|
|
Онлайн-Марафон: Казахский язык за год
Страница 13 (дни с 241 по 260)
|
|
Автор: Андрей Якубин Телеграм-канал «Казахский язык за год»
📅 241-КҮН / 241-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
➗ ШЫНАЙЫ ӨМІРДЕГІ ТЕҢДЕУЛЕР
УРАВНЕНИЯ В РЕАЛЬНОЙ ЖИЗНИ
📌 Глагол дня: теңестіру — уравнивать, приравнивать
Бүгін теңдеулер туралы сөйлесеміз. Теңдеу — бұл екі жағы тең болатын жазба, ал бір сан белгісіз болады, сол санды табу керек.
Сегодня поговорим об уравнениях. Уравнение — это запись, где две части равны, а одно число неизвестно, и его нужно найти.
Теңдеу деп аталу себебі — біз екі жақты теңестіріп, есептеу барысында белгісіз санды анықтаймыз.
Такое название у уравнения потому, что мы уравниваем две части и в процессе уравнивания вычисляем неизвестное число.
Теңдеулер өмірде қайда қолданылады?
Где уравнения применяются в жизни?
Мысалы, біз екі тауардың бағасын білеміз, бірақ біреуінің қанша тұрғанын ұмытып қалдық, ал жалпы сома белгілі.
Ну, например, мы знаем цену двух товаров, но забыли, сколько стоил один из них, при этом общая сумма известна.
Міне, бұл — теңдеу. Белгісіз тауардың бағасын табу керек. X + 5700 = 11000 тг. (Икс пен бес мың жеті жүздің қосындысы он бір мың теңгеге тең). Жалпы сомадан белгілі бағаны аламыз да, жауапты табамыз.
Вот вам и уравнение. Нужно выяснить, сколько стоил один товар. X + 5700 = 11000 тг. Отнимаем от общей суммы стоимость известного товара и получаем ответ.
Немесе мен дүкеннен әрқайсысы 3000 теңгеден екі кітап алдым, ал қызым ойыншық қосты.
Или я взял в магазине две книги по 3000 тенге каждая, а дочь добавила игрушку.
Кассада маған 12000 теңге төлеу керек екенін айтты. Ойыншықтың бағасы қанша болды? (3000 × 2) + X = 12000 (Үш мыңды екіге көбейтеміз, оған иксті қосамыз, нәтижесінде он екі мың теңге шығады).
На кассе мне сказали оплатить 12000 тенге. Сколько стоила игрушка? (3000 × 2) + X = 12000.
Алдымен кітаптардың бағасын екіге көбейтеміз. Сосын 12000 теңгеден екі кітаптың жалпы құнын аламыз.
Сначала умножаем стоимость книг на два. Потом от 12000 вычитаем общую стоимость двух книг.
📘 ГРАММАТИКА: ЦЕПОЧКА ОБРАЗОВАНИЯ ГЛАГОЛА ТЕҢЕСТІРУ 🔽
🔹 тең — равный, поровну
Бұл екі сан тең.
Эти два числа равны.
🔹 теңеу — приравнивать, уподоблять
Оны батырға теңеуге болмайды.
Его нельзя сравнивать с героем.
🔹 теңесу — уравниваться, становиться равным
Екі команда теңесті.
Две команды сравнялись.
🔹 теңестіру — уравнивать, делать равным
Мұғалім есептің екі жағын теңестірді.
Учитель уравнял обе части уравнения.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
шынайы — реальный, настоящий
өмірдегі — в реальной жизни
(өмір — жизнь, -дегі — местн.)
теңдеулер — уравнения
(теңдеу — уравнение, -лер — мн. ч.)
бүгін — сегодня
теңдеулер — уравнения
туралы — о
сөйлесеміз — поговорим
(сөйлесу — говорить, -міз — мы)
теңдеу — уравнение
бұл — это
екі — два
жағы — стороны
(жақ — сторона, -ы — притяж.)
тең — равные
болатын — которые являются
(болу — быть)
жазба — запись
ал — а
бір — одно
сан — число
белгісіз — неизвестное
болады — бывает
сол — то
санды — число
(сан — число, -ды — вин.)
табу — найти
керек — нужно
теңдеу — уравнение
деп — так
аталу — называться
(атау — называть)
себебі — потому что
біз — мы
екі — две
жақты — стороны
(жақ — сторона, -ты — вин.)
теңестіріп — уравнивая
(теңестіру — уравнивать)
есептеу — вычисление
барысында — в процессе
(барыс — процесс, -ында — местн.)
белгісіз — неизвестное
санды — число
анықтаймыз — определяем
(анықтау — определять, -мыз — мы)
теңдеулер — уравнения
өмірде — в жизни
(өмір — жизнь, -де — местн.)
қайда — где
қолданылады — применяются
(қолдану — применять, -лады — страд.)
мысалы — например
біз — мы
екі — два
тауардың — товаров
(тауар — товар, -дың — род.)
бағасын — цену
(баға — цена, -сын — вин.)
білеміз — знаем
(білу — знать, -міз — мы)
бірақ — но
біреуінің — одного из них
(біреу — один, -інің — род.)
қанша — сколько
тұрғанын — стоил
(тұру — стоить)
ұмытып — забыв
(ұмыту — забыть)
қалдық — забыли, получилось
(қалу — остаться, -дық — мы)
ал — а
жалпы — общий
сома — сумма
белгілі — известна
міне — вот
бұл — это
теңдеу — уравнение
белгісіз — неизвестного
тауардың — товара
бағасын — цену
табу — найти
керек — нужно
икс — икс (X)
пен — и
бес — пять
мың — тысяч
жеті — семь
жүз — сто
қосындысы — сумма
(қосынды — сумма, -сы — притяж.)
он — десять
бір — один
мың — тысяча
теңге — тенге
тең — равно
жалпы — общую
сомадан — из суммы
(сома — сумма, -дан — исх.)
белгілі — известную
бағаны — цену
(баға — цена, -ны — вин.)
аламыз — отнимаем
(алу — брать, -мыз — мы)
да — и
жауапты — ответ
(жауап — ответ, -ты — вин.)
табамыз — находим
(табу — находить, -мыз — мы)
немесе — или
мен — я
дүкеннен — из магазина
(дүкен — магазин, -нен — исх.)
әрқайсысы — каждый
теңгеден — по тенге
(теңге — тенге, -ден — исх.)
екі — две
кітап — книги
алдым — взял
(алу — брать, -дым — я)
ал — а
қызым — моя дочь
(қыз — дочь, -ым — моя)
ойыншық — игрушку
қосты — добавила
(қосу — добавлять)
кассада — на кассе
(касса — касса, -да — местн.)
маған — мне
(мен — я, -ға — дат.)
теңге — тенге
төлеу — оплатить
керек — нужно
екенін — что
(екен — что является)
айтты — сказали
(айту — сказать)
ойыншықтың — игрушки
(ойыншық — игрушка, -тың — род.)
бағасы — цена
(баға — цена, -сы — притяж.)
қанша — сколько
болды — была
үш — три
мыңды — тысячу
(мың — тысяча, -ды — вин.)
