өсімдіктер мен жануарларды зерттеді. Енді бірі электр энергиясы мен магнетизмді зерттеді. Біреулері тіпті бактериялар мен вирустар туралы жобалар ойлап тапқан. Барлық жобалар жақсы шыққан. Бірақ жеңімпазды таңдау қиынға соқты.

      41. Ǵylymı jobalar kórmesi
      Mektepte besinshi synyptar arasynda ǵylymı jobalar kórmesi ótti. Olar úsh adamnan komanda bolyp jumys isteýleri kerek .Árbir top ózderiniń jobalaryn usynady. Olar ózderin eń jaqsy jaǵynan kórsetýleri kerek. Olarǵa jobamen jumysqa bir aı berildi. Úzdik joba medal jáne lentalar alady. Ǵylymı jobalar kórmesi ótkiziletin kúni bári jobalaryn alyp keldi. Jeńil jáne kúrdeli proektiler boldy. Keıbir oqýshylar ósimdikter men janýarlardy zerttedi. Endi biri elektr energıasy men magnetızmdi zerttedi. Bireýleri tipti bakterıalar men vırýstar týraly jobalar oılap tapqan. Barlyq jobalar jaqsy shyqqan. Biraq jeńimpazdy tańdaý qıynǵa soqty.
Скрыть текст
      42. Оның 16-шы туған күні
      Тиффани 16 жасқа толады. Ол кеш ұйымдастырғысы келді. Ол өзінің достары мен жақындарын шақырмақшы болды. Үлкен кеш жоспарлап қойды. Тамақ, музыка және ойындар болады. Жақындары бәрін ұйымдастыруға көмектесті. Анасы банкет жүргізетін фирма таңдады. Туған күнде сэндвич берілетін болды. Тағы десерт болады. Десертке шоколад торты беріледі. Караоке және ойындар болады. Оған орын таңдау қажет еді. Ол би алаңы бар бір жабық жерді таңдады. Туған күні болатынына Тиффани қуанышты еді. Ол туған күнінің көңілді өтетінін білді.

      42. Onyń 16-shy týǵan kúni
      Tıffanı 16 jasqa tolady. Ol kesh uıymdastyrǵysy keldi. Ol óziniń dostary men jaqyndaryn shaqyrmaqshy boldy. Úlken kesh josparlap qoıdy. Tamaq, mýzyka jáne oıyndar bolady. Jaqyndary bárin uıymdastyrýǵa kómektesti. Anasy banket júrgizetin fırma tańdady. Týǵan kúnde sendvıch beriletin boldy. Taǵy desert bolady. Desertke shokolad torty beriledi. Karaoke jáne oıyndar bolady. Oǵan oryn tańdaý qajet edi. Ol bı alańy bar bir jabyq jerdi tańdady. Týǵan kúni bolatynyna Tıffanı qýanyshty edi. Ol týǵan kúniniń kóńildi ótetinin bildi.
Скрыть текст
      43. Кітапханада қалдырған кітаптар
      Даниельге мектептің жобасын дайындау керек болды. Оның тақырыбы - планеталар. Оған бір планетаны алып оны зерттеп, есептеме жазу керек болатын. Ол қызылжұлдыз планетасын таңдады, кітапханаға барып мәлімет жинауды шешті. Ол үш кітап алды, достарын кездестірді, сосын олар түскі ас ішуге барды. Тамақтанып болған соң, кітабын қалдырып кеткенін байқайды. Асханаға қайтып келсе, кітаптар жоқ. Ол уайымдай бастады. Даниель артық ақша шығарғысы келмеді. Ата-анасы білсе, ашуланады, ол кітаптарды іздеді. Кейін оның бір досы, мүмкін, кітапты кітапханаға тастап кеткенін айтты. Даниель кітапханаға барды. Кітаптар сонда екен. Ол тамақтанар алдында тастап кетіпті. Ол бір жеңілдеп қалды.

      43. Kitaphanada qaldyrǵan kitaptar
      Danıelge mekteptiń jobasyn daıyndaý kerek boldy. Onyń taqyryby - planetalar. Oǵan bir planetany alyp ony zerttep, esepteme jazý kerek bolatyn. Ol qyzyljuldyz planetasyn tańdady, kitaphanaǵa baryp málimet jınaýdy sheshti. Ol úsh kitap aldy, dostaryn kezdestirdi, sosyn olar túski as ishýge bardy. Tamaqtanyp bolǵan soń, kitabyn qaldyryp ketkenin baıqaıdy. Ashanaǵa qaıtyp kelse, kitaptar joq. Ol ýaıymdaı bastady. Danıel artyq aqsha shyǵarǵysy kelmedi. Ata-anasy bilse, ashýlanady, ol kitaptardy izdedi. Keıin onyń bir dosy, múmkin, kitapty kitaphanaǵa tastap ketkenin aıtty. Danıel kitaphanaǵa bardy. Kitaptar sonda eken. Ol tamaqtanar aldynda tastap ketipti. Ol bir jeńildep qaldy.
Скрыть текст
      44. Жазғы оқу бағдарламасы
      Кітапхана жазғы оқулар бағдарламасын әзірледі. Ол жазғы уақытта кітап оқуды алға жылжытуды қарастырған болатын. Балалар көбінесе мектептен кейін кітап оқығысы келмейді. Бұл ойын-сауық бағдарлама оларға кітап оқуға көмектесті. Негізінде, екі бағдарлама болатын. Біреуі - балалар үшін, біреуі - жасөспірімдер үшін. Оқып шыққан әр 5 кітапқа олар сыйлық алып тұрды. Сыйлықтар әркезде әртүрлі болатын. Сонымен қатар, лотерея ойнатылды. Әр оқып шыққан кітапқа бір билет берілді. Кітапты неғұрлым көп оқыса, солғұрлым мүмкіндіктері артады. Басты сыйлық музыкалық плейер болды. Бағдарламаға 500 бала мен жасөспірім қатысты. Ол сәтті аяқталды.

