Казахский язык
Главная  Полезные материалы → Практика → Онлайн-Марафон, стр.13
            Разбор грамматики
Новые слова
 1 
 2 
 3 
Фразы
Анекдоты
Новостные видео
 1 
Диалоги из фильмов
 1 
 2 
 Kaizen метод
 1 
 2 
 3 
 4 
 5 
 6 
 7 
 8 
 9 
 10 
 11 
 12 
 13 
 14 
 15 
 16 
 17 
 18 
 19 
 20 
 21 
 22 
 23 
 24 
 Онлайн-Марафон
 1 
 2 
 3 
 4 
 5 
 6 
 7 
 8 
 9 
 10 
 11 
 12 
 13 
 14 
 Қаз 
 

Онлайн-Марафон: Казахский язык за год

Страница 13  (дни с 241 по 260)

Автор: Андрей Якубин   Телеграм-канал «Казахский язык за год»

📅 241-КҮН / 241-Й ДЕНЬ

📹 Видео к уроку

ШЫНАЙЫ ӨМІРДЕГІ ТЕҢДЕУЛЕР
УРАВНЕНИЯ В РЕАЛЬНОЙ ЖИЗНИ

📌 Глагол дня: теңестіру — уравнивать, приравнивать

Бүгін теңдеулер туралы сөйлесеміз. Теңдеу — бұл екі жағы тең болатын жазба, ал бір сан белгісіз болады, сол санды табу керек.
Сегодня поговорим об уравнениях. Уравнение — это запись, где две части равны, а одно число неизвестно, и его нужно найти.

Теңдеу деп аталу себебі — біз екі жақты теңестіріп, есептеу барысында белгісіз санды анықтаймыз.
Такое название у уравнения потому, что мы уравниваем две части и в процессе уравнивания вычисляем неизвестное число.

Теңдеулер өмірде қайда қолданылады?
Где уравнения применяются в жизни?

Мысалы, біз екі тауардың бағасын білеміз, бірақ біреуінің қанша тұрғанын ұмытып қалдық, ал жалпы сома белгілі.
Ну, например, мы знаем цену двух товаров, но забыли, сколько стоил один из них, при этом общая сумма известна.

Міне, бұл — теңдеу. Белгісіз тауардың бағасын табу керек. X + 5700 = 11000 тг. (Икс пен бес мың жеті жүздің қосындысы он бір мың теңгеге тең). Жалпы сомадан белгілі бағаны аламыз да, жауапты табамыз.
Вот вам и уравнение. Нужно выяснить, сколько стоил один товар. X + 5700 = 11000 тг. Отнимаем от общей суммы стоимость известного товара и получаем ответ.

Немесе мен дүкеннен әрқайсысы 3000 теңгеден екі кітап алдым, ал қызым ойыншық қосты.
Или я взял в магазине две книги по 3000 тенге каждая, а дочь добавила игрушку.

Кассада маған 12000 теңге төлеу керек екенін айтты. Ойыншықтың бағасы қанша болды? (3000 × 2) + X = 12000 (Үш мыңды екіге көбейтеміз, оған иксті қосамыз, нәтижесінде он екі мың теңге шығады).
На кассе мне сказали оплатить 12000 тенге. Сколько стоила игрушка? (3000 × 2) + X = 12000.

Алдымен кітаптардың бағасын екіге көбейтеміз. Сосын 12000 теңгеден екі кітаптың жалпы құнын аламыз.
Сначала умножаем стоимость книг на два. Потом от 12000 вычитаем общую стоимость двух книг.

📘 ГРАММАТИКА: ЦЕПОЧКА ОБРАЗОВАНИЯ ГЛАГОЛА ТЕҢЕСТІРУ 🔽

🔹 тең — равный, поровну

Бұл екі сан тең.
Эти два числа равны.

🔹 теңеу — приравнивать, уподоблять

Оны батырға теңеуге болмайды.
Его нельзя сравнивать с героем.

🔹 теңесу — уравниваться, становиться равным

Екі команда теңесті.
Две команды сравнялись.

🔹 теңестіру — уравнивать, делать равным

Мұғалім есептің екі жағын теңестірді.
Учитель уравнял обе части уравнения.


📅 242-КҮН / 242-Й ДЕНЬ

📹 Видео к уроку

ІШІМІЗДЕГІ ШЕКСІЗ ӘЛЕМДЕР
БЕСКОНЕЧНЫЕ МИРЫ ВНУТРИ НАС

📌 Слово дня: елестету — воображать, представлять

Адамның қиялы қаншалықты күшті деп ойлайсыз?
Как вы думаете, насколько сильное человеческое воображение?

Айналамызға бір қарап көрейікші.
Давайте посмотрим по сторонам?

Бізді қоршаған бүкіл әлем — ғимараттар, электр энергиясы, интернет, технологиялар, кино, театр — мұның бәрі адам қиялының арқасында пайда болды.
Весь мир, который нас окружает — здания, электричество, интернет, технологии, кино, театр — всё это появилось благодаря человеческому воображению.

Адам өз қолымен жасайтын кез келген нәрсені алдымен ойында елестетеді, санасында құрастырады.
Всё, что человек создаёт своими руками, он сначала воображает, конструирует в своём сознании.

Содан кейін ғана оған өз күшін, уақытын және ресурстарын жұмсайды, соның нәтижесінде жаңа, қызықты дүниелер өмірге келеді.
И только потом он вкладывает в это силы, время и ресурсы, в результате чего появляются новые интересные вещи.

Адам қиялының шегі бар ма?
Есть ли пределы у человеческого воображения?

Жоқ, ол ғарыш сияқты шексіз.
Нет, оно бесконечно, как космос.

Ал күш пен ресурстар жағынан, әрине, бізде шектеулер бар.
А вот в силах и ресурсах у нас, конечно, есть ограничения.

Сондықтан біз әрдайым өз мүмкіндігіміздің аясында ғана бір нәрсе жасаймыз.
Поэтому мы всегда создаём что-то в пределах своих возможностей.

Уақыт өте келе адамның мүмкіндіктері арта түседі.
Со временем возможности человека растут.

Сол себепті біз мезгіл-мезгіл жаңа өнертабыстардың пайда болғанын көріп отырамыз.
Именно поэтому мы время от времени видим появление новых изобретений.

Ал сіздің ойыңызша, адам биыл не ойлап табуы мүмкін?
А как вы думаете, что человек может изобрести в этом году?

📘 ГРАММАТИКА: КОНСТРУКЦИЯ
«деп ойлайсыз» 🔽

🤔 Что такое деп? Деп — это деепричастная форма (көсемше) от глагола деу — говорить, сказать.

📌 Грамматически (дословно):
деп ≈ говоря, сказав

📌 Функционально деп может передавать значения:
- что
- как
- так
- считая, полагая
- с мыслью о том, что
- таким образом

📑 Пример из текста:
Адамның қиялы қаншалықты күшті деп ойлайсыз?
Как вы думаете, насколько сильное человеческое воображение?

📝 Конструкция используется для того, чтобы:
- передать о чём именно думают, говорят или спрашивают;
- связать содержание мысли с глаголом.
- для оформления косвенных вопросов
- в рассуждениях и объяснительных текстах
- с глаголами мышления и речи, например ойлау, айту, сұрау, санау, есептеу, сену.

📌 Деп стоит после всей мысли, а не после глагола, а перед деп может быть:
- утверждение
- вопрос
- оценка.

📌 Деп — не союз и не частица, а деепричастная грамматическая форма, выполняющая связующую функцию

🧩 Примеры:
— Бұл дұрыс деп ойлаймын.
Я думаю, что это правильно.

— Ол өзін дайын деп санады.
Он счёл себя готовым.

— Не болады деп ойлайсың?
Как ты думаешь, что будет?

— Мұны маңызды деп айтуға болады.
Это можно назвать важным.

— Адам қиялы шексіз деп сенемін.
Я верю, что воображение человека бесконечно.


📅 243-КҮН / 243-Й ДЕНЬ

📹 Видео к уроку

🏃‍♂️ СІЗ БАЛА КЕЗІҢІЗДЕ ТІЗЕҢІЗДІ, МАҢДАЙЫҢЫЗДЫ НЕМЕСЕ ШЫНТАҒЫҢЫЗДЫ ЖИІ ЖАРАҚАТТАДЫҢЫЗ БА?
А ВЫ В ДЕТСТВЕ ЧАСТО КОЛЕНИ, ЛОБ ИЛИ ЛОКТИ РАЗБИВАЛИ?

📌 Глагол дня: құлау — падать

Маған қызық: шынымен де барлық балалар бала кезінде құлап, тізесін жарақаттай ма, әлде бүкіл балалық шағында тізесінде, маңдайында не шынтағында бірде-бір сызат болмағандар да бар ма екен?
Вот мне интересно: все дети в детстве падали и колени разбивали, или есть такие, кто за всё детство ни разу не получил ни одной ссадины на колене, лбу или локтях?

Менің де құлаған кездерім болды, әрі бір рет емес.
У меня падения были, и не раз.

Бірақ бір оқиға ерекше есімде қалыпты.
Но одно было особенно ярким.

Мен аулада қыздардың артынан жүгіріп бара жатқанмын.
Я побежал за девчонками во дворе.

Ол жер еңіс болатын, үсті асфальтпен жабылған.
Это был склон, причём покрытый асфальтом.

Шамасы, жылдамдығымды дұрыс есептемедім, жүгіріп келе жатып сүрініп кеттім де, әрине, құладым.
Я, видимо, не рассчитал скорость, оступился на бегу и, конечно же, упал.

Өзім қуып жүрген сол қыздар мені үйіме дейін жеткізіп салды.
Те самые девчонки, за которыми я гнался, проводили меня домой.

Менің шынтақтарым мен тізелерім қатты сыдырылып қалған еді — бұл өте ауыр әрі жағымсыз болды.
Мои локти и колени были сильно ободраны — это было больно и очень неприятно.

Жараларды залалсыздандыру үшін бриллиантты көк антисептикалық ерітінді жақты, ол да қатты ашытты.
Меня мазали зелёнкой, чтобы продезинфицировать раны, и это тоже было очень болезненно.

Бірақ уақыт өте келе бәрі жазылып, ешқандай тыртық та қалмады.
Но со временем всё зажило, и не осталось никаких шрамов.

Қалай ойлайсыз, балаларда энергия артық бола ма?
Как думаете, у детей действительно избыток энергии?

Сондықтан олар зымырандай жүгіретін шығар.
Наверное, поэтому они бегают, как ракеты.

Ата-аналар қанша жерден: «Жүгірмеңдер, құлап қаласыңдар», — деп айтса да, бұл сөздер оларды сирек тоқтатады.
Сколько бы родители ни говорили: «Не бегайте, упадёте», — эти слова редко их останавливают.

📘 ГРАММАТИКА: ҚАНША ЖЕРДЕН … –СА ДА 🔽

(уступительная конструкция: «сколько бы ни…», «как бы ни…»)

🧐 Эта конструкция используется, когда говорящий:
- подчёркивает, что действие повторяется или прилагаются усилия;
- показывает, что результат не меняется, несмотря на эти усилия;
- выражает уступку: есть причина → но итог другой;

📌 По-русски чаще всего переводится как:
«сколько бы ни…», «как бы ни…», «несмотря на то, что…»

📑 Пример из текста
Ата-аналар қанша жерден: «Жүгірмеңдер, құлап қаласыңдар», — деп айтса да, бұл сөздер оларды сирек тоқтатады.
Сколько бы родители ни говорили: «Не бегайте, упадёте», — эти слова редко их останавливают.

🔍 Разбираем конструкцию "қанша жерден"
- қанша — сколько, насколько
- жерден — не «место», а степень, мера, интенсивность

🧠 Логика конструкции
ҚАНША ЖЕРДЕН … –СА ДА → нәтиже өзгермейді

🧩 Примеры:
Ата-аналар қанша жерден ескерсе де, балалар тыңдай бермейді.
Сколько бы родители ни предупреждали, дети всё равно не слушают.

Мен қанша жерден түсіндірсем де, ол келіспеді.
Как бы я ни объяснял, он не согласился.

Қанша жерден тырыссаң да, бәрі бірдей бола бермейді.
Сколько бы ни старался, не всё получается одинаково.

Ол қанша жерден асықса да, кешігіп қалды.
Как бы он ни спешил, всё равно опоздал.