екіге — на два
(екі — два, -ге — дат.)
көбейтеміз — умножаем
(көбейту — умножать, -міз — мы)
оған — к этому
(ол — он, -ған — дат.)
иксті — икс
(икс — X, -ті — вин.)
қосамыз — прибавляем
(қосу — добавлять, -мыз — мы)
нәтижесінде — в результате
(нәтиже — результат, -сінде — местн.)
он — десять
екі — два
мың — тысяч
теңге — тенге
шығады — получается
(шығу — выходить)
алдымен — сначала
кітаптардың — книг
(кітап — книга, -тардың — род. мн.)
бағасын — цену
екіге — на два
көбейтеміз — умножаем
сосын — затем
теңгеден — из тенге
екі — двух
кітаптың — книг
(кітап — книга, -тың — род.)
жалпы — общую
құнын — стоимость
(құн — стоимость, -ын — вин.)
аламыз — вычитаем
Скрыть словарь
📅 242-КҮН / 242-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
✨ ІШІМІЗДЕГІ ШЕКСІЗ ӘЛЕМДЕР
БЕСКОНЕЧНЫЕ МИРЫ ВНУТРИ НАС
📌 Слово дня: елестету — воображать, представлять
Адамның қиялы қаншалықты күшті деп ойлайсыз?
Как вы думаете, насколько сильное человеческое воображение?
Айналамызға бір қарап көрейікші.
Давайте посмотрим по сторонам?
Бізді қоршаған бүкіл әлем — ғимараттар, электр энергиясы, интернет, технологиялар, кино, театр — мұның бәрі адам қиялының арқасында пайда болды.
Весь мир, который нас окружает — здания, электричество, интернет, технологии, кино, театр — всё это появилось благодаря человеческому воображению.
Адам өз қолымен жасайтын кез келген нәрсені алдымен ойында елестетеді, санасында құрастырады.
Всё, что человек создаёт своими руками, он сначала воображает, конструирует в своём сознании.
Содан кейін ғана оған өз күшін, уақытын және ресурстарын жұмсайды, соның нәтижесінде жаңа, қызықты дүниелер өмірге келеді.
И только потом он вкладывает в это силы, время и ресурсы, в результате чего появляются новые интересные вещи.
Адам қиялының шегі бар ма?
Есть ли пределы у человеческого воображения?
Жоқ, ол ғарыш сияқты шексіз.
Нет, оно бесконечно, как космос.
Ал күш пен ресурстар жағынан, әрине, бізде шектеулер бар.
А вот в силах и ресурсах у нас, конечно, есть ограничения.
Сондықтан біз әрдайым өз мүмкіндігіміздің аясында ғана бір нәрсе жасаймыз.
Поэтому мы всегда создаём что-то в пределах своих возможностей.
Уақыт өте келе адамның мүмкіндіктері арта түседі.
Со временем возможности человека растут.
Сол себепті біз мезгіл-мезгіл жаңа өнертабыстардың пайда болғанын көріп отырамыз.
Именно поэтому мы время от времени видим появление новых изобретений.
Ал сіздің ойыңызша, адам биыл не ойлап табуы мүмкін?
А как вы думаете, что человек может изобрести в этом году?
📘 ГРАММАТИКА: КОНСТРУКЦИЯ
«деп ойлайсыз» 🔽
🤔 Что такое деп? Деп — это деепричастная форма (көсемше) от глагола деу — говорить, сказать.
📌 Грамматически (дословно):
деп ≈ говоря, сказав
📌 Функционально деп может передавать значения:
- что
- как
- так
- считая, полагая
- с мыслью о том, что
- таким образом
📑 Пример из текста:
Адамның қиялы қаншалықты күшті деп ойлайсыз?
Как вы думаете, насколько сильное человеческое воображение?
📝 Конструкция используется для того, чтобы:
- передать о чём именно думают, говорят или спрашивают;
- связать содержание мысли с глаголом.
- для оформления косвенных вопросов
- в рассуждениях и объяснительных текстах
- с глаголами мышления и речи, например ойлау, айту, сұрау, санау, есептеу, сену.
📌 Деп стоит после всей мысли, а не после глагола, а перед деп может быть:
- утверждение
- вопрос
- оценка.
📌 Деп — не союз и не частица, а деепричастная грамматическая форма, выполняющая связующую функцию
🧩 Примеры:
— Бұл дұрыс деп ойлаймын.
Я думаю, что это правильно.
— Ол өзін дайын деп санады.
Он счёл себя готовым.
— Не болады деп ойлайсың?
Как ты думаешь, что будет?
— Мұны маңызды деп айтуға болады.
Это можно назвать важным.
— Адам қиялы шексіз деп сенемін.
Я верю, что воображение человека бесконечно.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
ішіміздегі — внутри нас
(іш — внутри, -іміз — наш, -дегі — местн.)
шексіз — бесконечный
әлемдер — миры
(әлем — мир, -дер — мн. ч.)
адамның — человека
(адам — человек, -ның — род. падеж)
қиялы — воображение
(қиял — воображение, -ы — притяж.)
қаншалықты — насколько
күшті — сильный
деп — что
ойлайсыз — думаете
(ойлау — думать, -йсыз — вы)
айналамызға — вокруг нас
(айнал — вокруг, -ымыз — наш, -ға — дат.)
бір — один, некий, чуть-чуть
қарап — посмотрев
(қарау — смотреть)
көрейікші — давайте посмотрим
(көру — видеть, -ейік — повел. 1 л. мн., -ші — смягч.)
бізді — нас
(біз — мы, -ді — вин.)
қоршаған — окружающий
(қоршау — окружать)
бүкіл — весь
әлем — мир
ғимараттар — здания
(ғимарат — здание, -тар — мн. ч.)
электр — электрический
энергиясы — энергия
(энергия — энергия, -сы — притяж.)
интернет — интернет
технологиялар — технологии
(технология — технология, -лар — мн. ч.)
кино — кино
театр — театр
мұның — этого
(бұл — это, -ның — род.)
бәрі — всё
адам — человек
қиялының — воображения
(қиял — воображение, -ының — род.)
арқасында — благодаря
(арқа — опора, причина, -сында — местн.)
пайда — появление
болды — появилось
(болу — быть)
адам — человек
өз — своими
қолымен — руками
(қол — рука, -ымен — твор.)
жасайтын — создаёт
(жасау — делать, создавать)
кез — момент
келген — любой
нәрсені — вещь
(нәрсе — вещь, -ні — вин.)
алдымен — сначала
ойында — в мыслях
(ой — мысль, -ында — местн.)
елестетеді — представляет
(елестету — воображать)
санасында — в сознании
(сана — сознание, -сында — местн.)
құрастырады — конструирует
(құрастыру — собирать, конструировать)
содан — затем
кейін — после
ғана — только
оған — в это
(ол — он, -ған — дат.)
өз — свои
күшін — силы
(күш — сила, -ін — вин.)
уақытын — время
(уақыт — время, -ын — вин.)