      44. Jazǵy oqý baǵdarlamasy
      Kitaphana jazǵy oqýlar baǵdarlamasyn ázirledi. Ol jazǵy ýaqytta kitap oqýdy alǵa jyljytýdy qarastyrǵan bolatyn. Balalar kóbinese mektepten keıin kitap oqyǵysy kelmeıdi. Bul oıyn-saýyq baǵdarlama olarǵa kitap oqýǵa kómektesti. Negizinde, eki baǵdarlama bolatyn. Bireýi - balalar úshin, bireýi - jasóspirimder úshin. Oqyp shyqqan ár 5 kitapqa olar syılyq alyp turdy. Syılyqtar árkezde ártúrli bolatyn. Sonymen qatar, lotereıa oınatyldy. Ár oqyp shyqqan kitapqa bir bılet berildi. Kitapty neǵurlym kóp oqysa, solǵurlym múmkindikteri artady. Basty syılyq mýzykalyq pleıer boldy. Baǵdarlamaǵa 500 bala men jasóspirim qatysty. Ol sátti aıaqtaldy.
Скрыть текст
      45. Балалармен тегін жұмыс
      Тиффани балалармен жұмыс істегенді жақсы көретін. Ол өскенде балабақшада тәрбиешісі болып жұмыс істегісі келетін. Ол өз қызметін репетитор болып тегін ұсынбақ болды, осылай болашақ мамандығына дайындалмақшы. Ол кішкентай балаларды тәрбиелейді. Ол ағылшын тіліне көп көңіл бөлді. Ол балаларды оқуға және жазуға баулыды. Тегін қызмет көрсету оған балалармен жұмыс жасауға жол ашты. Ол балалармен әңгімелесуді ұнатады. Ол балаларды шабыттандыруға үміттенді. Ол оқытқан балалар әр жастан болатын. Әсіресе оған кіші жастағы балалармен жұмыс істеген ұнайды. Осы аптада ол балаларды шығарма жазуға үйретті. Ол балаларға шығарманы қалай жазу болу керектігін айтып берді. Ол әр балаға өз өмірі туралы шығарма жазуды тапсырды. Ол өзін болашақ жұмысына дайын екенін сезінді.

      45. Balalarmen tegin jumys
      Tıffanı balalarmen jumys istegendi jaqsy kóretin. Ol óskende balabaqshada tárbıeshisi bolyp jumys istegisi keletin. Ol óz qyzmetin repetıtor bolyp tegin usynbaq boldy, osylaı bolashaq mamandyǵyna daıyndalmaqshy. Ol kishkentaı balalardy tárbıeleıdi. Ol aǵylshyn tiline kóp kóńil bóldi. Ol balalardy oqýǵa jáne jazýǵa baýlydy. Tegin qyzmet kórsetý oǵan balalarmen jumys jasaýǵa jol ashty. Ol balalarmen áńgimelesýdi unatady. Ol balalardy shabyttandyrýǵa úmittendi. Ol oqytqan balalar ár jastan bolatyn. Ásirese oǵan kishi jastaǵy balalarmen jumys istegen unaıdy. Osy aptada ol balalardy shyǵarma jazýǵa úıretti. Ol balalarǵa shyǵarmany qalaı jazý bolý kerektigin aıtyp berdi. Ol ár balaǵa óz ómiri týraly shyǵarma jazýdy tapsyrdy. Ol ózin bolashaq jumysyna daıyn ekenin sezindi.
Скрыть текст
      46. Кішкентай іні
      Глории 12 жаста. Ол қазір отбасындағы жалғыз бала. Жақында оның кішкентай інісі болады. Оның сезімі әртүрлі. Ол бірде кішкентай інісін болғанын қалайды. Оған бірге ойнайтын бала болады. Ол оны өзі білетін заттарға үйрете алады. Ол енді жалғыз болмайтын болды. Ол бірде кішкентай інісін болғанын қаламайды. Ол ата-анасының назарын тек өзіне ғана аударғысы келеді. Ол өз заттарымен бөліскісі келмейді. Ол әке-шешесінің кішкентай інісін одан да қатты жақсы көргенін қаламайды. Ол оның қалай жылайтынын естігісі келмейді. Ол оның жаялықтарын ауыстырғысы келмейді.