Қанша жерден оқысаң да, бәрін бірден білу мүмкін емес.
Сколько бы ни учился, невозможно знать всё сразу.


📅 244-КҮН / 244-Й ДЕНЬ

📹 Видео к уроку

🏔 АҚЫЛҒА САЛСАҚ, ҮЙГЕ ҚАЙТУ ДҰРЫСЫРАҚ ЕДІ, БІРАҚ БІЗ ЖОЛҒА ШЫҚТЫҚ
РАЗУМНЕЕ БЫЛО ВЕРНУТЬСЯ ДОМОЙ, НО МЫ ОТПРАВИЛИСЬ В ПУТЬ

📌 Глагол дня: қайту — возвращаться

Достарымызбен жорыққа шығу керек болған күні аспанда қалың бұлттар пайда болды.
В тот день, когда мы должны были отправиться в поход с друзьями, на небе появились серьёзные тучи.

Түс мезгілі еді, автобус аялдамасына шамамен он бес адам жиналдық.
Это был полдень, и нас собралось около пятнадцати человек на автобусной остановке.

Кейбіреулер таңертең терезеден қарап, мүлде келмей қалды.
Некоторые не пришли, посмотрев утром в окно.

Ал кейбіреулері келгенімен, бармайтындарын айтып, үйлеріне қайтып кетті.
А некоторые пришли, но сказали, что не пойдут, и вернулись домой.

Соңында біз сегіз адам ғана қалдық та, жолға шықтық.
В итоге нас осталось восемь человек, и мы отправились в путь.

Мақсатымыз — Үлкен Алматы көлі болатын.
Целью было Большое Алматинское озеро.

Жол бойы дерлік жауын-шашын болмады, бірақ кешке қарай ауа райы бұзылып, жаңбыр жауа бастады.
Почти всю дорогу осадков не было, но под вечер погода начала ухудшаться, и пошёл дождь.

Кейбіреулер үрейлене бастады, бірақ біз оларды тыныштандыра алдық.
Некоторые начали паниковать, но мы смогли их успокоить.

Үлкен Алматы көліне жеткенімізде, айнала қараңғы болып кеткен еді.
Когда мы подошли к Большому Алматинскому озеру, уже было темно.

Біз шатырларды тігіп, кешкі ас іштік те, тоңып қалмас үшін қолымызда бардың бәріне оранып, ұйықтауға жаттық.
Мы поставили палатки, поужинали и легли спать, укутавшись во всё, что у нас было, чтобы не замёрзнуть.

Ешкім тоңған жоқ.
И никто не замёрз.

Келесі күні ауа райы керемет болды: біз кәуап қуырып, көп әңгімелестік.
На следующий день была замечательная погода: мы жарили шашлык и много общались.

Ал ауа райының аса қолайсыздығының арқасында бұл жорық менің есімде мәңгі сақталып қалды.
А из-за экстремальной погоды этот поход я запомнил навсегда.

📘 ГРАММАТИКА: –ҒАНЫМЕН / –ГЕНІМЕН 🔽
(көмектес септік, связка факта и дальнейшего действия)

📑 Пример из текста
Ал кейбіреулері келгенімен, бармайтындарын айтып, үйлеріне қайтып кетті.
А некоторые пришли, но сказали, что не пойдут, и вернулись домой.

🔍 Разбираем: келгенімен
- кел- — приходить
- ген — форма прошедшего времени
- і — притяжательное окончание (факт действия)
- мен / –імен — көмектес септік

📌 Структура слова:
кел-ген-і-мен

🧠 Логика конструкции
–ғанымен / –генімен
→ «с фактом того, что…»
→ «при том, что…»
→ «хотя…»

🛠 Схема образования:
етістік + –ған / –ген / –қан / –кен + і + мен

🧩 Примеры:
Білгенімен, ештеңе айтпады.
Он знал и ничего не сказал.

Көргенімен, сенбеді.
Он видел, но не поверил.

Естігенімен, мән бермеді.
Он услышал и не придал значения.

Түсінгенімен, келіспеді.
Он понял, но не согласился.

Уақыты болғанымен, көмектеспеді.
Время было, но он не помог.

Дайындалғанымен, қобалжып тұрды.
Он подготовился и всё равно волновался.

📌 Коротко
–ғанымен / –генімен
— это форма через көмектес септік,
которая связывает факт и другое действие в одном контексте.


📅 245-КҮН / 245-Й ДЕНЬ

📹 Видео к уроку

🥞 БҮГІН БІЗ ҚҰЙМАҚ ДАЙЫНДАЙМЫЗ
СЕГОДНЯ МЫ БУДЕМ ГОТОВИТЬ БЛИНЫ

📌 Глагол дня: араластыру — перемешивать

Мен кішкентай кезімде әжем мені асүйге шақырып, көз алдымда құймақ қуыратын.
Когда я был маленьким, бабушка звала меня на кухню и прямо при мне жарила блины.

Құймақтың дәмі соншалықты керемет болатын, мен оны тез жеп қойып, келесісінің қашан дайын болатынын күтіп отыратынмын.
Блин был настолько вкусным, что я быстро съедал его и смотрел, когда приготовится следующий.

Есейген соң, өзім жасап көрейін деп шештім де, мұның кез келген адамның қолынан келетінін түсіндім.
Когда я стал взрослым, я решил сам попробовать это сделать и понял, что это сможет каждый.

Ал енді — рецепт.
А теперь рецепт.

4 жұмыртқа мен 1,5 ас қасық қантты үлкен ыдысқа салып, жақсылап шайқаймыз.
Берем 4 яйца, 1,5 столовых ложки сахара и взбиваем в большой миске.

Жарты литр сүтті сәл ғана жылытып, оған жарты шай қасық тұз қосып араластырамыз да, шайқалған жұмыртқамен қосамыз.
Подогреваем слегка пол литра молока, добавляем в него пол чайной ложки соли и перемешиваем с взбитыми яйцами.

Содан кейін 500 грамм ұнды біртіндеп қосып, түйіршік болмас үшін үнемі араластырып отырамыз.
Затем добавляем туда постепенно 500 граммов муки, постоянно перемешивая, чтобы не было комочков.

Одан соң 2 ас қасық өсімдік майын қосып, қайтадан араластырамыз.
После этого добавляем 2 столовые ложки растительного масла и опять перемешиваем.

Тағы жарты литр сүт қосып, бәрін жақсылап шайқаймыз.
Добавляем еще пол литра молока и хорошо взбиваем.

Қамыр тым қою да, тым сұйық та болмауы керек.
Тесто должно получиться в меру жидким.

Табаны қыздырып, ожаумен қамырды жұқа етіп құямыз да, алдымен бір жағын, кейін екінші жағын қуырамыз.
Разогреваем сковороду, поварешкой наливаем тесто тонким слоем и обжариваем сначала с одной стороны, потом с другой.

📘 ГРАММАТИКА: Спряжение глагола «АРАЛАСТЫРУ» по временам и лицам 🔽

📝 Глагол араластыру означает «перемешивать, смешивать, соединять разные элементы в одно целое».
Используется как в бытовом, так и в абстрактном значении.

📌 Как образовался:
араласу — смешиваться
араластыру — делать смешанным, перемешивать, через добавление казуатива "тыр".

📌 Часто используется с существительными:
қамыр араластыру (мешать тесто),
шай араластыру (размешивать чай),
ингредиенттерді араластыру (смешивать ингредиенты),
пікірлерді араластыру (смешивать мнения).

Формы образуются с помощью личных окончаний (–мын, –сың, –сыз…) и вспомогательных слов (жатыр, жоқ и др.).

🔷 БУДУЩЕЕ / НЕОПРЕДЕЛЁННОЕ ВРЕМЯ
(перемешиваю / буду перемешивать)
Мен араластырамын / араластырмаймын / араластырамын ба?
Сен араластырасың / араластырмайсың / араластырасың ба?
Сіз араластырасыз / араластырмайсыз / араластырасыз ба?
Біз араластырамыз / араластырмаймыз / араластырамыз ба?
Сендер араластырасыңдар / араластырмайсыңдар / араластырасыңдар ма?
Сіздер араластырасыздар / араластырмайсыздар / араластырасыздар ма?
Ол араластырады / араластырмайды / араластыра ма?
Олар араластырады / араластырмайды / араластыра ма?

🔸 НАСТОЯЩЕЕ ВРЕМЯ
(сейчас перемешиваю, в процессе)
Мен араластырып жатырмын / араластырып жатқан жоқпын / араластырып жатырмын ба?
Сен араластырып жатырсың / араластырып жатқан жоқсың / араластырып жатырсың ба?
Сіз араластырып жатырсыз / араластырып жатқан жоқсыз / араластырып жатырсыз ба?
Біз араластырып жатырмыз / араластырып жатқан жоқпыз / араластырып жатырмыз ба?
Сендер араластырып жатырсыңдар / араластырып жатқан жоқсыңдар / араластырып жатырсыңдар ма?
Сіздер араластырып жатырсыздар / араластырып жатқан жоқсыздар / араластырып жатырсыздар ма?
Ол араластырып жатыр / араластырып жатқан жоқ / араластырып жатыр ма?
Олар араластырып жатыр / араластырып жатқан жоқ / араластырып жатыр ма?

▪️ ПРОШЕДШЕЕ ВРЕМЯ
(перемешал)
Мен араластырдым / араластырған жоқпын / араластырдым ба?
Сен араластырдың / араластырған жоқсың / араластырдың ба?
Сіз араластырдыңыз / араластырған жоқсыз / араластырдыңыз ба?
Біз араластырдық / араластырған жоқпыз / араластырдық па?
Сендер араластырдыңдар / араластырған жоқсыңдар / араластырдыңдар ма?
Сіздер араластырдыңыздар / араластырған жоқсыздар / араластырдыңыздар ме?
Ол араластырды / араластырған жоқ / араластырды ма?
Олар араластырды / араластырған жоқ / араластырды ма?

📌 ДРУГИЕ ФОРМЫ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ГЛАГОЛА
📄 Страдательный залог (ырықсыз етіс)
Суффиксы: –л, –ыл, –іл, –ын, –ін, –н
араластырылу — быть перемешанным

Салат жақсы араластырылды.
→ Салат был хорошо перемешан.


📅 246-КҮН / 246-Й ДЕНЬ

📹 Видео к уроку

🏃 ҚОЗҒАЛЫС — БІЗДІҢ ӨММІРІМІЗ БЕН ДАМУЫМЫЗДЫҢ КЕПІЛІ
ДВИЖЕНИЕ — ЭТО ЗАЛОГ НАШЕЙ ЖИЗНИ И РАЗВИТИЯ

📌 Глагол дня: қозғалу — двигаться

Адам үнемі қозғалыста болады.
Человек постоянно находится в движении.

Қан бүкіл ағзамыз арқылы қозғалып, мүшелер оттегі мен қорек алады, бұлшықеттер жұмыс істейді, буындар қозғалады — бүкіл дене қозғалыста: қол, аяқ, бас.
Кровь движется по нашему организму, органы получают кислород и питание, мышцы работают, суставы двигаются — всё тело находится в движении: руки, ноги, голова.

Өкпе арқылы біз оттегіні бүкіл ағзаға таратамыз.
С помощью лёгких мы перемещаем кислород по всему организму.

Осы қозғалыстың арқасында ми оттегі алып, жақсырақ жұмыс істей бастайды.
Благодаря этому движению мозг получает кислород и начинает работать лучше.

Бұл біздің ағзамыздың қозғалысы — сыртта да, іште де — денсаулық пен дамудың кепілі болып табылады.
Это движение нашего организма — как снаружи, так и внутри — является залогом здоровья и развития.

Біз қозғалмағанымызда, қан тоқтап қалады, бұлшықеттер әлсірейді, буындар қозғалғыштығын жоғалтады, шаршау пайда болады, көңіл-күй нашарлайды.
Когда мы не двигаемся, кровь застаивается, мышцы слабеют, суставы теряют подвижность, появляется усталость, ухудшается настроение.

Егер сізге оттегі, күш пен энергия жетіспесе — жай ғана көбірек қозғала бастаңыз.
Если вам не хватает кислорода, сил и энергии — просто начните больше двигаться.

Ал білесіз бе, қозғалыс арқылы жандану заңы тек денеде ғана емес, өміріміздің барлық саласында жұмыс істейді.
А знаете, закон оживления через движение работает не только в теле, он работает во всех сферах нашей жизни.