және — и
ресурстарын — ресурсы
(ресурс — ресурс, -тар — мн. ч., -ын — вин.)
жұмсайды — тратит
(жұмсау — тратить)
соның — этого
(сол — тот, -ның — род.)
нәтижесінде — в результате
(нәтиже — результат, -сінде — местн.)
жаңа — новые
қызықты — интересные
дүниелер — вещи, явления
(дүние — мир, вещь, -лер — мн. ч.)
өмірге — к жизни
(өмір — жизнь, -ге — дат.)
келеді — появляются
(келу — приходить)
адам — человека
қиялының — воображения
шегі — предел
(шек — предел, -і — притяж.)
бар — есть
ма — ли
жоқ — нет
ол — оно
ғарыш — космос
сияқты — как
шексіз — бесконечный
ал — а
күш — силы
пен — и
ресурстар — ресурсы
жағынан — в плане, со стороны
(жағы — сторона, -нан — исх.)
әрине — конечно
бізде — у нас
(біз — мы, -де — местн.)
шектеулер — ограничения
(шектеу — ограничение, -лер — мн. ч.)
бар — есть
сондықтан — поэтому
біз — мы
әрдайым — всегда
өз — свои
мүмкіндігіміздің — возможностей
(мүмкіндік — возможность, -іміздің — род.)
аясында — в рамках
(ая — рамки, -сында — местн.)
ғана — только
бір — одну
нәрсе — вещь
жасаймыз — делаем, создаём
(жасау — делать, -мыз — мы)
уақыт — время
өте — с течением
келе — идя
адамның — человека
мүмкіндіктері — возможности
(мүмкіндік — возможность, -тері — мн. ч.)
арта — увеличиваются
түседі — растут
(арту — увеличиваться)
сол — тот
себепті — поэтому
біз — мы
мезгіл-мезгіл — время от времени
жаңа — новые
өнертабыстардың — изобретений
(өнертабыс — изобретение, -тардың — род. мн.)
пайда — появление
болғанын — что появились
(болу — быть)
көріп — видим
(көру — видеть)
отырамыз — наблюдаем
(отыру — находиться, -мыз — мы)
ал — а
сіздің — ваше
(сіз — вы, -дің — род.)
ойыңызша — по-вашему
(ой — мысль, -ыңызша — по мнению)
адам — человек
биыл — в этом году
не — что
ойлап — придумать
(ойлау — думать)
табуы — изобрести
(табу — находить)
мүмкін — может быть
Скрыть словарь
📅 243-КҮН / 243-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🏃♂️ СІЗ БАЛА КЕЗІҢІЗДЕ ТІЗЕҢІЗДІ, МАҢДАЙЫҢЫЗДЫ НЕМЕСЕ ШЫНТАҒЫҢЫЗДЫ ЖИІ ЖАРАҚАТТАДЫҢЫЗ БА?
А ВЫ В ДЕТСТВЕ ЧАСТО КОЛЕНИ, ЛОБ ИЛИ ЛОКТИ РАЗБИВАЛИ?
📌 Глагол дня: құлау — падать
Маған қызық: шынымен де барлық балалар бала кезінде құлап, тізесін жарақаттай ма, әлде бүкіл балалық шағында тізесінде, маңдайында не шынтағында бірде-бір сызат болмағандар да бар ма екен?
Вот мне интересно: все дети в детстве падали и колени разбивали, или есть такие, кто за всё детство ни разу не получил ни одной ссадины на колене, лбу или локтях?
Менің де құлаған кездерім болды, әрі бір рет емес.
У меня падения были, и не раз.
Бірақ бір оқиға ерекше есімде қалыпты.
Но одно было особенно ярким.
Мен аулада қыздардың артынан жүгіріп бара жатқанмын.
Я побежал за девчонками во дворе.
Ол жер еңіс болатын, үсті асфальтпен жабылған.
Это был склон, причём покрытый асфальтом.
Шамасы, жылдамдығымды дұрыс есептемедім, жүгіріп келе жатып сүрініп кеттім де, әрине, құладым.
Я, видимо, не рассчитал скорость, оступился на бегу и, конечно же, упал.
Өзім қуып жүрген сол қыздар мені үйіме дейін жеткізіп салды.
Те самые девчонки, за которыми я гнался, проводили меня домой.
Менің шынтақтарым мен тізелерім қатты сыдырылып қалған еді — бұл өте ауыр әрі жағымсыз болды.
Мои локти и колени были сильно ободраны — это было больно и очень неприятно.
Жараларды залалсыздандыру үшін бриллиантты көк антисептикалық ерітінді жақты, ол да қатты ашытты.
Меня мазали зелёнкой, чтобы продезинфицировать раны, и это тоже было очень болезненно.
Бірақ уақыт өте келе бәрі жазылып, ешқандай тыртық та қалмады.
Но со временем всё зажило, и не осталось никаких шрамов.
Қалай ойлайсыз, балаларда энергия артық бола ма?
Как думаете, у детей действительно избыток энергии?
Сондықтан олар зымырандай жүгіретін шығар.
Наверное, поэтому они бегают, как ракеты.
Ата-аналар қанша жерден: «Жүгірмеңдер, құлап қаласыңдар», — деп айтса да, бұл сөздер оларды сирек тоқтатады.
Сколько бы родители ни говорили: «Не бегайте, упадёте», — эти слова редко их останавливают.
📘 ГРАММАТИКА: ҚАНША ЖЕРДЕН … –СА ДА 🔽
(уступительная конструкция: «сколько бы ни…», «как бы ни…»)
🧐 Эта конструкция используется, когда говорящий:
- подчёркивает, что действие повторяется или прилагаются усилия;
- показывает, что результат не меняется, несмотря на эти усилия;
- выражает уступку: есть причина → но итог другой;
📌 По-русски чаще всего переводится как:
«сколько бы ни…», «как бы ни…», «несмотря на то, что…»
📑 Пример из текста
Ата-аналар қанша жерден: «Жүгірмеңдер, құлап қаласыңдар», — деп айтса да, бұл сөздер оларды сирек тоқтатады.
Сколько бы родители ни говорили: «Не бегайте, упадёте», — эти слова редко их останавливают.
🔍 Разбираем конструкцию "қанша жерден"
- қанша — сколько, насколько
- жерден — не «место», а степень, мера, интенсивность
🧠 Логика конструкции
ҚАНША ЖЕРДЕН … –СА ДА → нәтиже өзгермейді
🧩 Примеры:
Ата-аналар қанша жерден ескерсе де, балалар тыңдай бермейді.
Сколько бы родители ни предупреждали, дети всё равно не слушают.
Мен қанша жерден түсіндірсем де, ол келіспеді.
Как бы я ни объяснял, он не согласился.
Қанша жерден тырыссаң да, бәрі бірдей бола бермейді.
Сколько бы ни старался, не всё получается одинаково.
Ол қанша жерден асықса да, кешігіп қалды.
Как бы он ни спешил, всё равно опоздал.
Қанша жерден оқысаң да, бәрін бірден білу мүмкін емес.