      46. Kishkentaı ini
      Glorıı 12 jasta. Ol qazir otbasyndaǵy jalǵyz bala. Jaqynda onyń kishkentaı inisi bolady. Onyń sezimi ártúrli. Ol birde kishkentaı inisin bolǵanyn qalaıdy. Oǵan birge oınaıtyn bala bolady. Ol ony ózi biletin zattarǵa úırete alady. Ol endi jalǵyz bolmaıtyn boldy. Ol birde kishkentaı inisin bolǵanyn qalamaıdy. Ol ata-anasynyń nazaryn tek ózine ǵana aýdarǵysy keledi. Ol óz zattarymen bóliskisi kelmeıdi. Ol áke-sheshesiniń kishkentaı inisin odan da qatty jaqsy kórgenin qalamaıdy. Ol onyń qalaı jylaıtynyn estigisi kelmeıdi. Ol onyń jaıalyqtaryn aýystyrǵysy kelmeıdi.
Скрыть текст
      47. Құмырсқаның жолы
      Кэрол мектептен үйге келді. Ол үйге кіргенде, құмырсқаның жолын көрді. Жол сондай ұзын болды. Оның үстінде мыңға жуық құмырсқалар болу керек. Ол шошып кетті. Ол оны ақырын айналып өтті. Бұның бәрі қайдан келе жатыр? Олар қайда бара жатыр? Ол осы жолдың артынан ерді. Ол өзінің жатын бөлмесіне келді! Оларға онда не керек? Ол өзінің төсегіне қарады. Оның үстінде крекердің ұнтақтары болды. Бірақ ол ешқашан төсектің үстінде тамақ жемейтін. Ол қаптамаға қарады. Бұл інісінің крекері болып шықты! Ол інісінің бөлмесіне жүгіріп барды. «Көрдің бе не істегеніңді?» - деді Кэрол. Інісі басын шайқады. Кэрол оған құмырсқаның жолын көрсетіп, оны жинап тастау керектігін айтты.

      47. Qumyrsqanyń joly
      Kerol mektepten úıge keldi. Ol úıge kirgende, qumyrsqanyń jolyn kórdi. Jol sondaı uzyn boldy. Onyń ústinde myńǵa jýyq qumyrsqalar bolý kerek. Ol shoshyp ketti. Ol ony aqyryn aınalyp ótti. Bunyń bári qaıdan kele jatyr? Olar qaıda bara jatyr? Ol osy joldyń artynan erdi. Ol óziniń jatyn bólmesine keldi! Olarǵa onda ne kerek? Ol óziniń tósegine qarady. Onyń ústinde krekerdiń untaqtary boldy. Biraq ol eshqashan tósektiń ústinde tamaq jemeıtin. Ol qaptamaǵa qarady. Bul inisiniń krekeri bolyp shyqty! Ol inisiniń bólmesine júgirip bardy. «Kórdiń be ne istegenińdi?» - dedi Kerol. İnisi basyn shaıqady. Kerol oǵan qumyrsqanyń jolyn kórsetip, ony jınap tastaý kerektigin aıtty.
Скрыть текст
      48. Ыдыс-аяқты кезектесіп жуу
      Виктория және Линда апалы - сiңлiлер. Олар ата-анасы оларға ыдыс жуғызады. Олар өзара кезек қойған. Виктория ыдысты дүйсенбі, сәрсенбі және жұма күндері жуады. Ал Линда сейсенбі, бейсенбі және сенбі күні жуады. Жексенбі күні олар тиын лақтырады. Бүгін Викторияның ыдыс жуатын кезегі еді. Линда бұны пайдаланып қалды. Кешкі аста ол үш тарелканы пайдаланды. Онда бір тарелкада күріш, тағы бір тарелкада ет және біреуінде жеңіл тамақ болды. "Неге маған көп ыдыс жуғызасың?"- деп айқайлады Виктория. "Осылай әділетті", - деді Линда. Виктория Линдаға бұлай ешқашан жасаған емес. Енді Викторияға ертең Линдаға көбірек ыдыс жуғызу керек деген ой келді.