Мысалы, қазақ тілі.
Возьмём казахский язык.

Оны тезірек меңгергіңіз келсе — тілмен «тыныстап» бастаңыз: көбірек оқыңыз, көбірек сөйлеңіз, көбірек ойлаңыз, тілді өміріңіздің барлық саласына енгізіңіз — сонда ол тезірек жанданып қозғала бастайды.
Хотите быстрее его освоить — начните «дышать» языком: больше читать, больше говорить, больше думать, запустите язык во все сферы жизни — и скоро он оживёт.

📘 УРОК ГРАММАТИКИ: ЧАСТИ ТЕЛА / ДЕНЕ МҮШЕЛЕРІ 🔽

📌 Сегодня мы продолжаем проходить части тела на казахский язык и я дублирую вчерашний урок для закрепления!

🦷 ТІСТЕР / ЗУБЫ
азу тіс — коренной зуб
ақыл тіс — зуб мудрости
күрек тіс — передний зуб
сүт тіс — молочный зуб
қызыл иек — десна
тіс — зуб

🙂 БЕТ / ЛИЦО
бет — лицо
ерін — губа
жақ — щека
иек — подбородок
мұрын — нос
көз — глаз
кірпік — ресница
қабақ — веко
қас — бровь
маңдай — лоб
самай, шеке — висок
мең, қал — родинка
шаш — волосы
кекіл — чёлка
мұрт — усы
сақал — борода
құлақ — ухо

✋ ҚОЛ / РУКА
қол — рука
алақан — ладонь
саусақ — палец руки
бас бармақ — большой палец руки
сұқ саусақ — указательный палец руки
ортаңғы саусақ — средний палец руки
атаусыз саусақ — безымянный палец руки
шынашақ — мизинец
жұдырық — кулак
шынтақ — локоть
білек — запястье
қолтық — подмышка

🦵 АЯҚ / НОГА
аяқ — нога
башпай, бармақ — палец ноги
балтыр — икры
жіліншік — голень
тізе — колено
сан — бедро, ляжка
өкше — пятка
бөксе — ягодица

🫀 ДЕНЕ / ТЕЛО
бас — голова
бас сүйек — череп
арқа — спина
желке — затылок
жауырын — лопатка
мойын — шея
кеуде — грудь
бел — поясница
қарын, іш — живот, желудок
кіндік — пупок
бүйір — бок

⚕️ ІШКІ АҢДАМАЛАР / ВНУТРЕННИЕ ОРГАНЫ
жүрек — сердце
бауыр — печень
бүйрек — почка
өкпе — лёгкие
асқазан — желудок
ішек — кишечник
соқырішек — аппендикс
ми — мозг
жұлын — спинной мозг
омыртқа — позвоночник

🩸 БАСҚА / ПРОЧЕЕ
бұлшық ет — мышца
қан — кровь
тамыр — вена, сосуд
тері — кожа
тырнақ — ноготь
тамақ — горло


📅 247-КҮН / 247-Й ДЕНЬ

📹 Видео к уроку

👩🏻‍🦰 ШАШТЫ ӘРТҮРЛІ ЕТІП ТАРАУҒА БОЛАДЫ
ПРИЧЕСАТЬ ВОЛОСЫ МОЖНО ПО-РАЗНОМУ

📌 Глагол дня: тарау — расчесывать, расходиться

Ежелден бері адам әдемі көріну үшін және шашын ретке келтіру үшін таранады.
С давних времён человек причёсывается, чтобы выглядеть красиво и привести волосы в порядок.

Бірақ тарақтың түрі көп, және әрқайсысы белгілі бір мақсатқа арналған екен.
Но оказывается, расчёски бывают разные, и каждая нужна для своей задачи.

Тарақ — шашты ұқыпты тарауға, түйінін жазуға және шашты қақ бөлуге көмектеседі.
Гребень — помогает аккуратно распутать волосы и сделать пробор.

Жұмсақ тарақ — күнделікті тарауға және бас терісіне массаж жасауға қолайлы.
Мягкая расчёска — подходит для ежедневного расчёсывания и массажа головы.

Сирек тісті тарақ — дымқыл немесе бұйра шашты тартпай, жұлмай тарау үшін қажет.
Расчёска с редкими зубьями — нужна для мокрых или кудрявых волос, чтобы не тянуть и не рвать их.

Домалақ тарақ — шашты фенмен кептіру кезінде көлем беру немесе бұйралау үшін қолданылады.
Круглая расчёска — используется при сушке феном, чтобы придать объём или закрутить волосы.

Табиғи қылдары бар щетка — шашты жылтыр әрі тегіс етуге көмектеседі.
Щётка с натуральной щетиной — помогает сделать волосы гладкими и блестящими.

Антистатикалық тарақ — шаштың электрленіп, ұшып кетуіне жол бермейді.
Антистатическая расчёска — не даёт волосам «летать» и пушиться.

Жиналмалы тарақ — жолда алып жүруге ыңғайлы, қалтаға оңай сыйып кетеді.
Складная расчёска — удобна в дороге и помещается в карман.

Әрбір тарақ — бір құрал сияқты: дұрыс таңдалған тарақ шашты күтуге көмектесіп, оның саулығы мен әдемілігін сақтайды.
Каждая расчёска — как инструмент: правильно подобранная расчёска помогает ухаживать за волосами и сохранять их в хорошем состоянии.

📘 ГРАММАТИКА: –ДЕН / –ДАН … БЕРІ 🔽
(уақыт мәнді септеулік шылау — обозначение временного отрезка от прошлого до настоящего)

📑 Пример из текста:
Ежелден бері адам әдемі көріну үшін және шашын ретке келтіру үшін таранады.
С давних времён человек причёсывается, чтобы выглядеть красиво и привести волосы в порядок.

🔍 Разбираем: бері
📝 бері — используется с исходным падежом и указывает на то, что действие или состояние началось в прошлом и продолжается до настоящего момента.

📌 Разбор сочетания «ежелден бері»:
–ежел — древность, издавна
–ден — исходный падеж
–бері — послелог времени

🧠 Логика –ден / –дан … бері:
→ обозначает начальный момент во времени
→ подчёркивает непрерывность действия
→ часто используется для описания привычек, состояний, исторических фактов

🛠 Схема образования:
зат есім / наречие времени
–дан / –ден / –тан / –тен бері

🧩 Примеры:
Балалық шағынан бері спортпен айналысады.
С детства занимается спортом.

Кеше таңертеңнен бері сені күтіп отырмын.
Жду тебя со вчерашнего утра.

Осы күннен бері бәрі өзгерді.
С этого дня всё изменилось.

Ежелден бері қазақ халқы қонақжай.
С древних времён казахский народ гостеприимен.

Сол уақыттан бері хабар жоқ.
С того времени нет новостей.

📌 Сравним с –ден бастап:
🔹 –ден бері — действие началось и продолжается до сих пор
🔹 –ден бастап — только точка начала, без указания продолжения

2020 жылдан бастап жұмыс істеймін.
Я начал работать в 2020 году.

2020 жылдан бері жұмыс істеймін.
Я работаю с 2020 года и по сей день.


📅 248-КҮН / 248-Й ДЕНЬ

📹 Видео к уроку

🌍 АҚПАРАТТЫ КІМ БАСҚАРАДЫ — СОЛ БОЛАШАҚТЫ ҚАЛЫПТАСТЫРАДЫ
КТО УПРАВЛЯЕТ ИНФОРМАЦИЕЙ — ТОТ ФОРМИРУЕТ БУДУЩЕЕ

📌 Глагол дня: тарату — распространять

Бүгінгі әлем туралы түсінігіміз кеңінен таралатын ақпараттың негізінде қалыптасады.
Наше представление о сегодняшнем мире построено на основе той информации, которая широко распространяется.

Дәл интернетте таралатын ақпарат біздің қайда жұмыс істейтінімізге, қайда тұратынымызға, қандай жоспар құратынымызға және өмірде қандай шешім қабылдайтынымызға әсер етеді.
Именно распространяющаяся в интернете информация влияет на то, где мы работаем, где мы живем, какие планы мы строим и какие решения принимаем в жизни.

Болашағы бар бизнес түрлері туралы біз интернеттен білеміз, ең танымал тауарлар мен қызметтер жайлы да сол жерден естиміз.
О перспективных видах бизнеса мы узнаем в интернете, о самых популярных товарах и услугах тоже оттуда.

Егер бізге қандай да бір шешім қабылдау қажет болса, ең алдымен интернетті ашып, ақпаратты зерттейміз.
Если нам нужно принять решение, мы открываем интернет и изучаем информацию.

Әлемдегі барлық мемлекеттер ақпаратты таратуға қомақты қаражат жұмсайды.
Все государства мира тратят значительные средства на распространение информации,

Оның мақсаты — азаматтардың жайлы өмір сүруіне жағдай жасау және мемлекетке деген сенімді сақтау.
чтобы помочь подданным жить комфортно и продолжать доверять государству.

Қазіргі таңда ақпарат тарату мүмкіндіктері ең жоғары деңгейге жетті.
Возможности распространения информации сегодня максимальные.

TikTok, YouTube, Instagram, WhatsApp, Telegram, ChatGPT, Google, Yandex бүгінде бүкіл әлемді қамтып отыр.
Тик-ток, Ютуб, Инстаграм, Ватсап, Телеграм, чат ГПТ, Гугл, Яндекс охватывают сегодня весь мир.

Ал егер бір жерде қызықты бір оқиға болса, ол санаулы секундтар ішінде бүкіл әлемге таралады.
И если где-то происходит что-то интересное, оно распространяется по всему миру за секунды.

📘 ГРАММАТИКА: –ЕТІН / –ЙТЫН + ТӘУЕЛДІК + ПАДЕЖ 🔽

📑 Пример из текста:
Дәл интернетте таралатын ақпарат біздің қайда жұмыс істейтінімізге, қайда тұратынымызға, қандай жоспар құратынымызға және өмірде қандай шешім қабылдайтынымызға әсер етеді.
Именно распространяющаяся в интернете информация влияет на то, где мы работаем, где мы живём, какие планы мы строим и какие решения принимаем в жизни.

🔍 Разбираем: істейтінімізге
📝 –етін / –йтын — форма относительного настоящего времени.
Образует определение со значением «то, что обычно делается».
В сочетании с притяжательным окончанием такая форма переходит в именную конструкцию и может склоняться по падежам.

📌 Разбор слова «істейтінімізге»
істе- — делать, работать
–йтін — форма относительного настоящего времени
–іміз — притяжательное окончание 1 лица мн. числа (мы)
–ге — дательный падеж (на что направлено действие)
👉 істейтінімізге — на то, где / как мы работаем

🧠 Логика конструкции
→ глагол называет действие
→ –етін / –йтын превращает его в признак
→ притяжательное окончание указывает, чьё это действие
→ падеж определяет роль в предложении

📌 По смыслу соответствует русским конструкциям:
«на то, где…», «на то, что…», «на то, какие…»

🧩 Примеры:
Жұмыс істейтінімізге интернеттегі ақпарат қатты әсер етеді.
На то, где мы работаем, сильно влияет информация в интернете.

Қайда тұратынымызға экономикалық жағдай әсер етеді.
На то, где мы живём, влияет экономическая ситуация.

Қандай жоспар құратынымызға алған мәліметтер әсер етеді.
На то, какие планы мы строим, влияет полученная информация.

Қандай шешім қабылдайтынымызға тәжірибе үлкен әсер етеді.
На то, какие решения мы принимаем, сильно влияет опыт.

Не айтатынымызға кейде қорқыныш әсер етеді.
На то, что мы скажем, иногда влияет страх.


📅 249-КҮН / 249-Й ДЕНЬ

📹 Видео к уроку

🧑‍💻 ВЕБ-ӘЗІРЛЕУДЕГІ ЖОБАЛАРДЫ СОЗЫП АЛУ ТӘЖІРИБЕМ
МОЙ ОПЫТ ЗАТЯГИВАНИЯ ПРОЕКТОВ В ВЕБ-РАЗРАБОТКЕ

📌 Глагол дня: созылу — тянуться, продолжаться

Бұрын мен сайттарды әзірлеумен белсенді айналыстым, ал қазір көбіне оларды техникалық қолдау бойынша жұмыс жасаймын, себебі бұл жұмыстың күйзелісі аз.
Раньше я активно занимался разработкой сайтов, сейчас больше работаю с их поддержкой, так как эта работа менее стрессовая.