Сколько бы ни учился, невозможно знать всё сразу.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
сіз — вы
бала — ребёнок
кезіңізде — в детстве
(кез — время, период, -іңізде — местн.)
тізеңізді — колени
(тізе — колено, -ңіз — ваше, -ді — вин.)
маңдайыңызды — лоб
(маңдай — лоб, -ыңыз — ваш, -ды — вин.)
немесе — или
шынтағыңызды — локоть
(шынтақ — локоть, -ыңыз — ваш, -ты — вин.)
жиі — часто
жарақаттадыңыз — травмировали, разбивали
(жарақаттау — травмировать, -дыңыз — прош., вы)
ба — ли (вопрос)
маған — мне
(мен — я, -ға — дат.)
қызық — интересно
шынымен — действительно
де — же
барлық — все
балалар — дети
(бала — ребёнок, -лар — мн. ч.)
бала кезінде — в детстве
(кез — период, -інде — местн.)
құлап — упав
(құлау — падать)
тізесін — колени
(тізе — колено, -сін — вин.)
жарақаттай — травмируют
(жарақаттау)
ма — ли
әлде — или
бүкіл — всё
балалық — детство
шағында — за период
(шақ — период, -ында — местн.)
тізесінде — на колене
маңдайында — на лбу
не — или
шынтағында — на локте
бірде-бір — ни одного
сызат — ссадина
болмағандар — те, у кого не было
(болу — быть, -маған — отриц., -дар — мн.)
да — тоже
бар — есть
ма — ли
екен — ли, оказывается
менің — у меня
(мен — я, -ің — род.)
де — тоже
құлаған — падения
(құлау — падать)
кездерім — случаи
(кез — раз, случай, -дер — мн. ч., -ім — мой)
болды — были
(болу — быть)
әрі — и
бір — один
рет — раз
емес — не
бірақ — но
бір — один
оқиға — случай, событие
ерекше — особенный
есімде — в памяти
(ес — память, -імде — местн.)
қалыпты — остался
(қалу — оставаться)
мен — я
аулада — во дворе
(аула — двор, -да — местн.)
қыздардың — девочек
(қыз — девочка, -дардың — род. мн.)
артынан — за
(арт — зад, -ынан — исх.)
жүгіріп — бегая
(жүгіру — бегать)
бара — идя
жатқанмын — был
(жату — быть в процессе, -ғанмын — прош.)
ол — тот
жер — место
еңіс — склон
болатын — был
(болу — быть)
үсті — поверхность
асфальтпен — асфальтом
(асфальт — асфальт, -пен — твор.)
жабылған — покрытый
(жабу — покрывать)
шамасы — видимо
жылдамдығымды — скорость
(жылдамдық — скорость, -ым — моя, -ды — вин.)
дұрыс — правильно
есептемедім — не рассчитал
(есептеу — считать, -медім — отриц., я)
жүгіріп — бегая
келе — идя
жатып — в процессе
сүрініп — оступившись
(сүріну — оступиться)
кеттім — произошло
(кету — случиться)
де — и
әрине — конечно
құладым — упал
(құлау — падать, -дым — я)
өзім — я сам
қуып — гоняясь
(қуу — гнаться)
жүрген — за которыми
(жүру — ходить)
сол — те
қыздар — девчонки
мені — меня
үйіме — домой
(үй — дом, -іме — дат.)
дейін — до
жеткізіп — доведя
(жеткізу — довести)
салды — проводили
(салу — сделать)
менің — мои
шынтақтарым — локти
(шынтақ — локоть, -тар — мн. ч., -ым — мои)
тізелерім — колени
қатты — сильно
сыдырылып — ободраны
(сыдыру — сдирать)
қалған — оказались
(қалу — остаться)
еді — было
бұл — это
өте — очень
ауыр — больно, тяжело
әрі — и
жағымсыз — неприятно
болды — было
жараларды — раны
(жара — рана, -ларды — вин. мн.)
залалсыздандыру — обеззараживать
(залалсыздандыру — дезинфицировать)
үшін — чтобы
бриллиантты — бриллиантовый
көк — зелёный (зелёнка)
антисептикалық — антисептический
ерітінді — раствор
жақты — намазали
(жағу — мазать)
ол — это
да — тоже
қатты — сильно
ашытты — жгло
(ашыту — жечь)
бірақ — но
уақыт — время
өте — с течением
келе — идя
бәрі — всё
жазылып — зажило
(жазылу — заживать)
ешқандай — никакого
тыртық — шрам
та — тоже
қалмады — не осталось
(қалу — остаться, -мады — отриц.)
қалай — как
ойлайсыз — думаете
(ойлау — думать)
балаларда — у детей
артық — лишняя, избыточная
бола — бывает
сондықтан — поэтому
олар — они
зымырандай — как ракета
(зымыран — ракета, -дай — как)
жүгіретін — бегают
(жүгіру — бегать)
шығар — наверное
ата-аналар — родители
қанша жерден — сколько ни, как бы ни
жүгірмеңдер — не бегайте
(жүгіру — бегать, -меңдер — запрет)
құлап — упав
қаласыңдар — упадёте
(қалу — остаться, -сыңдар — вы)
деп — говоря
айтса — даже если скажут
(айту — говорить)
да — даже
бұл — эти
сөздер — слова
(сөз — слово, -дер — мн. ч.)
оларды — их
сирек — редко
тоқтатады — останавливают
(тоқтату — останавливать)
Скрыть словарь
📅 244-КҮН / 244-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🏔 АҚЫЛҒА САЛСАҚ, ҮЙГЕ ҚАЙТУ ДҰРЫСЫРАҚ ЕДІ, БІРАҚ БІЗ ЖОЛҒА ШЫҚТЫҚ
РАЗУМНЕЕ БЫЛО ВЕРНУТЬСЯ ДОМОЙ, НО МЫ ОТПРАВИЛИСЬ В ПУТЬ
📌 Глагол дня: қайту — возвращаться
Достарымызбен жорыққа шығу керек болған күні аспанда қалың бұлттар пайда болды.
В тот день, когда мы должны были отправиться в поход с друзьями, на небе появились серьёзные тучи.
Түс мезгілі еді, автобус аялдамасына шамамен он бес адам жиналдық.
Это был полдень, и нас собралось около пятнадцати человек на автобусной остановке.
Кейбіреулер таңертең терезеден қарап, мүлде келмей қалды.
Некоторые не пришли, посмотрев утром в окно.
Ал кейбіреулері келгенімен, бармайтындарын айтып, үйлеріне қайтып кетті.
А некоторые пришли, но сказали, что не пойдут, и вернулись домой.
Соңында біз сегіз адам ғана қалдық та, жолға шықтық.
В итоге нас осталось восемь человек, и мы отправились в путь.
Мақсатымыз — Үлкен Алматы көлі болатын.
Целью было Большое Алматинское озеро.
Жол бойы дерлік жауын-шашын болмады, бірақ кешке қарай ауа райы бұзылып, жаңбыр жауа бастады.
Почти всю дорогу осадков не было, но под вечер погода начала ухудшаться, и пошёл дождь.