      48. Ydys-aıaqty kezektesip jýý
      Vıktorıa jáne Lında apaly - sińliler. Olar ata-anasy olarǵa ydys jýǵyzady. Olar ózara kezek qoıǵan. Vıktorıa ydysty dúısenbi, sársenbi jáne juma kúnderi jýady. Al Lında seısenbi, beısenbi jáne senbi kúni jýady. Jeksenbi kúni olar tıyn laqtyrady. Búgin Vıktorıanyń ydys jýatyn kezegi edi. Lında buny paıdalanyp qaldy. Keshki asta ol úsh tarelkany paıdalandy. Onda bir tarelkada kúrish, taǵy bir tarelkada et jáne bireýinde jeńil tamaq boldy. "Nege maǵan kóp ydys jýǵyzasyń?"- dep aıqaılady Vıktorıa. "Osylaı ádiletti", - dedi Lında. Vıktorıa Lındaǵa bulaı eshqashan jasaǵan emes. Endi Vıktorıaǵa erteń Lındaǵa kóbirek ydys jýǵyzý kerek degen oı keldi.
Скрыть текст
      49. Сыныптастарына қытырлақ картоп сату
      Сэллидің жұмысқа тұрғысы келмейді. Ол өте жалқау. Тағы, ол бұйрыққа бағынғысы келмейді. Ол өзіне өзі бастық болғысы келеді. Сэлли біраз жеңіл ақша тапқысы келеді. Оның бір ойы бар. Ол он бес долларға отыз пакет қытырлақ картоп сатып алады. Сосын оларды өзінің сыныптастарына қымбатырақ бағаға сатады. Ол бір пакет қытырлақ картопты бір доллардан сатады. Бір жаманы, оған бұлай жасауға рұқсат бермейді. Оны мектеп полициясы қадағалап отыр. Ол оны жасырын жасауы керек. Ол түскі үзіліс уақытында сатады. Олар оның үстеліне келіп отырып, сөйлесіп отырған сияқты болады.

      49. Synyptastaryna qytyrlaq kartop satý
      Sellıdiń jumysqa turǵysy kelmeıdi. Ol óte jalqaý. Taǵy, ol buıryqqa baǵynǵysy kelmeıdi. Ol ózine ózi bastyq bolǵysy keledi. Sellı biraz jeńil aqsha tapqysy keledi. Onyń bir oıy bar. Ol on bes dollarǵa otyz paket qytyrlaq kartop satyp alady. Sosyn olardy óziniń synyptastaryna qymbatyraq baǵaǵa satady. Ol bir paket qytyrlaq kartopty bir dollardan satady. Bir jamany, oǵan bulaı jasaýǵa ruqsat bermeıdi. Ony mektep polısıasy qadaǵalap otyr. Ol ony jasyryn jasaýy kerek. Ol túski úzilis ýaqytynda satady. Olar onyń ústeline kelip otyryp, sóılesip otyrǵan sıaqty bolady.
Скрыть текст
      50. Ескі қайырлы етік
      Оскарға өзінің етігі ұнайды. Ол оны 5 жыл бойы киіп жүр. Олар әлі де оған шап-шақ. Етігі ескірген, тесілген. Табаны әбден тозған. "Оскар саған жаңа етік алу керек" деді анасы. "Жоқ! Етігім өзіме ұнайды" деді ол. "Егер сен оны киіп жүре берсең аяғыңды жарақаттайсың" деді анасы. Оскар бәрібір жоқ деді. Анасы оны таңғалдырмақ болды. Ол оған Nike фирмасының аяқ киімін сатып алды. Оскарға олар қатты ұнады. Ол ескі етігін кимейтініне аздап өкінді. Ол етігін сақтап қоятын болды. Ол етігін әйнек қорапқа салып қойды.

      50. Eski qaıyrly etik
      Oskarǵa óziniń etigi unaıdy. Ol ony 5 jyl boıy kıip júr. Olar áli de oǵan shap-shaq. Etigi eskirgen, tesilgen. Tabany ábden tozǵan. "Oskar saǵan jańa etik alý kerek" dedi anasy. "Joq! Etigim ózime unaıdy" dedi ol. "Eger sen ony kıip júre berseń aıaǵyńdy jaraqattaısyń" dedi anasy. Oskar báribir joq dedi. Anasy ony tańǵaldyrmaq boldy. Ol oǵan Nike fırmasynyń aıaq kıimin satyp aldy. Oskarǵa olar qatty unady. Ol eski etigin kımeıtinine azdap ókindi. Ol etigin saqtap qoıatyn boldy. Ol etigin áınek qorapqa salyp qoıdy.
Скрыть текст
      51. Таңғы тәртіп
      Құстар шырылдайды. Қоңыраулы сағат шырылдайды. Ол оянады. Ол керіледі. Ол есінейді. Ол өзіне жиналуға екі сағат уақыт береді. Оның мектептегі өте маңызды күні. Ол бетін жуады. Ол тісін тазалайды. Ол үйден шығады. Ол таза ауа жұтады. Ол 20 минут жай жүгіреді. Ол үйге қайтып келеді. Ол шұжықпен омлет жасайды. Өте дәмді. Оның інісі кішкене сұрайды. Ол оған қалғанын береді. Ол қайтып өз бөлмесіне барады. Ол тарих оқулығын алды. Бүгін онда сынақ. Ол маңызды нәрселерді жылдам алады. Ол сабаққа барады.