Әзірлеумен енді ғана айналыса бастаған кезде, мерзімдердің созылып кетуі жиі кездесетін мәселе болды.
Когда я только начал заниматься разработкой, у меня часто возникала проблема с затягиванием сроков.

Клиентке жобаны бір айда аяқтаймын деп айтатынмын, ал іс жүзінде жоба екі немесе үш айға дейін созылып кететін.
Клиенту назывался срок в один месяц, а по факту проект растягивался на два или три.

Себебі қарапайым еді — жобаны бастапқы кезеңде жеткілікті деңгейде талқыламау.
Причина была простой — недостаточное обсуждение проекта на старте.

Мен жұмысты барлық ұсақ-түйегін егжей-тегжейлі ойластырмай, бірден қолға алатынмын.
Я брался за работу без детальной проработки всех нюансов.

Ал жұмыс барысында қосымша тапсырмалар шығып, олар көп уақытты талап ететіндіктен, жұмыс созылып кететін
И уже в процессе всплывали дополнительные задачи, которые требовали больше времени и поэтому работа затягивалась.

Кейін мен жобаны бастамай тұрып, оны жан-жақты әрі мұқият талқылауға көбірек көңіл бөле бастадым, сол кезде бұл мәселе шешілді.
Позже я стал уделять больше внимания подробному обсуждению проекта ещё до его начала, и проблема была решена.

«Жеті рет өлшеп, бір рет кес» деп бекер айтылмаған.
Недаром говорят: «Семь раз отмерь — один раз отрежь».

Сондықтан жауапты тапсырманы қолға алғанда, кейін мерзімнің бұзылғанынан ұялмас үшін, дайындыққа уақытты аямай бөлу маңызды.
Поэтому, берясь за ответственное задание, важно не экономить время на подготовке, чтобы потом не краснеть за сорванные сроки.

📘 ГРАММАТИКА: –МАЙ / –МЕЙ + ТҰРЫП 🔽

📑 Пример из текста:
Кейін мен жобаны бастамай тұрып, оны жан-жақты әрі мұқият талқылауға көбірек көңіл бөле бастадым, сол кезде бұл мәселе шешілді.
Позже я стал уделять больше внимания подробному обсуждению проекта ещё до его начала, и проблема была решена.

🔍 Разбираем: бастамай тұрып

📝 –май / –мей — отрицательная форма деепричастия
Обозначает действие, которое не совершается.

📝 тұрып — вспомогательный глагол
Добавляет значение «до того как», «прежде чем».

📌 Вместе конструкция означает:
👉 «не сделав X, прежде чем сделать Y»

📌 Разбор выражения «бастамай тұрып»
баста- — начинать
–май — отрицательная форма деепричастия
(не начав)
тұрып — «до того как»

👉 бастамай тұрып — до того как начать / прежде чем начать

📌 По смыслу соответствует русским конструкциям:
«прежде чем…»,
«до того как…»,

🧩 Примеры:
Жобаны бастамай тұрып, барлық шарттарды талқылау керек.
Прежде чем начать проект, нужно обсудить все условия.

Шешім қабылдамай тұрып, барлық ақпаратты тексердік.
Прежде чем принять решение, мы проверили всю информацию.

Сөйлемей тұрып, жақсылап ойлан.
Прежде чем говорить, хорошо подумай.

Іске кіріспей тұрып, жоспар құрдық.
Прежде чем приступить к делу, мы составили план.

Ақша жұмсамай тұрып, шығындарды есептеу маңызды.
Перед тем как тратить деньги, важно рассчитать расходы.


📅 250-КҮН / 250-Й ДЕНЬ

📹 Видео к уроку

🏡 БІЗ БАЛА КЕЗІМІЗДЕ ӨЗЕН ЖАҒАСЫНДА ЖАЗДЫ ҚАЛАЙ ӨТКІЗДІК
КАК МЫ В ДЕТСТВЕ ПРОВОДИЛИ ЛЕТО У РЕЧКИ

📌 Глагол дня: лақтыру — бросать, кидать

Бала кезімізде әр жаз сайын әпкем екеуміз ата-анамызбен бірге ауылға, әжем мен атамыздың үйіне баратынбыз.
В детстве каждое лето мы с сестрой и родителями ездили в деревню к бабушке и дедушке.

Біз жиі өзенге баратынбыз.
Часто мы ходили на речку.

Біз өзен жағасымен жүріп, құмы бар және шомылуға қолайлы жерді тауып, сол жерде бірнеше сағат болатынбыз.
Мы шли вдоль речки, находили место, где есть песок и хорошее место для купания и там находились несколько часов.

Өзімізбен бірге жеңіл-желпі тамақ та алатынбыз, мысалы, әжем мен атамның бағынан алынған алмалар.
С собой мы могли взять что-нибудь перекусить, например яблоки из сада бабушки и дедушки.

Шомылғаннан кейін біз жағалауда құммен және тастармен ойнайтынбыз.
После купания мы играли на берегу с песком и камнями.

Тастармен көптеген қызықты нәрсе ойлап табуға болады.
С камнями можно много придумать интересного.

Мысалы, оларды машиналар сияқты елестетіп, құмның үстімен жүргізетінбіз.
Например можно представить, что это машинки и возить их по песку.

Тастарды өзеннің арғы жағына қарай лақтыруға да болатын.
Можно бросать вдаль реки.

Кім алысқа лақтырса — сол жеңімпаз.
Кто бросит дальше, тот победил.

Олардан бірдеңе құрастыруға да болады, мысалы, тас қамал салатынбыз.
Можно из них что-то построить, например каменную крепость.

Ал тастармен ең сүйікті ойын — жалпақ, жұқа тастарды тауып алып, оларды судың бетімен сырғытып лақтыру еді.
Но самое любимое с камнями это было находить плоские, как лепешка камни и бросать их вдоль воды.

Кімнің тасы су бетімен көбірек секірсе — сол чемпион.
И у кого камень прыгнет по воде больше раз, тот чемпион.

Судың үстімен секіріп бара жатқан тасты бақылау өте әдемі болатын.
Очень красиво было наблюдать за прыгающим по воде камнем.

Ал сендер де солай істеп көрдіңдер ме?
А вы так делали?

📘 ГРАММАТИКА: Спряжение глагола «ЛАҚТЫРУ» по временам и лицам 🔽

📝 Глагол лақтыру означает «бросать, кидать, швырять» (рукой, предмет, мяч, камень, взгляд — в переносном смысле).

📌 Как образовался:
лақ- — основа со значением резкого движения, отбрасывания
–тыр / –тыру — каузативный суффикс, образующий переходный глагол
➡️ лақ + тыру → лақтыру — бросать (что-то)

🔹 Например:
тас лақтыру — бросать камень
доп лақтыру — бросать мяч
қоқыс лақтыру — бросать мусор
сөз лақтыру — бросить фразу (перен.)

Формы образуются с помощью личных окончаний (–мын, –сың, –сыз…) и вспомогательных слов (жатыр, жоқ и др.).

🔷 БУДУЩЕЕ / НЕОПРЕДЕЛЁННОЕ ВРЕМЯ
(брошу / буду бросать / бросаю)
Мен лақтырамын / лақтырмаймын / лақтырамын ба?
Сен лақтырасың / лақтырмайсың / лақтырасың ба?
Сіз лақтырасыз / лақтырмайсыз / лақтырасыз ба?
Біз лақтырамыз / лақтырмаймыз / лақтырамыз ба?
Сендер лақтырасыңдар / лақтырмайсыңдар / лақтырасыңдар ма?
Сіздер лақтырасыздар / лақтырмайсыздар / лақтырасыздар ма?
Ол лақтырады / лақтырмайды / лақтырады ма?
Олар лақтырады / лақтырмайды / лақтырады ма?

🔸 НАСТОЯЩЕЕ ВРЕМЯ
(сейчас бросаю, в процессе)
Мен лақтырып жатырмын / лақтырып жатқан жоқпын / лақтырып жатырмын ба?
Сен лақтырып жатырсың / лақтырып жатқан жоқсың / лақтырып жатырсың ба?
Сіз лақтырып жатырсыз / лақтырып жатқан жоқсыз / лақтырып жатырсыз ба?
Біз лақтырып жатырмыз / лақтырып жатқан жоқпыз / лақтырып жатырмыз ба?
Сендер лақтырып жатырсыңдар / лақтырып жатқан жоқсыңдар / лақтырып жатырсыңдар ма?
Сіздер лақтырып жатырсыздар / лақтырып жатқан жоқсыздар / лақтырып жатырсыздар ма?
Ол лақтырып жатыр / лақтырып жатқан жоқ / лақтырып жатыр ма?
Олар лақтырып жатыр / лақтырып жатқан жоқ / лақтырып жатыр ма?

▪️ ПРОШЕДШЕЕ ВРЕМЯ
(бросил)
Мен лақтырдым / лақтырған жоқпын / лақтырдым бе?
Сен лақтырдың / лақтырған жоқсың / лақтырдың бе?
Сіз лақтырдыңыз / лақтырған жоқсыз / лақтырдыңыз бе?
Біз лақтырдық / лақтырған жоқпыз / лақтырдық па?
Сендер лақтырдыңдар / лақтырған жоқсыңдар / лақтырдыңдар ме?
Сіздер лақтырдыңыздар / лақтырған жоқсыздар / лақтырдыңыздар ме?
Ол лақтырды / лақтырған жоқ / лақтырды ме?
Олар лақтырды / лақтырған жоқ / лақтырды ме?

📌 ДРУГИЕ ФОРМЫ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ГЛАГОЛА
📄 Страдательный залог (ырықсыз етіс)
Суффиксы: –л, –ыл, –іл, –ын, –ін, –н
лақтырылу — быть брошенным

Тас алысқа лақтырылды.
→ Камень был брошен далеко.

📄 Каузатив (себептес / өзгелік етіс)
Суффиксы: –т
лақтырту — заставить бросить

Мұғалім оқушыларға допты бір-біріне лақтырту тапсырды.
Учитель поручил ученикам бросать мяч друг другу.

📄 Совместный залог (ортақ етіс)
Суффикс: –іс / –ыс / –с
лақтырысу — бросать друг другу

Балалар допты өзара лақтырысты.
→ Дети перебрасывались мячом.


📅 251-КҮН / 251-Й ДЕНЬ

📹 Видео к уроку

👨‍👩‍👧 ОТБАСЫН ТАСТАУҒА БОЛМАЙДЫ
СЕМЬЮ БРОСАТЬ НЕЛЬЗЯ

📌 Глагол дня: ажырасу — разводиться

Менің жеке пікірім, әрине, оны бәріне тықпалаймын: ажырасу — қылмыс.
Моё личное мнение, которое я, естественно, всем навязываю: развод — это преступление.

Неге? Өйткені ажырасқанда бәрі де зардап шегеді.
Почему? Потому что при разводе страдают все.

Ерлі-зайыптылардың өздері де зардап шегеді — әрі рухани, әрі материалдық тұрғыдан.
Страдают сами супруги — и душевно, и материально.

Мүлікті бөлісу — әрқашан ауыр үдеріс
Раздел имущества — всегда болезненная процедура.

Ерлі-зайыптылардың ата-аналары да қатты уайымдап, зардап шегеді.
Родители супругов тоже сильно переживают и страдают.

Бұл тікелей олардың денсаулығына әсер етеді.
Это напрямую отражается на их здоровье.

Бірақ, әрине, ең көп зардап шегетіндер — балалар.
Но больше всех, конечно же, страдают дети.

Ал енді өзіңізді баланың орнына қойып көріңізші.
Ну вы поставьте себя на место ребёнка.

Ол қалыпты өмір сүріп жатады, кенет оған енді ата-анасының бірінсіз өмір сүретінін айтады.
Он живёт обычной жизнью и вдруг ему говорят, что он теперь будет жить без одного родителя.

Бұл сезім өлім салдарынан болған жоғалтуға ұқсайды.
По ощущениям это похоже на потерю от смерти.

Ата-ана тірі, бірақ олар енді бірге емес.
А так как родитель живой и родители будут постоянно держаться отдельно друг от друга,

Сол себепті бұл ауыртпалық балаға ата-анасы ажырасып жүрген барлық кезеңде әсер етеді.
эта боль будет причиняться ребёнку в течение всей разлуки родителей.