Кейбіреулер үрейлене бастады, бірақ біз оларды тыныштандыра алдық.
Некоторые начали паниковать, но мы смогли их успокоить.
Үлкен Алматы көліне жеткенімізде, айнала қараңғы болып кеткен еді.
Когда мы подошли к Большому Алматинскому озеру, уже было темно.
Біз шатырларды тігіп, кешкі ас іштік те, тоңып қалмас үшін қолымызда бардың бәріне оранып, ұйықтауға жаттық.
Мы поставили палатки, поужинали и легли спать, укутавшись во всё, что у нас было, чтобы не замёрзнуть.
Ешкім тоңған жоқ.
И никто не замёрз.
Келесі күні ауа райы керемет болды: біз кәуап қуырып, көп әңгімелестік.
На следующий день была замечательная погода: мы жарили шашлык и много общались.
Ал ауа райының аса қолайсыздығының арқасында бұл жорық менің есімде мәңгі сақталып қалды.
А из-за экстремальной погоды этот поход я запомнил навсегда.
📘 ГРАММАТИКА: –ҒАНЫМЕН / –ГЕНІМЕН 🔽
(көмектес септік, связка факта и дальнейшего действия)
📑 Пример из текста
Ал кейбіреулері келгенімен, бармайтындарын айтып, үйлеріне қайтып кетті.
А некоторые пришли, но сказали, что не пойдут, и вернулись домой.
🔍 Разбираем: келгенімен
- кел- — приходить
- ген — форма прошедшего времени
- і — притяжательное окончание (факт действия)
- мен / –імен — көмектес септік
📌 Структура слова:
кел-ген-і-мен
🧠 Логика конструкции
–ғанымен / –генімен
→ «с фактом того, что…»
→ «при том, что…»
→ «хотя…»
🛠 Схема образования:
етістік + –ған / –ген / –қан / –кен + і + мен
🧩 Примеры:
Білгенімен, ештеңе айтпады.
Он знал и ничего не сказал.
Көргенімен, сенбеді.
Он видел, но не поверил.
Естігенімен, мән бермеді.
Он услышал и не придал значения.
Түсінгенімен, келіспеді.
Он понял, но не согласился.
Уақыты болғанымен, көмектеспеді.
Время было, но он не помог.
Дайындалғанымен, қобалжып тұрды.
Он подготовился и всё равно волновался.
📌 Коротко
–ғанымен / –генімен
— это форма через көмектес септік,
которая связывает факт и другое действие в одном контексте.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
ақылға салсақ — если рассудить, если подумать
(ақыл — разум, -ға — дат. + салу — применять, учитывать + -сақ — усл.)
үйге — домой
(үй — дом, -ге — дат.)
қайту — возвращаться
дұрысырақ — более правильным, разумнее
(дұрыс — правильный, -ырақ — сравн.)
еді — было
бірақ — но
біз — мы
жолға — в путь
(жол — дорога, путь, -ға — дат.)
шықтық — отправились
(шығу — выходить, отправляться, -тық — мы, прош.)
достарымызбен — с нашими друзьями
(дос — друг, -тар — мн. ч., -ымыз — наш, -бен — твор.)
жорыққа — в поход
(жорық — поход, -қа — дат.)
шығу — выходить, отправляться
керек — нужно
болған — который был
күні — в день
(күн — день, -і — притяж.)
аспанда — в небе
(аспан — небо, -да — местн.)
қалың — густые
бұлттар — тучи
(бұлт — облако, -тар — мн. ч.)
пайда — появление
болды — появились
(болу — быть)
түс — полдень
мезгілі — время
(мезгіл — период, -і — притяж.)
аялдамасына — к остановке
(аялдама — остановка, -сына — дат.)
шамамен — примерно
адам — человек
жиналдық — собрались
(жиналу — собираться, -дық — мы)
кейбіреулер — некоторые
таңертең — утром
терезеден — из окна
(терезе — окно, -ден — исх.)
қарап — посмотрев
(қарау — смотреть)
мүлде — совсем
келмей — не придя
(келу — приходить, -мей — отриц.)
қалды — так и не пришли
(қалу — остаться)
ал — а
кейбіреулері — некоторые из них
келгенімен — хоть и пришли
(келу — приходить, -генімен — уступит.)
бармайтындарын — что не пойдут
(бару — идти, -майтын — отриц. прич., -дарын — вин.)
айтып — сказав
(айту — говорить)
үйлеріне — домой
(үй — дом, -леріне — дат. мн.)
қайтып — вернувшись
(қайту — возвращаться)
кетті — ушли
(кету — уходить)
соңында — в итоге
(соң — конец, -ында — местн.)
адам — человек
ғана — только
қалдық — остались
(қалу — остаться, -дық — мы)
та — и
жолға — в путь
шықтық — отправились
мақсатымыз — наша цель
(мақсат — цель, -ымыз — наша)
үлкен — большой
көлі — озеро
(көл — озеро, -і — притяж.)
болатын — была
(болу — быть)
жол — дорога
бойы — по пути, в течение
(бой — протяжённость, -ы — притяж.)
дерлік — почти
жауын-шашын — осадки
болмады — не было
(болу — быть, -мады — отриц.)
кешке — к вечеру
(кеш — вечер, -ке — дат.)
қарай — ближе к
ауа райы — погода
бұзылып — испортившись
(бұзылу — портиться)
жаңбыр — дождь
жауа — идёт
(жауу — идти (о дожде))
бастады — начался
(бастау — начинать)
кейбіреулер — некоторые
үрейлене — паникуя
(үрей — страх, -лену — становиться)
бастады — начали
бірақ — но
біз — мы
оларды — их
тыныштандыра — успокоить
(тыныштандыру — успокаивать)
алдық — смогли
(алу — суметь)
үлкен — большой
көліне — к озеру
(көл — озеро, -іне — дат.)
жеткенімізде — когда дошли
(жету — дойти, -генімізде — врем.)
айналa — вокруг
қараңғы — темно
болып — став
кеткен — стало
(кету — становиться)
еді — было
шатырларды — палатки
(шатыр — палатка, -ларды — вин. мн.)
тігіп — поставив
(тігу — ставить, разбивать)
кешкі — вечерний
ас — еда
іштік — поели
(ішу — есть, пить)
те — и
тоңып — замёрзнув
(тоңу — мёрзнуть)
қалмас — чтобы не
(қалу — остаться)
үшін — чтобы
қолымызда — у нас
(қол — рука, -ымызда — местн.)
бардың — имеющегося
(бар — есть)
бәріне — во всё
(бәрі — всё, -не — дат.)
оранып — укутавшись
(орау — укутывать)
ұйықтауға — спать
(ұйықтау — спать, -ға — дат.)
жаттық — легли
(жату — ложиться, -тық — мы)
ешкім — никто
тоңған — замёрз
(тоңу — мёрзнуть)
жоқ — не
келесі — следующий
күні — день
(күн — день, -і — притяж.)
ауа райы — погода
керемет — отличная
болды — была
біз — мы
кәуап — шашлык
қуырып — жаря
(қуыру — жарить)
көп — много
әңгімелестік — общались
(әңгімелесу — беседовать, -стік — мы)
ал — а
ауа — погода
райының — погоды
(рай — состояние, -ының — род.)