      51. Tańǵy tártip
      Qustar shyryldaıdy. Qońyraýly saǵat shyryldaıdy. Ol oıanady. Ol keriledi. Ol esineıdi. Ol ózine jınalýǵa eki saǵat ýaqyt beredi. Onyń mekteptegi óte mańyzdy kúni. Ol betin jýady. Ol tisin tazalaıdy. Ol úıden shyǵady. Ol taza aýa jutady. Ol 20 mınýt jaı júgiredi. Ol úıge qaıtyp keledi. Ol shujyqpen omlet jasaıdy. Óte dámdi. Onyń inisi kishkene suraıdy. Ol oǵan qalǵanyn beredi. Ol qaıtyp óz bólmesine barady. Ol tarıh oqýlyǵyn aldy. Búgin onda synaq. Ol mańyzdy nárselerdi jyldam alady. Ol sabaqqa barady.
Скрыть текст
      52. Сенімді құрбы
      Белинда және Кейси -жақын құрбылар. Белинда мен Сэнди - дұшпандар. Олар бәрі бір мектепке барады. Олар оныншы сыныпта оқиды. Белинда Кейсимен Сенди жайлы көп айтады. Ол оны көп жамандайды. Бір күні Кейси мен Сенди соқтығысып қалды. Екеуі де құлап түсті. Олардың екеуінің де заттарын жерге шашылып қалды. Кейси жейдесіне кофе төгіп алды. Қап! Жаңа жейде еді!-деді ол. Сенди кешірім сұрады. Ол Кейсиге тура сондай жаңа жейде сатып әперуге ұсыныс жасады. Кейси ештеңе етпейді деді. Сенди күлімдеді. Олар танысты. Кейси кетіп қалды. Белинда олардың бір-бірімен сөйлескенін қаламады.

      52. Senimdi qurby
      Belında jáne Keısı -jaqyn qurbylar. Belında men Sendı - dushpandar. Olar bári bir mektepke barady. Olar onynshy synypta oqıdy. Belında Keısımen Sendı jaıly kóp aıtady. Ol ony kóp jamandaıdy. Bir kúni Keısı men Sendı soqtyǵysyp qaldy. Ekeýi de qulap tústi. Olardyń ekeýiniń de zattaryn jerge shashylyp qaldy. Keısı jeıdesine kofe tógip aldy. Qap! Jańa jeıde edi!-dedi ol. Sendı keshirim surady. Ol Keısıge týra sondaı jańa jeıde satyp áperýge usynys jasady. Keısı eshteńe etpeıdi dedi. Sendı kúlimdedi. Olar tanysty. Keısı ketip qaldy. Belında olardyń bir-birimen sóıleskenin qalamady.
Скрыть текст
      53. Ғаламтордағы бейтаныс
      Лили компьютерде ойын ойнап отырған. Ғаламторда кездейсоқ адамдар бірігіп топқа бөлінеді. Олар бір-біріне қарсы ойнайды. Сенің тағы басқа ойыншылармен әңгімелесуіңе болады. Лили бір адамның хабарлама жібергенін байқады. Ол "inbox" хабарламар жәшігін басты. Бұл хабарлама ол білмейтін адамнан еді. Бұл адам "Сәлем" деп жазған. Ол жігіт болатын. Ол жауап берерін, не бермесін ойлады. Лилидің анасы әрқашан танымайтын адаммен сөйлеспе дейтін. Бірақ әкесі: "Барлық достар бұрын бейтаныс болған" деп айтатын. Лили Сәлем деп жауап берді. Жігіт оның қай жерден екенін сұрады. Лили оған Лос-Анджелестен екенін айтты. Жігіт те сол жақтан екен. Сөйтсе олар бірге математикадан дайындалады екен.

      53. Ǵalamtordaǵy beıtanys
      Lılı kompúterde oıyn oınap otyrǵan. Ǵalamtorda kezdeısoq adamdar birigip topqa bólinedi. Olar bir-birine qarsy oınaıdy. Seniń taǵy basqa oıynshylarmen áńgimelesýińe bolady. Lılı bir adamnyń habarlama jibergenin baıqady. Ol "inbox" habarlamar jáshigin basty. Bul habarlama ol bilmeıtin adamnan edi. Bul adam "Sálem" dep jazǵan. Ol jigit bolatyn. Ol jaýap bererin, ne bermesin oılady. Lılıdiń anasy árqashan tanymaıtyn adammen sóılespe deıtin. Biraq ákesi: "Barlyq dostar buryn beıtanys bolǵan" dep aıtatyn. Lılı Sálem dep jaýap berdi. Jigit onyń qaı jerden ekenin surady. Lılı oǵan Los-Andjelesten ekenin aıtty. Jigit te sol jaqtan eken. Sóıtse olar birge matematıkadan daıyndalady eken.
Скрыть текст
      54. Қарама-қайшылықты адамдар бір-біріне тартылады
      Сэнди және мен мүлде әртүрлі адамдармыз. Сэнди сұлу. Мен болсам ұсқынсызбын. Сэнди ақылсыздау еді. Ал мен ақылдымын. Сэндидің ата-анасы ажырасып кеткен. Менің ата-анамның үйленгеніне 30 жыл. Сэнди спортқа белсенді. Мен ебдейсіз болатынмын. Сэнди ұялшақ. Мен болсам көп шулайтынмын. Сэнди бәріне ұнайтын. Ал мені кейбір адамдар ұнатпайтын. Сэнди күлдіргіш .Бәрі оның әзілдеріне күлетін. Ал мен тіпті әзілдесуді білмеймін. Сэнди таза жүретін. Мен кір-қожалақ болып жүретінмін. Біз әртүрлі едік. Бірақ біз доспыз. Біз бірінші сыныптан бастап ең жақын достар болатынбыз. Біз колледжге баратын болдық. Бірақ біз бөлмемізбен көрші болмаймыз. Менің ойымша, жұрттың айтқаны рас екен: жүріс-тұрысы әр-түрлі, қарама-қайшы адамдар біріне-бірі тартылады екен.