Бұл — өте қорқынышты.
Это ужасно!

Адамдар: «Достарды таңдамайды, ата-ананы таңдамайды» дейді.
Люди говорят: «Друзей не выбирают, родителей не выбирают».

Ендеше, неге біз осы ережені өз жарымызға, жұбайымызға келгенде ұмытып кетеміз?
Так почему мы забываем об этом правиле в отношении нашего супруга?

Үйлендің бе немесе тұрмысқа шықтың ба — артқа жол жоқ.
Женился или вышел замуж — мосты сожжены.

Өмір бойы бірге болыңдар!
Будьте вместе всю жизнь!

📘 ГРАММАТИКА: –ҒАНДА / –ГЕНДЕ / –КЕНДЕ / –ҚАНДА 🔽

📑 Пример из текста:
Ендеше, неге біз осы ережені өз жарымызға, жұбайымызға келгенде ұмытып кетеміз?
Так почему мы забываем об этом правиле, когда речь заходит о нашем супруге?

🔍 Разбираем: келгенде
📝 –ғанда / –генде — форма деепричастия времени
Обозначает момент, ситуацию, условие, в котором происходит другое действие.

📝 келу — базовый глагол
В переносном значении означает:
👉 дойти до темы / вопроса / ситуации / момента

📌 Вместе конструкция означает:
👉 «когда дело доходит до…»
👉 «когда речь заходит о…»
👉 «в тот момент, когда…»

⚠️ Это не обязательно физическое движение.

📌 Разбор:
кел — приходить / доходить (в переносном смысле)
–ген — причастие прошедшего времени
(когда дошли)
–де — местный падеж
(в моменте / при условии)

👉 келгенде — когда дело доходит до / когда речь идёт о

📌 По смыслу соответствует русским конструкциям:
«когда речь заходит о…»
«когда дело доходит до…»
«в вопросе…»
«в отношении…»

🧩 Примеры:
Бұл тақырыпқа келгенде, адамдар әртүрлі ойлайды.
Когда речь заходит об этой теме, люди думают по-разному.

Ақша мәселесіне келгенде, ол өте мұқият.
Когда дело доходит до денег, он очень осторожен.

Балаларға келгенде, ол қатал емес.
В отношении детей он не строгий.

Денсаулыққа келгенде, үнемдеуге болмайды.
Когда речь идёт о здоровье, экономить нельзя.

Заңға келгенде, бәрі тең болуы керек.
Когда дело доходит до закона, все должны быть равны.


📅 252-КҮН / 252-Й ДЕНЬ

📹 Видео к уроку

🧳 КЕЙБІР САПАРЛАРДАН ҚАЙТЫП ОРАЛАМЫЗ, АЛ КЕЙБІРІНЕН ҚАЙТЫП ОРАЛМАЙМЫЗ
ИЗ НЕКОТОРЫХ ПОЕЗДОК МЫ ВОЗВРАЩАЕМСЯ, А ИЗ НЕКОТОРЫХ НЕТ

📌 Глагол дня: оралу — возвращаться

Мен екі жыл Астанада, екі жыл Бішкекте тұрдым және үнемі туған қалам Алматыға қайтып оралып отырдым.
Я два года жил в Астане и два года — в Бишкеке и всё время возвращался в родной город Алматы.

Өмірімнің бір кезеңінде осы қалаларға соншалықты үйреніп, тіпті оларды қатты жақсы көріп кететінмін, сол жерде мәңгі қалғым келетін.
В какой-то момент жизни в этих городах я настолько к ним привыкал и влюблялся, что мне хотелось остаться там навсегда.

Менің ойымша, мұндай жағдай көп адамда болады.
Думаю, у многих бывает так.

Біз әртүрлі себептермен саяхаттаймыз.
Мы путешествуем по разным причинам.

Кейде бұл — жұмыс, кейде — оқу, кейде — демалыс, ал кейде — жақындарымызға қонаққа бару.
Иногда это работа, иногда — учёба, иногда отдых, а иногда — визиты к близким.

Мен бір нәрсені байқадым:
И я заметил одну вещь:

Белгілі бір жерде неғұрлым ұзақ болсақ, кейін қайту соғұрлым қиын болады.
Чем дольше мы находимся в каком-то месте, тем сложнее потом вернуться.

Ал кейде жаңа жерге деген сүйіспеншілік таныстықтың алғашқы күндерінен-ақ пайда болады.
А иногда чувство любви к новому месту появляется уже с первых дней знакомства.

Астана — өте ұқыпты әрі болашағы зор қала.
Астана — очень аккуратный и перспективный город.

Мен ол жерде жұмыс істеген кезде, оның әлеуетін сезіндім, тұрғын үй бағаларын қарап, қаланы жан-жақты зерттедім.
Когда я там работал, я чувствовал этот потенциал, узнавал стоимость жилья и подробно изучал город.

Бірақ туған қалам Алматыға қайта оралғанда, өзімді үйде жүргендей сезіндім де, Астанаға кеткім келмей қалды.
Но когда я вернулся в родной Алматы, я почувствовал, что я дома, и желание уехать в Астану исчезло.

📘 ГРАММАТИКА: НЕҒҰРЛЫМ … СОҒҰРЛЫМ … 🔽

📑 Пример из текста:
Белгілі бір жерде неғұрлым ұзақ болсақ, кейін қайту соғұрлым қиын болады.
Чем дольше мы находимся в каком-то месте, тем сложнее потом вернуться.

🔍 Разбираем: неғұрлым … соғұрлым

📝 Это сравнительная парная конструкция, используется для выражения прямой зависимости между двумя действиями, состояниями или признаками.
📌 Означает:
👉 «чем …, тем …»
👉 «по мере того как …, … становится …»

📌 Структура конструкции:
неғұрлым + признак / действие (1-я часть)
соғұрлым + результат / следствие (2-я часть)

⚠️ Эти части всегда работают в паре.

📌 Разбор примера:
неғұрлым ұзақ болсақ
→ чем дольше мы будем / находимся

соғұрлым қиын болады
→ тем сложнее становится

🧩 Примеры:
Неғұрлым көп оқысаң, соғұрлым көп білесің.
Чем больше читаешь, тем больше знаешь.

Неғұрлым адам жасы үлкейсе, соғұрлым уақытты бағалай бастайды.
Чем старше становится человек, тем больше он ценит время.

Неғұрлым бір жерде ұзақ тұрсаң, соғұрлым кету қиын болады.
Чем дольше живёшь в одном месте, тем труднее уехать.

Неғұрлым ертерек бастасақ, соғұрлым жақсы нәтиже болады.
Чем раньше начнём, тем лучше будет результат.

Неғұрлым көп ойлансаң, соғұрлым күмән көбейеді.
Чем больше думаешь, тем больше сомнений появляется.


📅 253-КҮН / 253-Й ДЕНЬ

📹 Видео к уроку

🏡 МОНША МЕН ШАЙ, БҮКІЛ ОТБАСЫ БІР ЖЕРДЕ
БАНЯ И ЧАЙ, ВСЯ СЕМЬЯ В СБОРЕ

📌 Глагол дня: қызу — нагреваться

Кеше кешке әкем мені өз үйіндегі моншаға шақырды.
Вчера вечером папа пригласил меня к себе в баню.

Ал жұмыстан кейін біз бүкіл отбасымызбен жиналып, қала сыртындағы ата-анама қонуға бардық.
И после работы мы всей семьёй собрались и поехали с ночёвкой к родителям за город.

Анам картоппен бұқтырылған ет дайындады — өте дәмді болды.
Мама приготовила тушёное мясо с картошкой — было очень вкусно.

Біз дастарқан басында отырып, әңгімелестік.
Мы сидели и общались за столом.

Сосын мен моншаның қаншалықты қызғанын барып тексердім: 105 градус екен.
Потом я пошёл проверить, как нагрелась баня: было 105 градусов.

Мен үшін бұл тым ыстық.
Для меня это слишком жарко.

Маған монша 85 градусқа дейін қызған кезде жайлы болады.
Мне комфортно в бане, когда она нагревается до 85 градусов.

Қызым анаммен қалып, ойнап отырды, ал мен, ұлым және жұбайым үшеуіміз моншаға бардық.
Дочь осталась играть с моей мамой, а я, сын и супруга втроём пошли в баню.

Іші қатты ыстық болды, сондықтан ыстық сәл шығу үшін есікті аздап аштық.
Там было очень жарко, поэтому мы немного приоткрыли дверь, чтобы жар чуть-чуть вышел.

Жақсылап буланып алған соң, әкем дайындаған ең дәмді шайды ішуге бардық.
Когда мы хорошенько попарились, пошли пить самый вкусный чай, который приготовил мой папа.

Әкем түрлі экзотикалық шайларды дайындауды жақсы көреді.
Он у меня готовит всякие экзотические виды чая.

Ал анам тоңазытқыштан дәмді торт алып шықты.
А мама достала из холодильника вкусный тортик.

Демалыс күндері өте керемет өтті.
Выходные получились превосходные.

📘 ГРАММАТИКА: ТЫМ / ӨТЕ / СӘЛ / АЗДАП 🔽

📑 Примеры из текста:
Мен үшін бұл тым ыстық.
Для меня это слишком жарко.

өте дәмді болды.
было очень вкусно.

ыстық сәл шығу үшін есікті аштық.
мы приоткрыли дверь, чтобы жар немного вышел.

есікті аздап аштық.
мы немного приоткрыли дверь.

🔍 Разбираем: тым / өте / сәл / аздап

📝 Это слова степени меры — усилители и смягчители.
Они показывают, насколько сильно или слабо проявляется признак или действие.

📌 Значения:
тым — слишком, чрезмерно
👉 превышение нормы, часто с отрицательной оценкой

өте — очень
👉 сильная степень, нейтральная или положительная

сәл — немного, слегка
👉 минимальная степень, лёгкое изменение

аздап — чуть-чуть, немного
👉 небольшое действие или изменение

🧩 Примеры:
Бұл бөлме тым тар.
Эта комната слишком тесная.

Шай өте ыстық екен.
Чай оказался очень горячим.

Есікті сәл ашып қой.
Приоткрой дверь немного.

Мен аздап демалып алайын.
Я немного отдохну.


📅 254-КҮН / 254-Й ДЕНЬ

📹 Видео к уроку

💼 МЕНІҢ ЖҰМЫСЫМ ТУРАЛЫ ҚЫСҚАША
КОРОТКО О МОЕЙ РАБОТЕ

📌 Глагол дня: бекіту — утверждать, закреплять

Өздеріңіз байқағандай, мен сайттарды әзірлеу және қолдау көрсету саласында жұмыс істеймін.
Как вы, наверное, уже поняли, я работаю в сфере разработки и поддержки сайтов.

Өткен аптада клиенттердің бірі гүл сататын интернет-дүкен жобасының демонстрациясын көрсетуді сұрады.
На прошлой неделе один из клиентов попросил показать демонстрацию проекта интернет-магазина цветов.

Мен алдын ала дайындалып, презентация жасап шықтым, жоба клиентке ұнады — ол оны бекітті.
Я подготовился, сделал презентацию, и проект клиенту понравился — он утвердил его.

Осыдан кейін мен үлгі келісімшартты жібердім.
После этого я отправил типовой договор.

Біз келісімшарттың барлық шарттарын талқыладық, олар еш өзгеріссіз бекітілді, содан кейін клиент келісімшартқа қол қойды.
Мы обсудили все условия договора, они были утверждены без правок, после чего клиент подписал договор.

Осы келісімшарттың негізінде біздің бухгалтерия төлемге есепшот ұсынды.
На основании этого договора наша бухгалтерия выставила счет на оплату.

Төлем түскеннен кейін мен интернет-дүкенді әзірлеуге кірісемін.
После поступления оплаты я приступлю к разработке интернет-магазина.

Жұмыстар аяқталғаннан кейін және қабылданған соң, сайт тұрақты қызмет көрсетуге алынатын болады.
По завершении работ и после их принятия сайт будет взят на постоянное обслуживание.

Міне, менің жұмысым осындай.
Вот такая у меня работа.

Жалпы, менің ойымша, әрбір бизнестің өз сайты болуы керек.
В целом я считаю, что у каждого бизнеса должен быть собственный сайт.