аса — очень
қолайсыздығының — неблагоприятности
(қолайсыз — неблагоприятный, -дық — сущ., -ының — род.)
арқасында — из-за
(арқа — причина, -сында — местн.)
бұл — этот
жорық — поход
менің — моей
есімде — в памяти
(ес — память, -імде — местн.)
мәңгі — навсегда
сақталып — сохранившись
(сақталу — сохраняться)
қалды — остался
Скрыть словарь
📅 245-КҮН / 245-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🥞 БҮГІН БІЗ ҚҰЙМАҚ ДАЙЫНДАЙМЫЗ
СЕГОДНЯ МЫ БУДЕМ ГОТОВИТЬ БЛИНЫ
📌 Глагол дня: араластыру — перемешивать
Мен кішкентай кезімде әжем мені асүйге шақырып, көз алдымда құймақ қуыратын.
Когда я был маленьким, бабушка звала меня на кухню и прямо при мне жарила блины.
Құймақтың дәмі соншалықты керемет болатын, мен оны тез жеп қойып, келесісінің қашан дайын болатынын күтіп отыратынмын.
Блин был настолько вкусным, что я быстро съедал его и смотрел, когда приготовится следующий.
Есейген соң, өзім жасап көрейін деп шештім де, мұның кез келген адамның қолынан келетінін түсіндім.
Когда я стал взрослым, я решил сам попробовать это сделать и понял, что это сможет каждый.
Ал енді — рецепт.
А теперь рецепт.
4 жұмыртқа мен 1,5 ас қасық қантты үлкен ыдысқа салып, жақсылап шайқаймыз.
Берем 4 яйца, 1,5 столовых ложки сахара и взбиваем в большой миске.
Жарты литр сүтті сәл ғана жылытып, оған жарты шай қасық тұз қосып араластырамыз да, шайқалған жұмыртқамен қосамыз.
Подогреваем слегка пол литра молока, добавляем в него пол чайной ложки соли и перемешиваем с взбитыми яйцами.
Содан кейін 500 грамм ұнды біртіндеп қосып, түйіршік болмас үшін үнемі араластырып отырамыз.
Затем добавляем туда постепенно 500 граммов муки, постоянно перемешивая, чтобы не было комочков.
Одан соң 2 ас қасық өсімдік майын қосып, қайтадан араластырамыз.
После этого добавляем 2 столовые ложки растительного масла и опять перемешиваем.
Тағы жарты литр сүт қосып, бәрін жақсылап шайқаймыз.
Добавляем еще пол литра молока и хорошо взбиваем.
Қамыр тым қою да, тым сұйық та болмауы керек.
Тесто должно получиться в меру жидким.
Табаны қыздырып, ожаумен қамырды жұқа етіп құямыз да, алдымен бір жағын, кейін екінші жағын қуырамыз.
Разогреваем сковороду, поварешкой наливаем тесто тонким слоем и обжариваем сначала с одной стороны, потом с другой.
📘 ГРАММАТИКА: Спряжение глагола «АРАЛАСТЫРУ» по временам и лицам 🔽
📝 Глагол араластыру означает «перемешивать, смешивать, соединять разные элементы в одно целое».
Используется как в бытовом, так и в абстрактном значении.
📌 Как образовался:
араласу — смешиваться
араластыру — делать смешанным, перемешивать, через добавление казуатива "тыр".
📌 Часто используется с существительными:
қамыр араластыру (мешать тесто),
шай араластыру (размешивать чай),
ингредиенттерді араластыру (смешивать ингредиенты),
пікірлерді араластыру (смешивать мнения).
Формы образуются с помощью личных окончаний (–мын, –сың, –сыз…) и вспомогательных слов (жатыр, жоқ и др.).
🔷 БУДУЩЕЕ / НЕОПРЕДЕЛЁННОЕ ВРЕМЯ
(перемешиваю / буду перемешивать)
Мен араластырамын / араластырмаймын / араластырамын ба?
Сен араластырасың / араластырмайсың / араластырасың ба?
Сіз араластырасыз / араластырмайсыз / араластырасыз ба?
Біз араластырамыз / араластырмаймыз / араластырамыз ба?
Сендер араластырасыңдар / араластырмайсыңдар / араластырасыңдар ма?
Сіздер араластырасыздар / араластырмайсыздар / араластырасыздар ма?
Ол араластырады / араластырмайды / араластыра ма?
Олар араластырады / араластырмайды / араластыра ма?
🔸 НАСТОЯЩЕЕ ВРЕМЯ
(сейчас перемешиваю, в процессе)
Мен араластырып жатырмын / араластырып жатқан жоқпын / араластырып жатырмын ба?
Сен араластырып жатырсың / араластырып жатқан жоқсың / араластырып жатырсың ба?
Сіз араластырып жатырсыз / араластырып жатқан жоқсыз / араластырып жатырсыз ба?
Біз араластырып жатырмыз / араластырып жатқан жоқпыз / араластырып жатырмыз ба?
Сендер араластырып жатырсыңдар / араластырып жатқан жоқсыңдар / араластырып жатырсыңдар ма?
Сіздер араластырып жатырсыздар / араластырып жатқан жоқсыздар / араластырып жатырсыздар ма?
Ол араластырып жатыр / араластырып жатқан жоқ / араластырып жатыр ма?
Олар араластырып жатыр / араластырып жатқан жоқ / араластырып жатыр ма?
▪️ ПРОШЕДШЕЕ ВРЕМЯ
(перемешал)
Мен араластырдым / араластырған жоқпын / араластырдым ба?
Сен араластырдың / араластырған жоқсың / араластырдың ба?
Сіз араластырдыңыз / араластырған жоқсыз / араластырдыңыз ба?
Біз араластырдық / араластырған жоқпыз / араластырдық па?
Сендер араластырдыңдар / араластырған жоқсыңдар / араластырдыңдар ма?
Сіздер араластырдыңыздар / араластырған жоқсыздар / араластырдыңыздар ме?
Ол араластырды / араластырған жоқ / араластырды ма?
Олар араластырды / араластырған жоқ / араластырды ма?
📌 ДРУГИЕ ФОРМЫ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ГЛАГОЛА
📄 Страдательный залог (ырықсыз етіс)
Суффиксы: –л, –ыл, –іл, –ын, –ін, –н
араластырылу — быть перемешанным
Салат жақсы араластырылды.
→ Салат был хорошо перемешан.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
бүгін — сегодня
біз — мы
құймақ — блин
дайындаймыз — готовим
(дайындау — готовить, -ймыз — мы)
мен — я
кішкентай — маленький
кезімде — в детстве
(кез — период, -імде — местн.)
әжем — бабушка
(әже — бабушка, -м — моя)
мені — меня
(мен — я, -і — вин.)
асүйге — на кухню
(асүй — кухня, -ге — дат.)
шақырып — позвав
(шақыру — звать)
көз — глаз
алдымда — передо мной
(алд — перед, -ымда — местн.)