      54. Qarama-qaıshylyqty adamdar bir-birine tartylady
      Sendı jáne men múlde ártúrli adamdarmyz. Sendı sulý. Men bolsam usqynsyzbyn. Sendı aqylsyzdaý edi. Al men aqyldymyn. Sendıdiń ata-anasy ajyrasyp ketken. Meniń ata-anamnyń úılengenine 30 jyl. Sendı sportqa belsendi. Men ebdeısiz bolatynmyn. Sendı uıalshaq. Men bolsam kóp shýlaıtynmyn. Sendı bárine unaıtyn. Al meni keıbir adamdar unatpaıtyn. Sendı kúldirgish .Bári onyń ázilderine kúletin. Al men tipti ázildesýdi bilmeımin. Sendı taza júretin. Men kir-qojalaq bolyp júretinmin. Biz ártúrli edik. Biraq biz dospyz. Biz birinshi synyptan bastap eń jaqyn dostar bolatynbyz. Biz kolejge baratyn boldyq. Biraq biz bólmemizben kórshi bolmaımyz. Meniń oıymsha, jurttyń aıtqany ras eken: júris-turysy ár-túrli, qarama-qaıshy adamdar birine-biri tartylady eken.
Скрыть текст
      55. Қолдың ауыруы
      Дебора кеше кеудесін жерден көтеру жаттығуын көп жасады. Әдетте ол бір рет те жасамайтын. Ертеңгісін, ұйқыдан тұрғанда оның қолдары ауыра бастады. Басында ол ештеңе түсінбеді. Еш жерге соқпады. Ол қолдарының неге ауыратынын түсінбеді. Қолдарын қозғалту қиынға соқты. Адамдар қолын ұстаса қатты ауырады. Ол әкесін ауруханаға апаруын сұрады. Әкесі қызынан қандай да бір жаттығу жасамағанын сұрады. Дебора барлығын айтып берді. Әкесі оған былай деді: Жаттығу жасап болғаннан соң, келесі күні сенің бұлшық еттерің ауырады. Қызы әкесінен ауырмауы үшін, не істеуім керек екенін сұрады. Көп жаттығу керек деді - әкесі.

      55. Qoldyń aýyrýy
      Debora keshe keýdesin jerden kóterý jattyǵýyn kóp jasady. Ádette ol bir ret te jasamaıtyn. Erteńgisin, uıqydan turǵanda onyń qoldary aýyra bastady. Basynda ol eshteńe túsinbedi. Esh jerge soqpady. Ol qoldarynyń nege aýyratynyn túsinbedi. Qoldaryn qozǵaltý qıynǵa soqty. Adamdar qolyn ustasa qatty aýyrady. Ol ákesin aýrýhanaǵa aparýyn surady. Ákesi qyzynan qandaı da bir jattyǵý jasamaǵanyn surady. Debora barlyǵyn aıtyp berdi. Ákesi oǵan bylaı dedi: Jattyǵý jasap bolǵannan soń, kelesi kúni seniń bulshyq etteriń aýyrady. Qyzy ákesinen aýyrmaýy úshin, ne isteýim kerek ekenin surady. Kóp jattyǵý kerek dedi - ákesi.
Скрыть текст
      56. Алғашқы безеу
      Андре 12 жаста еді. Он екі жасар балалардың көбінде безеу бар. Таңертең Андре маңдайындағы безеуді көрді. Бұған дейін онда бірде-бір безеу болған емес. Ол айқайлап жіберді. Ол бұның не екенін білмеді." Мама, менің бетіме құбыжық шығып кетті», - деді Андре айқайлап. Анасы оны қолымен иегінің астынан ұстады. Ол оның бетіне қарап күліп жіберді. "Бұл күлкілі емес" деді Андре. "Құлыным, бұл жәй ғана безеу ғой. Олар әр кезде бәріне де шығады" - деді анасы. Анасы осылай айтқанда Андре біраз жеңілдеп қалды. Анасы оған безеуге қарсы крем берді. Андре безеу таяу арада кетер деп үміттенді.