Бұл — адамдарды тауарлармен немесе қызметтермен таныстыруға және компанияға деген сенімді қалыптастыруға көмектесетін тиімді құрал.
Это эффективный инструмент, который помогает познакомить людей с товарами или услугами и выстраивать доверие к компании.

📘 ГРАММАТИКА: –ҒАНДАЙ / –ГЕНДЕЙ / –ҚАНДАЙ / –КЕНДЕЙ 🔽

📑 Пример из текста:
Өздеріңіз байқағандай, мен сайттарды әзірлеу және қолдау көрсету саласында жұмыс істеймін.
Как вы, как вы уже заметили, я работаю в сфере разработки и поддержки сайтов.

🔍 Разбираем: байқағандай

📝 –ғандай / –гендей / –қандай / –кендей — это пояснительная сравнительная конструкция,
которая образуется от причастия прошедшего времени с помощью суффиксов –дай / –дей.

📌 Означает:
👉 «как вы заметили»
👉 «как видно»
👉 «как известно»
👉 (реже) «как будто», «словно»

📌 Структура конструкции:
глагол + –ған / –ген / –қан / –кен + –дай / –дей

📌 Разбор примера:
байқау — замечать
байқаған — заметивший
байқағандай — как вы заметили

Өздеріңіз байқағандай
→ как вы сами заметили
→ как вам уже понятно

🧩 Примеры:
Көргендей, ол бұл іске дайын емес.
Как видно, он не готов к этому делу.

Естігендей, жоба кеше бекітілген.
Как я слышал, проект утвердили вчера.

Айтқандай, бәрі уақытында орындалды.
Как и было сказано, всё выполнено вовремя.

Өздеріңіз білетіндей, бұл мәселе бұрыннан бар.
Как вы знаете, эта проблема существует давно.


📅 255-КҮН / 255-Й ДЕНЬ

📹 Видео к уроку

🧠 СІЗДІ ҚАЗАҚ ТІЛІН ҮЙРЕНУГЕ НЕ ИТЕРМЕЛЕДІ?
А ВАС ЧТО ПОДТОЛКНУЛО НАЧАТЬ ИЗУЧАТЬ КАЗАХСКИЙ ЯЗЫК?

📌 Глагол дня: итермелеу — подталкивать

Біздің жүрегімізде бірдеңе бастауға деген көптеген түрлі қалаулар бар.
В нашем сердце находится много разных желаний что-то начать делать.

Олардың кейбірі өмір бойы орындалмай қалуы мүмкін, ал кейбірін біз іске асыра бастаймыз.
Некоторые из них могут до конца жизни не исполниться, а некоторые мы начинаем выполнять.

Бізді бастауға не итермелейді?
Что подталкивает нас к тому, чтобы начать?

Біздің қалауларымыз құмыраға ұқсайды.
Наши желания похожи на кувшины.

Әр құмыра әртүрлі мөлшерде сумен толтырылған.
И каждый наполнен разным количеством воды.

Су — себептер.
Вода — это причины.

Ал су тым көбейіп, құмыра лық толғанда, себептер жеткілікті түрде салмақты болып, біз сол тілекті орындауға кірісеміз.
И когда воды становится очень много, кувшин переполняется, причины становятся достаточно весомыми, мы приступаем к исполнению этого желания.

Мен қазақ тілін үйренуді бастауға себеп болған соңғы тамшының құмыраға тамған сәтін есімде сақтаймын.
Я помню момент, в который последняя капля упала в кувшин причин начать изучать казахский язык.

Ағылшын тіліндегі бір кітапты соңына дейін оқып шықтым да, енді оны үйренуді доғару керек екенін түсіндім.
Я дочитал одну книгу на английском языке и понял, что хватит его уже изучать,

Өйткені мен оны сөздіксіз оқи алатын едім.
ведь я читаю без словаря.

Осы сәтте мен қазақ тілі туралы есіме түсірдім, ол екінші кезекте тұрған еді.
В этот момент я вспомнил про казахский, он был вторым на очереди (https://t.me/SoileuKZ/218),

Дәл осы ой мені алға жетеледі.
и эта мысль подтолкнула меня.

Мен OLX хабарландырулар сайтын ашып, репетитор іздей бастадым.
Я открыл сайт объявлений OLX и начал искать репетитора.

Ал сізді бастауға не итермеледі?
А вас что подтолкнуло начать?

📘 ГРАММАТИКА: –АТЫН / –ЕТІН ЕДІ 🔽

📑 Пример из текста:
Өйткені мен оны сөздіксіз оқи алатын едім.
Ведь я мог читать его без словаря.

🔍 Разбираем: оқи алатын едім

📝 –атын / –етін еді — это конструкция прошедшего времени,
которая используется для выражения повторяющегося действия, привычки или способности в прошлом.
Она обозначает, что действие выполнялось регулярно или что человек обладал определённой возможностью (қабілет), а не совершил его один раз.

📌 Означает:
👉 «мог / умел (в прошлом)»
👉 «имел возможность делать»
👉 «делал как привычку»

📌 Структура конструкции:
глагол + –атын / –етін + еді

🔎 Для подчёркивания способности или возможности
часто используется форма:
глагол + –а / –е / –й + алатын / –алатын + еді
⚠️ Ал в этом случае — вспомогательный глагол, а не обязательная часть конструкции.

📌 Разбор примера:
оқу — читать
оқи алу — уметь читать
оқи алатын — который мог читать
оқи алатын едім — я мог читать (в прошлом)

👉 Речь идёт о навыке или способности, а не о конкретном моменте.

🧩 Примеры:
Мен бала кезімде тез жүгіретін едім.
В детстве я обычно быстро бегал.

Мен бұл мәтінді еш қиындықсыз түсінетін едім.
Я понимал этот текст без всяких трудностей.

Біз ол кезде бәрін өзіміз жасай алатын едік.
Тогда мы могли всё делать сами.

Ол адамдармен оңай тіл табысатын еді.
Он легко находил общий язык с людьми.


📅 256-КҮН / 256-Й ДЕНЬ

📹 Видео к уроку

🚗 МЕКТЕПТЕГІ ДЕМАЛЫС КЕЗІНДЕГІ БІЗДІҢ ОТБАСЫЛЫҚ БАҒЫТЫМЫЗ
НАШ СЕМЕЙНЫЙ МАРШРУТ НА ШКОЛЬНЫХ КАНИКУЛАХ

📌 Глагол дня: апару — отвозить, относить

Менің қайын енем ГРЭС жақта тұрады — бізден шамамен бір сағаттық жерде, ал менің ата-анам Первомайкада тұрады — ол жаққа бару шамамен 45 минуттай уақыт алады.
Моя тёща живёт на ГРЭСе — в часе езды от нас, а мои родители живут на Первомайке, примерно в 45 минутах езды.

Каникул басталған кезде балалар әжелеріне кезек-кезек қонаққа баруды жақсы көреді.
Когда наступают каникулы, дети любят по очереди ездить к бабушкам в гости.

Біз алдымен Первомайкаға барып, ұлымызды сол жақта қалдырамыз, содан кейін жолай ГРЭС-ке соғып, қызымызды қайын енеме апарамыз.
Мы сначала едем на Первомайку и отвозим туда сына, затем по пути заезжаем на ГРЭС и доставляем дочку к тёще.

Одан кейін біз екеуміз үйге қайтамыз, ал балалар қонақта қалады.
После этого мы вдвоём возвращаемся домой, а дети остаются в гостях.

Менің ата-анамнан қайын енемнің үйіне дейін аса алыс емес — бар болғаны 15 минуттық жол.
От моих родителей до тёщи совсем недалеко — всего 15 минут езды.

Бірнеше күннен кейін балаларды үйге алып кету үшін біз осы бағытпен қайтадан жолға шығамыз.
Через несколько дней мы опять едем по этому маршруту, чтобы отвезти детей домой.

Әрине, әр үй бізді жайқалған дастарқанмен қарсы алады.
Ну и, конечно же, в каждом доме нас всегда встречают с накрытым столом.

Ал бұл екі рет қайталанатындықтан, әдетте тойып тамақтанып қайтамыз )
А так как это происходит два раза, мы обычно наедаемся до отвала )

Машина болғаны жақсы — онсыз осындай ыңғайлы сапарлар мүлде болмас еді.
Хорошо, когда есть машина — без неё таких удобных поездок просто не было бы.

Оның үстіне, жол бойы біз әрдайым музыка тыңдаймыз немесе әңгімелесеміз.
А ещё в дороге мы всегда слушаем музыку или разговариваем.

Ал сіздің ата-анаңыз сізден алыс тұра ма?
А ваши родители далеко живут от вас?

📘 ГРАММАТИКА: ВРЕМЕННЫЕ И ПРОСТРАНСТВЕННЫЕ КОНСТРУКЦИИ 🔽

📑 Примеры из текста:
бізден шамамен бір сағаттық жерде
— в часе езды от нас

45 минуттай уақыт алады
— занимает примерно 45 минут

15 минуттық жол
— дорога в 15 минут

1️⃣ –дан / –ден … жерде
«на расстоянии от…»
бізден бір сағаттық жерде

📝 Конструкция обозначает удалённость от точки отсчёта.
📌 Структура:
(место / человек) + –дан / –ден + уақыттық + жерде
📌 Означает:
👉 «в … времени езды от»
👉 «на расстоянии … от»

🔎 Примеры слов:
бізден — от нас
қаладан — от города
үйден — от дома

🧩 Пример:
Ол бізден жарты сағаттық жерде тұрады.
Он живёт в получасе езды от нас.

2️⃣ –тық / –тік + жерде / жол
«…-минутное расстояние / дорога»

бір сағаттық жерде
15 минуттық жол

📝 Суффикс –тық / –тік образует признак длительности или размера.
📌 Используется для:
расстояния
времени в пути
оценки удалённости
📌 Часто сочетается со словами:
жерде — место, расстояние
жол — путь, дорога

🧩 Пример:
Мектеп үйден он минуттық жол.
Школа в десяти минутах от дома.

3️⃣ –тай / –тей
«примерно, около»
45 минуттай
📝 Суффикс приблизительности.
📌 Означает:
👉 «примерно»
👉 «около»
📌 Используется только с числами.

🧩 Пример:
Жол шамамен қырық минуттай уақыт алады.
Дорога занимает примерно сорок минут.

4️⃣ уақыт алады
«занимает время»
45 минуттай уақыт алады
📌 Структура:
(іс / жол) + (қанша?) + уақыт алады
📌 Очень частотная разговорная норма.

🧩 Пример:
Бұл жол бір сағат уақыт алады.
Этот путь занимает один час.

5️⃣ –ге дейін
«до … (по расстоянию / времени)»
қайын енемнің үйіне дейін
📌 Используется для:
расстояния
времени
маршрута

🧩 Пример:
Үйден жұмысқа дейін жиырма минут.
От дома до работы двадцать минут.

6️⃣ … емес — бар болғаны …
«не …, всего лишь …»
аса алыс емес — бар болғаны 15 минуттық жол
📝 Разговорная пояснительная конструкция.
📌 Используется для:
смягчения
подчёркивания близости

🧩 Пример:
Ол жер алыс емес — бар болғаны он минут.
Это место недалеко — всего десять минут.

7️⃣ –мен / –пен
«на чём? каким транспортом?»
(подразумевается в тексте, но часто используется)
📌 Означает способ передвижения.

🧩 Пример:
Автобуспен қырық минут жүреміз.
На автобусе едем сорок минут.

8️⃣ –у үшін
«чтобы / для того чтобы (добраться)» 📝 Обозначает цель действия.

🧩 Пример:
Үйге жету үшін бізге жарты сағат керек.
Чтобы добраться домой, нам нужен полчаса.

📌 КРАТКИЙ СПИСОК
бізден … жерде
… минуттық жол
… минуттай
… уақыт алады
…-ге дейін
автобуспен / машинамен
… емес — бар болғаны …

🧩 Примеры
1️⃣ Ол бізден бір сағаттық жерде тұрады.
Он живёт в часе езды от нас.

2️⃣ Бұл жер он бес минуттық жол.
Это место в пятнадцати минутах пути.

3️⃣ Жол шамамен жарты сағаттай.
Дорога примерно полчаса.

4️⃣ Баруға қырық минут уақыт алады.
Добираться занимает сорок минут.

5️⃣ Мектепке дейін он минут.
До школы десять минут.