құймақ — блин
қуыратын — жарила
(қуыру — жарить)
құймақтың — блина
(құймақ — блин, -тың — род.)
дәмі — вкус
(дәм — вкус, -і — притяж.)
соншалықты — настолько
керемет — отличный, замечательный
болатын — был
(болу — быть)
мен — я
оны — его
(ол — он, -ны — вин.)
тез — быстро
жеп — съев
(жеу — есть)
қойып — сделав
(қою — положить, сделать)
келесісінің — следующего
(келесі — следующий, -сінің — род.)
қашан — когда
дайын — готов
болатынын — что будет
(болу — быть)
күтіп — ожидая
(күту — ждать)
отыратынмын — сидел, ждал
(отыру — сидеть, быть, -тынмын — прош. дл.)
есейген — повзрослев
(есейу — взрослеть)
соң — после
өзім — сам
жасап — сделав
(жасау — делать)
көрейін — попробую
(көру — пробовать, -ейін — 1 л.)
деп — чтобы
шештім — решил
(шешу — решать)
де — и
мұның — этого
(бұл — это, -ның — род.)
кез — любой
келген — пришедший, любой
адамның — человека
(адам — человек, -ның — род.)
қолынан — по силам
(қол — рука, -ынан — исх.)
келетінін — что может
(келу — мочь)
түсіндім — понял
(түсіну — понимать)
ал — а
енді — теперь
рецепт — рецепт
4 — четыре
жұмыртқа — яйца
мен — и
1,5 — полтора
ас — столовая
қасық — ложка
қантты — сахар
(қант — сахар, -ты — вин.)
үлкен — большой
ыдысқа — в ёмкость
(ыдыс — посуда, миска, -қа — дат.)
салып — положив
(салу — класть)
жақсылап — хорошо
шайқаймыз — взбиваем
(шайқау — взбивать, -мыз — мы)
жарты — половина
литр — литр
сүтті — молоко
(сүт — молоко, -ті — вин.)
сәл — слегка
ғана — только
жылытып — подогрев
(жылыту — подогревать)
оған — в него
(ол — он, -ған — дат.)
жарты — половина
шай — чайная
қасық — ложка
тұз — соль
қосып — добавив
(қосу — добавлять)
араластырамыз — перемешиваем
(араластыру — перемешивать, -мыз — мы)
да — и
шайқалған — взбитые
(шайқау — взбивать)
жұмыртқамен — с яйцами
(жұмыртқа — яйцо, -мен — твор.)
қосамыз — добавляем
(қосу — добавлять, -мыз — мы)
содан — затем
кейін — после
500 — пятьсот
грамм — граммов
ұнды — муку
(ұн — мука, -ды — вин.)
біртіндеп — постепенно
қосып — добавляя
түйіршік — комочек
болмас — чтобы не было
(болу — быть)
үшін — чтобы
үнемі — постоянно
араластырып — перемешивая
отырамыз — продолжаем
(отыру — продолжать, -мыз — мы)
одан — затем
соң — после
2 — две
ас — столовые
қасық — ложки
өсімдік — растительное
майын — масло
(май — масло, -ын — вин.)
қосып — добавив
қайтадан — снова
араластырамыз — перемешиваем
тағы — ещё
жарты — половина
литр — литр
сүт — молоко
қосып — добавив
бәрін — всё
(бәрі — всё, -ін — вин.)
жақсылап — хорошо
шайқаймыз — взбиваем
қамыр — тесто
тым — слишком
қою — густое
да — и
тым — слишком
сұйық — жидкое
та — тоже
болмауы — не должно быть
(болу — быть)
керек — нужно
табанды — сковороду
(табан — сковорода, -ды — вин.)
қыздырып — разогрев
(қыздыру — разогревать)
ожаумен — половником
(ожау — половник, -мен — твор.)
қамырды — тесто
(қамыр — тесто, -ды — вин.)
жұқа — тонко
етіп — сделав
құямыз — наливаем
(құю — наливать, -мыз — мы)
да — и
алдымен — сначала
бір — одну
жағын — сторону
(жақ — сторона, -ын — вин.)
кейін — затем
екінші — вторую
жағын — сторону
қуырамыз — жарим
(қуыру — жарить, -мыз — мы)
Скрыть словарь
📅 246-КҮН / 246-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🏃 ҚОЗҒАЛЫС — БІЗДІҢ ӨММІРІМІЗ БЕН ДАМУЫМЫЗДЫҢ КЕПІЛІ
ДВИЖЕНИЕ — ЭТО ЗАЛОГ НАШЕЙ ЖИЗНИ И РАЗВИТИЯ
📌 Глагол дня: қозғалу — двигаться
Адам үнемі қозғалыста болады.
Человек постоянно находится в движении.
Қан бүкіл ағзамыз арқылы қозғалып, мүшелер оттегі мен қорек алады, бұлшықеттер жұмыс істейді, буындар қозғалады — бүкіл дене қозғалыста: қол, аяқ, бас.
Кровь движется по нашему организму, органы получают кислород и питание, мышцы работают, суставы двигаются — всё тело находится в движении: руки, ноги, голова.
Өкпе арқылы біз оттегіні бүкіл ағзаға таратамыз.
С помощью лёгких мы перемещаем кислород по всему организму.
Осы қозғалыстың арқасында ми оттегі алып, жақсырақ жұмыс істей бастайды.
Благодаря этому движению мозг получает кислород и начинает работать лучше.
Бұл біздің ағзамыздың қозғалысы — сыртта да, іште де — денсаулық пен дамудың кепілі болып табылады.
Это движение нашего организма — как снаружи, так и внутри — является залогом здоровья и развития.
Біз қозғалмағанымызда, қан тоқтап қалады, бұлшықеттер әлсірейді, буындар қозғалғыштығын жоғалтады, шаршау пайда болады, көңіл-күй нашарлайды.
Когда мы не двигаемся, кровь застаивается, мышцы слабеют, суставы теряют подвижность, появляется усталость, ухудшается настроение.
Егер сізге оттегі, күш пен энергия жетіспесе — жай ғана көбірек қозғала бастаңыз.
Если вам не хватает кислорода, сил и энергии — просто начните больше двигаться.
Ал білесіз бе, қозғалыс арқылы жандану заңы тек денеде ғана емес, өміріміздің барлық саласында жұмыс істейді.
А знаете, закон оживления через движение работает не только в теле, он работает во всех сферах нашей жизни.
Мысалы, қазақ тілі.
Возьмём казахский язык.
Оны тезірек меңгергіңіз келсе — тілмен «тыныстап» бастаңыз: көбірек оқыңыз, көбірек сөйлеңіз, көбірек ойлаңыз, тілді өміріңіздің барлық саласына енгізіңіз — сонда ол тезірек жанданып қозғала бастайды.
Хотите быстрее его освоить — начните «дышать» языком: больше читать, больше говорить, больше думать, запустите язык во все сферы жизни — и скоро он оживёт.