      56. Alǵashqy bezeý
      Andre 12 jasta edi. On eki jasar balalardyń kóbinde bezeý bar. Tańerteń Andre mańdaıyndaǵy bezeýdi kórdi. Buǵan deıin onda birde-bir bezeý bolǵan emes. Ol aıqaılap jiberdi. Ol bunyń ne ekenin bilmedi." Mama, meniń betime qubyjyq shyǵyp ketti», - dedi Andre aıqaılap. Anasy ony qolymen ıeginiń astynan ustady. Ol onyń betine qarap kúlip jiberdi. "Bul kúlkili emes" dedi Andre. "Qulynym, bul jáı ǵana bezeý ǵoı. Olar ár kezde bárine de shyǵady" - dedi anasy. Anasy osylaı aıtqanda Andre biraz jeńildep qaldy. Anasy oǵan bezeýge qarsy krem berdi. Andre bezeý taıaý arada keter dep úmittendi.
Скрыть текст
      57. Скейтборд тебу
      Майкл жаңа бір нәрсе үйренгісі келді. Ол ерекше бірдеңе істегісі келді. Ол мотоциклді айдап үйренгісі келді. Бірақ бұл ойына ата-анасы қарсы болды. Олар бұл тым қауіпті деді. Ол мұның орнына скейтборд тебуді үйренбек болды. Ата-анасы бұл ойын құптады. Бұл мотоцикл айдап үйренгеннен әлдеқайда қауіпсіз еді. Майкл өз достарына хабарласты. Достары скейтбордт тебуді білетін еді. Олар оған скейтборд бере тұрды. Майкл ақырын теуіп көрді. Ол дуалдан ұстап тұрды. Ол тепе-теңдік сақтауға тырысты. Бұл аса қиын емес еді. Сосын ол құлап қалды. Ол жәй ғана куліп қайта тұрды. Оған әлі де көбірек жаттығу керек еді.

      57. Skeıtbord tebý
      Maıkl jańa bir nárse úırengisi keldi. Ol erekshe birdeńe istegisi keldi. Ol motosıkldi aıdap úırengisi keldi. Biraq bul oıyna ata-anasy qarsy boldy. Olar bul tym qaýipti dedi. Ol munyń ornyna skeıtbord tebýdi úırenbek boldy. Ata-anasy bul oıyn quptady. Bul motosıkl aıdap úırengennen áldeqaıda qaýipsiz edi. Maıkl óz dostaryna habarlasty. Dostary skeıtbordt tebýdi biletin edi. Olar oǵan skeıtbord bere turdy. Maıkl aqyryn teýip kórdi. Ol dýaldan ustap turdy. Ol tepe-teńdik saqtaýǵa tyrysty. Bul asa qıyn emes edi. Sosyn ol qulap qaldy. Ol jáı ǵana kýlip qaıta turdy. Oǵan áli de kóbirek jattyǵý kerek edi.
Скрыть текст
      58. Өсімдіктерді зерттеу
      Даниэльдің мектепке арнап жоба жасауы қажет болды. Ол екі айнымалыны салыстыруы қажет еді. Ол газдалған су мен жай суды алды. Ол өсімдіктер үшін газдалған су немесе жай судың қайсысы пайдалы екендігін білгісі келді. Мұны білу үшін ол өсімдіктерге сағат сайын су құюы керек еді. Ол өсімдіктердің биіктігін жазып алды. Екі аптадан кейін өсімдіктердің биіктігін салыстырады. Ол судың өсімдіктер үшін пайдалы болғаны туралы қорытындыға келді. Оған алған деректері туралы есеп жасауы керек. Ол жобасы енгізілген кесте мен фотосуретті басып шығарды. Ол өзінің жаңалығына таң қалды. Ол бастапқыда газдалған су пайдалы болады деп ойлады, себебі оның құрамында қант бар.

      58. Ósimdikterdi zertteý
      Danıeldiń mektepke arnap joba jasaýy qajet boldy. Ol eki aınymalyny salystyrýy qajet edi. Ol gazdalǵan sý men jaı sýdy aldy. Ol ósimdikter úshin gazdalǵan sý nemese jaı sýdyń qaısysy paıdaly ekendigin bilgisi keldi. Muny bilý úshin ol ósimdikterge saǵat saıyn sý quıýy kerek edi. Ol ósimdikterdiń bıiktigin jazyp aldy. Eki aptadan keıin ósimdikterdiń bıiktigin salystyrady. Ol sýdyń ósimdikter úshin paıdaly bolǵany týraly qorytyndyǵa keldi. Oǵan alǵan derekteri týraly esep jasaýy kerek. Ol jobasy engizilgen keste men fotosýretti basyp shyǵardy. Ol óziniń jańalyǵyna tań qaldy. Ol bastapqyda gazdalǵan sý paıdaly bolady dep oılady, sebebi onyń quramynda qant bar.
Скрыть текст
      59. Мектептегі алғашқы сабақ
      Мишель жоғарғы сыныпқа көшті. Мектептегі алғашқы сабақ болатын. Ол алаңдап жүр. Ол жоғары сыныптағы сабақтардың ортаңғы сыныптағы сабақтарға қарағанда ерекше болатынын білетін. Оның құрбыларының барлығы басқа мектептерге кеткен. Ол жаңа құрбы табатынына сенімді. Тағы ол жаңа мектепте адасып кетемін бе деп қорықты. Сабақ кестесі бойынша математика, ағылшын тілі, биология, испан тілі және дене тәрбиесі. Бірінші сабақ математика. Ол сыныпқа кірді. Ол алаңдап тұр. Мұғалім әр оқушының өзін таныстыруын сұрады. Мишель көп жақсы оқушылардың бар екенін естіді. Осы оқу жылының жақсы болатынын ол білді.