6️⃣ Алыс емес — бар болғаны бес минут.
Не далеко — всего пять минут.

7️⃣ Біз автобуспен қырық минут жүреміз.
Мы едем на автобусе сорок минут.

8️⃣ Үйге жету үшін жарты сағат керек.
Чтобы добраться домой, нужен полчаса.


📅 257-КҮН / 257-Й ДЕНЬ

📹 Видео к уроку

😢 РЕНІШ РЕНЖІТКЕН АДАМДЫ ЕМЕС, РЕНЖІГЕН АДАМДЫ ЖАЗАЛАЙДЫ
ОБИДА НАКАЗЫВАЕТ НЕ ТОГО, КТО ОБИДЕЛ

📌 Глагол дня: ренжу — обижаться

Реніш — адамның ішкі күйі.
Обида — это внутреннее состояние человека.

Бұл кезде адам өзін ренжіткен адамға ашуланады, болған жағдайды өзіне жасалған әділетсіздік деп қабылдайды, кейде тіпті кек қайтарғысы келуі мүмкін.
При котором он злится на того, кто его обидел, воспринимает произошедшее как несправедливость по отношению к себе и иногда даже хочет возмездия.

Реніштің ең қызығы — ол ренжіткен адамға емес, ренжіген адамның өзіне қиындық тудырады.
Самое интересное в обиде то, что она создаёт проблемы не обидчику, а тому, кого обидели.

Адам ренжіген кезде бұл көбінесе күйзеліске, тұйықталуға, өткенге байланып қалуға, тіпті жүйке жүйесіне байланысты денсаулық мәселелеріне әкелуі мүмкін.
Когда человек обижен, это часто приводит к стрессу, закрытости, зацикленности на прошлом и даже к проблемам со здоровьем на нервной почве.

Ал ренжіткен адам бұл уақытта өз өмірін алаңсыз жалғастырып, қуанып жүре береді, ештеңе сезбеуі де мүмкін.
А обидчик в это время может спокойно жить дальше, радоваться жизни и ничего не ощущать.

Сондықтан дәрігерлер мен психологтар бір пікірге келеді: реніш өмірге кедергі келтірмеуі және алға жылжуға бөгет болмауы үшін оны жіберуді, кешіруді үйрену маңызды.
Именно поэтому врачи и психологи сходятся во мнении: важно научиться отпускать обиды и прощать, чтобы они не мешали жить и двигаться вперёд.

Оны қалай жасауға болады?
Как это сделать?

Ішкі дүниеңде ол адамды кешіруге шешім қабылдау.
Внутренне принять решение простить человека.

Ішіңнен жақсы ниет білдіру, мысалы, былай деу:
Сказать про себя что-то доброе, например:

«Ол маған не істесе де, мен оған жақсылық тілеймін».
«Несмотря на то, что он мне сделал, я желаю ему всего хорошего».

📘 ГРАММАТИКА: ПРИЧИННО-СЛЕДСТВЕННЫЕ КОНСТРУКЦИИ 🔽
(поэтому · потому что · так как · для этого · чтобы)

📑 Пример из текста:
Ал ренжіткен адам бұл уақытта өз өмірін алаңсыз жалғастырып, қуанып жүре береді, ештеңе сезбеуі де мүмкін.
А обидчик в это время может спокойно жить дальше, радоваться жизни и ничего не ощущать.

Сондықтан дәрігерлер мен психологтар бір пікірге келеді: реніш өмірге кедергі келтірмеуі және алға жылжуға бөгет болмауы үшін оны жіберуді, кешіруді үйрену маңызды.
Именно поэтому врачи и психологи сходятся во мнении: важно научиться отпускать обиды и прощать, чтобы они не мешали жить и двигаться вперёд.

🔍 Разбираем причинно-следственные конструкции

1️⃣ Сондықтан — «поэтому», «в результате этого»
📌 Означает:
👉 «поэтому»
👉 «в результате этого»
👉 «в связи с этим»
📌 Логика:
причина → сондықтан → вывод

🧩 Пример из текста:
Сондықтан дәрігерлер мен психологтар бір пікірге келеді
→ Поэтому врачи и психологи сходятся во мнении

🧩 Дополнительно:
Ол қатты шаршады, сондықтан ерте кетті.
Он сильно устал, поэтому ушёл рано.

2️⃣ –у үшін / –мау үшін — «для этого», «чтобы (не)»
📝 Конструкция цели, часто идёт после «сондықтан».
📌 Структура:
етістік + –у / –ү + үшін

🧩 Примеры:
Денсаулықты сақтау үшін спортпен айналысамын.
Чтобы сохранить здоровье, я занимаюсь спортом.

Қателеспеу үшін асықпаймын.
Чтобы не ошибиться, я не тороплюсь.

3️⃣ –мауы / –меуі үшін — «чтобы не было…»
📝 Отглагольное существительное с отрицанием.
Говорим о результате, а не о действии.

🧩 Пример:
Реніш өмірге кедергі келтірмеуі үшін оны жіберу керек.
Чтобы обида не мешала жизни, её нужно отпускать.

4️⃣ Өйткені / Себебі — «потому что», «так как»
📝 Союзы прямой причины.

🧩 Примеры:
Ол келмеді, өйткені ауырып қалды.
Он не пришёл, потому что заболел.

Мен ерте кеттім, себебі жұмысым көп болды.
Я ушёл рано, так как работы было много.

📌 Стиль:
өйткені — разговорно-нейтральное
себебі — более книжное
5️⃣ –ғандықтан / –гендіктен — «потому что»
📝 Причинная форма от глагола или состояния.
📌 Структура:
етістік + –ғандықтан / –гендіктен

🧩 Примеры:
Ауырып қалғандықтан, келмеді.
Так как заболел, не пришёл.

Уақыт болмағандықтан, сөйлесе алмадық.
Из-за отсутствия времени не смогли поговорить.

6️⃣ Сол себепті — «по этой причине»
📝 Усиленный книжный вариант «сондықтан».

🧩 Пример:
Ол көп қателесті, сол себепті жобадан шығарылды.
Он много ошибался, по этой причине его убрали из проекта.

7️⃣ Сол үшін — разговорное «поэтому»
📝 Используется в устной речи.

🧩 Пример:
Уақыт болмады, сол үшін келе алмадым.
Не было времени, поэтому не смог прийти.

8️⃣ –ған соң / –ген соң — «после того как» (с причинным оттенком)
📝 Формально — временная конструкция,
в речи часто выражает причину.

🧩 Примеры:
Жұмыс біткен соң, демалдық.
После того как работа закончилась, мы отдохнули.

Ол кеткен соң, бәрі тынышталды.
После того как он ушёл, всё успокоилось.

9️⃣ Содан — разговорная связь следствия
📝 Используется вместо «сондықтан» в устной речи.

🧩 Примеры:
Ол үндемеді, содан бәрі түсінікті болды.
Он промолчал, и из-за этого всё стало понятно.

Кешігіп қалды, содан пойыз кетіп қалды.
Он опоздал, и из-за этого поезд ушёл.

🔟 Соның нәтижесінде — «в результате этого»
📝 Книжно-официальная конструкция.

🧩 Пример:
Жоба кешіктірілді, соның нәтижесінде шығын артты.
Проект задержали, в результате расходы выросли.

🧐 А какие ты знаешь причинно-следственные конструкции?


📅 258-КҮН / 258-Й ДЕНЬ

📹 Видео к уроку

👦 БІР КҮНІ МЕН МҮЛДЕ ҰЯЛУДЫ ҚОЙДЫМ
ОДНАЖДЫ Я ПОЛНОСТЬЮ ПЕРЕСТАЛ СТЕСНЯТЬСЯ

📌 Глагол дня: ұялу — стесняться, стыдиться

Мен мектепте оқып жүргенде, өте ұялшақ болдым.
Когда я учился в школе, я был очень стеснительным.

Мен тақтаға шығып жауап беруге ұялатынмын, қыздардан да қысылатынмын, мектептегі дискотекаларда билеуге де ұялатынмын — міне, сондай мәселе болды.
Я стеснялся выступить у доски с ответом, стеснялся девчонок, стеснялся танцевать на школьных дискотеках — такая была проблема.

Жоғары сыныптарға келгенде, әрине, бұл сәл басылды, бірақ жалпы алғанда ұяңдық әлі де сақталды.
В старших классах, конечно, это немного прошло, но в целом ещё оставалось.

Университеттің екінші курсында ғана мен ұялшақтықтан толық арылдым.
Все мои комплексы прошли только на втором курсе университета.

Бұған маған Құдайға деген сенім көмектесті.
В этом мне помогла вера в Бога.

Мен діндар адамға айналдым да, ұялатын ештеңе жоқ екенін түсіндім.
Я стал верующим человеком и понял, что стесняться совершенно нечего.

Мен кенеттен өмірімнің біреу ғана екенін және дәл қазір өмір сүріп жатқанымды түсіндім.
Я вдруг осознал, что жизнь у меня одна и я живу прямо сейчас.

Мен өз өмірімді, онымен байланысты барлық нәрсені және өзімді де жақсы көре бастадым.
Я стал любить свою жизнь и всё, что с ней связано, и себя тоже.

Бір кездері мен үшін адамдардың мен туралы не ойлайтыны мен не айтатыны мүлде маңызды болмай қалды.
В какой-то момент мне стало всё равно, как люди обо мне думают и что говорят.

Қазіргі уақытта да мен ұялмай, қысылмай өмір сүріп жатырмын.
Я и сейчас живу без всяких стеснений и смущений.

Мен үлкен аудитория алдында шығып, бір нәрсе айта аламын.
Я могу выйти перед большой аудиторией и что-нибудь рассказать.

Қаласам, барлығының көзінше билей де аламын.
А могу станцевать перед всеми.

Қысқасы, бір сәтте мен ұяңдықты мүлде ұмытып кеттім.
В общем, в какой-то момент я полностью забыл про стеснение.

Ал сізде осындай мәселе бар ма?
А у вас есть эта проблема?

📘 ГРАММАТИКА: Спряжение глагола «ҰЯЛУ» по временам и лицам 🔽

📝 Глагол ұялу означает «стесняться, стыдиться, испытывать неловкость» (из-за поступка, слов, ситуации, людей и т.д.).

🔹 Например:
қателігі үшін ұялу — стыдиться своего поступка
сөйлегеннен ұялу — стесняться говорить
адамдардан ұялу — стесняться людей
сұрақ қоюға ұялу — стесняться задать вопрос

Формы образуются с помощью личных окончаний (–мын, –сың, –сыз…) и вспомогательных слов (жатыр, жоқ и др.).

🔷 БУДУЩЕЕ / НЕОПРЕДЕЛЁННОЕ ВРЕМЯ
(буду стесняться / стесняюсь вообще)
Мен ұяламын / ұялмаймын / ұяламын ба?
Сен ұяласың / ұялмайсың / ұяласың ба?
Сіз ұяласыз / ұялмайсыз / ұяласыз ба?
Біз ұяламыз / ұялмаймыз / ұяламыз ба?
Сендер ұяласыңдар / ұялмайсыңдар / ұяласыңдар ма?
Сіздер ұяласыздар / ұялмайсыздар / ұяласыздар ма?
Ол ұялады / ұялмайды / ұялады ма?
Олар ұялады / ұялмайды / ұялады ма?

🔸 НАСТОЯЩЕЕ ВРЕМЯ
(сейчас стесняюсь, в процессе)
Мен ұялып жатырмын / ұялып жатқан жоқпын / ұялып жатырмын ба?
Сен ұялып жатырсың / ұялып жатқан жоқсың / ұялып жатырсың ба?
Сіз ұялып жатырсыз / ұялып жатқан жоқсыз / ұялып жатырсыз ба?
Біз ұялып жатырмыз / ұялып жатқан жоқпыз / ұялып жатырмыз ба?
Сендер ұялып жатырсыңдар / ұялып жатқан жоқсыңдар / ұялып жатырсыңдар ма?
Сіздер ұялып жатырсыздар / ұялып жатқан жоқсыздар / ұялып жатырсыздар ма?
Ол ұялып жатыр / ұялып жатқан жоқ / ұялып жатыр ма?
Олар ұялып жатыр / ұялып жатқан жоқ / ұялып жатыр ма?