      59. Mekteptegi alǵashqy sabaq
      Mıshel joǵarǵy synypqa kóshti. Mekteptegi alǵashqy sabaq bolatyn. Ol alańdap júr. Ol joǵary synyptaǵy sabaqtardyń ortańǵy synyptaǵy sabaqtarǵa qaraǵanda erekshe bolatynyn biletin. Onyń qurbylarynyń barlyǵy basqa mektepterge ketken. Ol jańa qurby tabatynyna senimdi. Taǵy ol jańa mektepte adasyp ketemin be dep qoryqty. Sabaq kestesi boıynsha matematıka, aǵylshyn tili, bıologıa, ıspan tili jáne dene tárbıesi. Birinshi sabaq matematıka. Ol synypqa kirdi. Ol alańdap tur. Muǵalim ár oqýshynyń ózin tanystyrýyn surady. Mıshel kóp jaqsy oqýshylardyń bar ekenin estidi. Osy oqý jylynyń jaqsy bolatynyn ol bildi.
Скрыть текст
      60. Үлкен келеңсіздіктер
      Билл өзінің үйінде достарымен қуыспақ ойнап жүр. Оның ата анасы үйде жоқ еді. Олар бейсбол добымен ойнады. Олар көп емес, Биль допты жіберіп алғанша ғана ойнады. Доп кристалл құмыраға барып тиді, ол шағылып қалды. Бұл оның ата анасының үйленген күніне алған сыйлық болатын. Анасы үшін бұл құмыра өте қымбат еді. Билл үлкен келеңсіздік болатынын сезді. Достары оған көмектесуге тырысты. Олар оны құрап шықпақшы болды. Ол ой жүзеге аспады. Олар сол құмыраға ұқсас немесе сол құмыраны қайдан алуға болатыны жайлы ғаламтордан қарады. Билл шешімге келді, ең дұрысы барлық жағдайды ата-анасына айтып беру. Оның ата-анасы үйге келді. Билл бәрін айтып берді. Анасы ашуланды. Анасы бұдан кейін үйде доппен ойнауға тыйым салды.

      60. Úlken keleńsizdikter
      Bıll óziniń úıinde dostarymen qýyspaq oınap júr. Onyń ata anasy úıde joq edi. Olar beısbol dobymen oınady. Olar kóp emes, Bıl dopty jiberip alǵansha ǵana oınady. Dop krıstal qumyraǵa baryp tıdi, ol shaǵylyp qaldy. Bul onyń ata anasynyń úılengen kúnine alǵan syılyq bolatyn. Anasy úshin bul qumyra óte qymbat edi. Bıll úlken keleńsizdik bolatynyn sezdi. Dostary oǵan kómektesýge tyrysty. Olar ony qurap shyqpaqshy boldy. Ol oı júzege aspady. Olar sol qumyraǵa uqsas nemese sol qumyrany qaıdan alýǵa bolatyny jaıly ǵalamtordan qarady. Bıll sheshimge keldi, eń durysy barlyq jaǵdaıdy ata-anasyna aıtyp berý. Onyń ata-anasy úıge keldi. Bıll bárin aıtyp berdi. Anasy ashýlandy. Anasy budan keıin úıde doppen oınaýǵa tyıym saldy.
Скрыть текст


В подготовке текстов на казахском языке участвовали пользователи сайта sozdik.kz:
Nurdaulet Aspenov, Еркежан Каймоллаева, Рахат Уйсымбаев, Aidana Bissekesh, Мира Сембайкызы, Аяулым Орынгали, Алтынгуль Кептербаева, Janerke Kurmanalinova, Майра Фазыл, Aigera Yerzhanova, Арайлым Тлеуова, Аслан Бисенов, Мади Толегенов, Акжайык Сабырбаева, Арай Сагымжанова, Арайлым Токтаубаева, Гульнар Абдраимова, Максат Маликов, Маргулан Канат, Олжас Токмагамбетов, Раушан Муталипова и другие.
Корректор текстов на казахском языке: Жанар Уалиева



©  Татьяна Валяева   2007–2020
http://kaz-tili.kz/
 <<  Занимательное чтение. Том 3, стр.2 Вернуться к началу Занимательное чтение. Том 3, стр.4  >> 


Присоединиться в Фейсбуке   ВКонтакте                  Цвета текста на сайте - значение                  E-mail: kaz-tili@yandex.ru                  Гостевая книга