▪️ ПРОШЕДШЕЕ ВРЕМЯ
(стеснялся, постыдился)
Мен ұялдым / ұялған жоқпын / ұялдым ба?
Сен ұялдың / ұялған жоқсың / ұялдың ба?
Сіз ұялдыңыз / ұялған жоқсыз / ұялдыңыз ба?
Біз ұялдық / ұялған жоқпыз / ұялдық па?
Сендер ұялдыңдар / ұялған жоқсыңдар / ұялдыңдар ма?
Сіздер ұялдыңыздар / ұялған жоқсыздар / ұялдыңыздар ма?
Ол ұялды / ұялған жоқ / ұялды ма?
Олар ұялды / ұялған жоқ / ұялды ма?

📌 ДРУГИЕ ФОРМЫ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ГЛАГОЛА

📄 Каузатив (өзгелік етіс)
Суффиксы: –т
ұялту — пристыдить, заставить стесняться

Оның сөзі баланы қатты ұялтты.
→ Его слова сильно пристыдили ребёнка.


📅 259-КҮН / 259-Й ДЕНЬ

📹 Видео к уроку

🦌 ҚАЗАҚСТАН ДАЛАЛАРЫНДА МЕКЕНДЕЙТІН ЖАБАЙЫ ЖАНУАРЛАР
ДИКИЕ ЖИВОТНЫЕ, ОБИТАЮЩИЕ В СТЕПЯХ КАЗАХСТАНА

📌 Глагол дня: мекендеу — обитать

Қазақстан далалары жануарлар дүниесінің байлығымен ерекшеленеді.
Степи Казахстана отличаются богатым животным миром.

Бұл өңірде ең көп таралған жануарлар тобы — кеміргіштер.
Наиболее многочисленную группу здесь составляют грызуны.

Оларға саршұнақтар, байбақ суырлары, дала алақоржындары және тарбас тышқандар жатады.
К ним относятся суслики, сурки-байбаки, степные пеструшки и узкочерепные полёвки.

Далаларда ірі сүтқоректілерден қасқырлар, түлкілер мен борсықтар мекендейді.
Среди крупных млекопитающих в степях обитают волки, лисицы и барсуки.

Жаздың басында, маусымдық көші-қон кезінде далаларда киіктер мен қарақұйрықтың табындары пайда болады.
В начале лета, во время сезонных миграций в степях появляются стада сайгаков и джейранов.

Киік — дала аймағындағы ірі тұяқты жануарлардың бірі.
Сайгак — один из крупных копытных животных степной зоны.

Ол Халықаралық табиғатты қорғау одағының Қызыл кітабына сирек түр ретінде енгізілген.
Он занесён в Красную книгу Международного союза охраны природы как редкий вид.

Дала құстарының түрлік құрамы да өте бай.
Видовой состав степных птиц также очень богат.

Оларға бозторғайлар, дала бүркіттері, дуадақтар, безгелдектер, қайрықтар, қылқұйрықтар, дала және шалғын бөктергілері жатады.
К ним относятся жаворонки, степные орлы, дрофы, стрепеты, кречетки, кроншнепы, степные и луговые луни.

Құстар әсіресе Қорғалжын қорығында көп шоғырланған, мұнда шамамен 350 түр мекендейді.
Особенно много птиц обитает в Коргалжынском заповеднике, около 350 видов.

Мұнда қызғылт қоқиқаздар мен бұйра бірқазандар тіршілік етеді.
Здесь обитают розовые фламинго и кудрявые пеликаны.

Наурызым қорығы арқылы су құстарының маңызды көші-қон жолдары өтеді.
В Наурзумском заповеднике проходят важные пути миграции водоплавающих птиц.

Олардың ішінде Қызыл кітапқа енген құстардан пысқылдақ қазы, қызылжемсаулы қаз және бірқазанды атап өтуге болады.
Из них можно отметить птиц из красной книги: гуся-пискульку, краснозобую казарку, пеликана.

📘 ГРАММАТИКА: КЛАССИФИКАЦИОННЫЕ КОНСТРУКЦИИ 🔽
(группы · виды · представители)

📑 Примеры из текста:
Наиболее многочисленную группу здесь составляют грызуны.
Ең көп таралған жануарлар тобы — кеміргіштер.

К ним относятся суслики, сурки-байбаки.
Оларға саршұнақтар, байбақ суырлары жатады.

Среди них есть виды, занесённые в Красную книгу.
Олардың ішінде Қызыл кітапқа енген түрлер бар.

Из них можно отметить гуся-пискульку.
Олардың ішінен пысқылдақ қазыны атап өтуге болады.

🔍 Разбираем классификационные конструкции

1️⃣ … тобын құрайды / … тобы — …
«Группу составляют…»
📌 Означает
👉 выделение основной группы
👉 начало классификации
📌 Структура
зат есім + тобын құрайды
или
… тобы — …

🧩 Пример из текста:
Ең көп таралған жануарлар тобы — кеміргіштер.
→ Наиболее многочисленную группу составляют грызуны.

🧩 Дополнительно:
Жыртқыштар ірі құстар тобын құрайды.
Хищники составляют группу крупных птиц.

2️⃣ … жатады — «относятся к»
📌 Означает
👉 отнесение к группе
👉 перечисление представителей
📌 Структура
Оларға / Бұл топқа + зат есім + жатады

🧩 Пример из текста:
Оларға саршұнақтар мен суырлар жатады.
→ К ним относятся суслики и сурки.

🧩 Дополнительно:
Бұл топқа кеміргіштер жатады.
К этой группе относятся грызуны.

3️⃣ Олардың ішінде — «среди них»
📌 Означает
👉 выделение части группы
👉 уточнение
📌 Структура
ілік септік + ішінде

🧩 Пример из текста:
Олардың ішінде сирек түрлер бар.
→ Среди них есть редкие виды.

🧩 Дополнительно:
Құстардың ішінде жыртқыштары да бар.
Среди птиц есть и хищные.

4️⃣ Олардың ішінен … атап өтуге болады
«Из них можно отметить…»
📌 Означает
👉 выбор отдельных представителей
👉 акцент на важном
📌 Структура
… ішінен + –уға / –уге болады

🧩 Пример из текста:
Олардың ішінен пысқылдақ қазыны атап өтуге болады.
→ Из них можно отметить гуся-пискульку.

🧩 Дополнительно:
Бұл топтан бірнеше сирек түрді атап өтуге болады.
Из этой группы можно отметить несколько редких видов.

🔹 Частые классификационные конструкции
… тобын құрайды — составляют группу
… тобына жатады — относятся к группе
… бірнеше топқа бөлінеді — делятся на группы
… қатарына жатады — относятся к категории
… түріне / түрлеріне жатады — относятся к виду
… болып саналады — считаются

🧩 Ещё примеры:
🔹 Жануарлар бірнеше топқа бөлінеді.
Животные делятся на несколько групп.

🔹 Бұл топқа негізінен кеміргіштер жатады.
К этой группе в основном относятся грызуны.

🔹 Олардың ішінде сирек кездесетін түрлер бар.
Среди них есть редкие виды.

🔹 Солардың ішінен Қызыл кітапқа енгендерін атап өтуге болады.
Из них можно отметить виды, занесённые в Красную книгу.


📅 260-КҮН / 260-Й ДЕНЬ

📹 Видео к уроку

🔥ҮМІТ ПЕН СЕНІМНІҢ АРАСЫНДА АЙЫРМАШЫЛЫҚ БАР МА?
ЕСТЬ ЛИ РАЗНИЦА МЕЖДУ ТЕМ, КОГДА МЫ НАДЕЕМСЯ, И КОГДА МЫ ВЕРИМ?

📌 Глагол дня: үміттену — надеяться

Біз күнделікті өмірде «мен сенемін» және «мен үміттенемін» деп жиі айтамыз.
В жизни мы часто говорим «я верю» и «я надеюсь».

Бірақ олардың арасында айырмашылық бар ма, ол айырмашылық неде екенін ойлаймыз ба?
Но задумываемся ли, есть ли между ними разница и в чём она?

Үміт — қазіргі шындыққа қарамастан, қалаған нәтижені күту.
Надежда — это ожидание желаемого результата, несмотря на текущую реальность.

Ол біз әлі толық сенімді болмаған, бірақ қалаған нәрсенің мүмкін екенін мойындаған кезде пайда болады.
Она возникает там, где мы ещё не уверены, но уже допускаем, что желаемое возможно.

Ал сенім — бұл нәтижеге қарай қозғалыс.
Вера — это движение к результату.

Яғни күту енді енжер күйде қалмай, әрекетке, қалаған мақсатқа жақындау үшін жасалатын жұмысқа айналады.
Когда ожидание перестаёт быть пассивным и превращается в действие, в работу над приближением желаемого.

Үміт — енді ғана тұтанған кішкентай шырақ сияқты.
Надежда похожа на огонёк, который только зажёгся.

Сенім — бұл біз шырақты отынға жақындатқан кезде, олар тұтанып, бізді жылыта бастауы сияқты.
А вера — это когда мы подносим этот огонёк к дровам, и они начинают гореть и согревать нас.

Үміт пен сенімнің ортақ бір қасиеті бар: біз нақты білмейміз және соңғы нәтижені көрмейміз.
И у надежды, и у веры есть общее: мы не знаем наверняка и не видим конечного результата.

Бірақ егер үміт тек «мұның мүмкін екенін» сездіртсе, сенім оны жауапкершілік аймағына аударады.
Но если надежда лишь даёт ощущение «это возможно», то вера переводит это в зону ответственности.

Сол жерде біз әрекет етіп, сенген нәрсемізге өзіміз де қатыса бастаймыз.
Туда, где мы начинаем действовать и участвовать в том, во что верим.

📘 ГРАММАТИКА: «Я НАДЕЮСЬ» И «Я ВЕРЮ» В КАЗАХСКОМ ЯЗЫКЕ🔽
(деп үміттену · деп сену)

🔍 Как в казахском языке выражаются «я надеюсь» и «я верю»

В казахском языке мысли типа
«я надеюсь, что…», «я верю, что…»
чаще всего выражаются через конструкцию:
[ой / нәтиже] + деп + үміттену / сену

Это способ передать ожидание или убеждение, а не просто назвать чувство.
1️⃣ … деп үміттену — «надеяться, что…»
📌 Означает:
👉 надеяться
👉 ожидать желаемый результат
👉 допускать возможность
📌 Логика:
ой / нәтиже → деп → үміттену

🧩 Примеры:
Мен бәрі жақсы болады деп үміттенемін.
Я надеюсь, что всё будет хорошо.

Ол емтиханнан өтеді деп үміттенеді.
Он надеется, что сдаст экзамен.

Біз уақытында үлгереміз деп үміттендік.
Мы надеялись, что успеем вовремя.

Сен дұрыс шешім табасың деп үміттенемін.
Я надеюсь, что ты найдёшь правильное решение.

2️⃣ … деп сену — «верить, что…»
📌 Означает:
👉 верить
👉 быть убеждённым
👉 опираться на внутреннюю уверенность
📌 Логика:
ой / сенім → деп → сену

🧩 Примеры:
Мен бұл істің нәтижесі болады деп сенемін.
Я верю, что у этого дела будет результат.

Ол өз күшіне сенеді.
Он верит в свои силы.

Біз жеңіске жетеміз деп сендік.
Мы верили, что победим.

Сіз бұл жобаның маңызды екеніне сенесіз бе?
Вы верите, что этот проект важен?

3️⃣ Үміттену vs сену — разница в оттенке

📌 … деп үміттену
— ожидание
— допущение
— «мүмкін» (возможно)

📌 … деп сену
— уверенность
— позиция
— готовность действовать

🧩 Сравнение:
Мен ол келеді деп үміттенемін.
Я надеюсь, что он придёт.

Мен ол келеді деп сенемін.
Я верю, что он придёт.




 <<  Марафон, стр.12 Наверх ↑ Марафон, стр.14  >> 

Казахский язык. Просто о сложном © Татьяна Валяева,  2007–2026

Главная
Цвета текста на сайте
Поиск по сайту
Словарь
Грамматика детям
Существительные
Глаголы
Прилагательные
Числительные
Личные окончания
Послелоги
Местоимения
Тесты
Проверь себя!
Упражнения
Разговорник
Практика
Песни
Сказки
Пословицы
Гостевая книга
kaz-tili@yandex.kz
Автор
Телеграм-канал
WhatsApp-группы