📘 УРОК ГРАММАТИКИ: ЧАСТИ ТЕЛА / ДЕНЕ МҮШЕЛЕРІ 🔽
📌 Сегодня мы продолжаем проходить части тела на казахский язык и я дублирую вчерашний урок для закрепления!
🦷 ТІСТЕР / ЗУБЫ
азу тіс — коренной зуб
ақыл тіс — зуб мудрости
күрек тіс — передний зуб
сүт тіс — молочный зуб
қызыл иек — десна
тіс — зуб
🙂 БЕТ / ЛИЦО
бет — лицо
ерін — губа
жақ — щека
иек — подбородок
мұрын — нос
көз — глаз
кірпік — ресница
қабақ — веко
қас — бровь
маңдай — лоб
самай, шеке — висок
мең, қал — родинка
шаш — волосы
кекіл — чёлка
мұрт — усы
сақал — борода
құлақ — ухо
✋ ҚОЛ / РУКА
қол — рука
алақан — ладонь
саусақ — палец руки
бас бармақ — большой палец руки
сұқ саусақ — указательный палец руки
ортаңғы саусақ — средний палец руки
атаусыз саусақ — безымянный палец руки
шынашақ — мизинец
жұдырық — кулак
шынтақ — локоть
білек — запястье
қолтық — подмышка
🦵 АЯҚ / НОГА
аяқ — нога
башпай, бармақ — палец ноги
балтыр — икры
жіліншік — голень
тізе — колено
сан — бедро, ляжка
өкше — пятка
бөксе — ягодица
🫀 ДЕНЕ / ТЕЛО
бас — голова
бас сүйек — череп
арқа — спина
желке — затылок
жауырын — лопатка
мойын — шея
кеуде — грудь
бел — поясница
қарын, іш — живот, желудок
кіндік — пупок
бүйір — бок
⚕️ ІШКІ АҢДАМАЛАР / ВНУТРЕННИЕ ОРГАНЫ
жүрек — сердце
бауыр — печень
бүйрек — почка
өкпе — лёгкие
асқазан — желудок
ішек — кишечник
соқырішек — аппендикс
ми — мозг
жұлын — спинной мозг
омыртқа — позвоночник
🩸 БАСҚА / ПРОЧЕЕ
бұлшық ет — мышца
қан — кровь
тамыр — вена, сосуд
тері — кожа
тырнақ — ноготь
тамақ — горло
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
қозғалыс — движение
біздің — наш
(біз — мы, -дің — род.)
өміріміз — наша жизнь
(өмір — жизнь, -іміз — наша)
мен — и
дамуымыздың — нашего развития
(даму — развитие, -ымыз — наше, -дың — род.)
кепілі — залог
(кепіл — залог, -і — притяж.)
адам — человек
үнемі — постоянно
қозғалыста — в движении
(қозғалыс — движение, -та — местн.)
болады — находится
қан — кровь
бүкіл — весь
ағзамыз — наш организм
(ағза — организм, -мыз — наш)
арқылы — через
қозғалып — двигаясь
(қозғалу — двигаться)
мүшелер — органы
(мүше — орган, -лер — мн. ч.)
оттегі — кислород
мен — и
қорек — питание
алады — получают
(алу — получать)
бұлшықеттер — мышцы
(бұлшықет — мышца, -тер — мн. ч.)
жұмыс — работа
істейді — работают
(істеу — работать)
буындар — суставы
(буын — сустав, -дар — мн. ч.)
қозғалады — двигаются
(қозғалу — двигаться)
бүкіл — всё
дене — тело
қозғалыста — в движении
қол — рука
аяқ — нога
бас — голова
өкпе — лёгкие
арқылы — через
біз — мы
оттегіні — кислород
(оттегі — кислород, -ні — вин.)
бүкіл — весь
ағзаға — организму
(ағза — организм, -ға — дат.)
таратамыз — распределяем
(тарату — распространять, -мыз — мы)
осы — это
қозғалыстың — движения
(қозғалыс — движение, -тың — род.)
арқасында — благодаря
ми — мозг
оттегі — кислород
алып — получая
(алу — получать)
жақсырақ — лучше
жұмыс — работа
істей — работать
бастайды — начинает
бұл — это
біздің — нашего
ағзамыздың — организма
(ағза — организм, -мыз — наш, -дың — род.)
қозғалысы — движение
(қозғалыс — движение, -ы — притяж.)
сыртта — снаружи
да — и
іште — внутри
де — тоже
денсаулық — здоровье
пен — и
дамудың — развития
(даму — развитие, -дың — род.)
кепілі — залог
болып — являясь
табылады — является
біз — мы
қозғалмағанымызда — когда мы не двигаемся
(қозғалу — двигаться, -мағанымызда — отриц., врем.)
қан — кровь
тоқтап — застаиваясь
(тоқтау — останавливаться)
қалады — остаётся
бұлшықеттер — мышцы
әлсірейді — слабеют
(әлсіреу — слабеть)
буындар — суставы
қозғалғыштығын — подвижность
(қозғалғыштық — подвижность, -ын — вин.)
жоғалтады — теряют
(жоғалту — терять)
шаршау — усталость
пайда — появление
болады — возникает
көңіл-күй — настроение
нашарлайды — ухудшается
(нашарлау — ухудшаться)
егер — если
сізге — вам
(сіз — вы, -ге — дат.)
оттегі — кислород
күш — силы
пен — и
энергия — энергия
жетіспесе — не хватает
(жетісу — хватать, -песе — условн.)
жай — просто
ғана — только
көбірек — больше
қозғала — двигаться
бастаңыз — начните
(бастау — начинать, -ңыз — повел. вы)
ал — а
білесіз — знаете
(білу — знать)
бе — ли
қозғалыс — движение
арқылы — через
жандану — оживление
(жандану — оживать)
заңы — закон
(заң — закон, -ы — притяж.)
тек — только
денеде — в теле
(дене — тело, -де — местн.)
ғана — лишь
емес — не
өміріміздің — нашей жизни
(өмір — жизнь, -іміз — наша, -дің — род.)
барлық — всех
саласында — сферах
(сала — сфера, -сында — местн.)
жұмыс — работа
істейді — работает
мысалы — например
қазақ — казахский
тілі — язык
(тіл — язык, -і — притяж.)
оны — его
(ол — он, -ны — вин.)
тезірек — быстрее
меңгергіңіз — освоить
(меңгеру — осваивать, -гіңіз — желание)
келсе — если хотите
(келу — хотеть, желать)
тілмен — языком
(тіл — язык, -мен — твор.)
тыныстап — «дыша»
(тыныстау — дышать)
бастаңыз — начните
көбірек — больше
оқыңыз — читайте
(оқу — читать)
көбірек — больше
сөйлеп — говоря
(сөйлеу — говорить)
көбірек — больше
ойлаңыз — думайте
(ойлау — думать)
тілді — язык
(тіл — язык, -ді — вин.)
өміріңіздің — вашей жизни
(өмір — жизнь, -іңіз — ваша, -дің — род.)
барлық — все
саласына — сферы
(сала — сфера, -сына — дат.)
енгізіңіз — внедрите
(енгізу — вводить, -іңіз — повел.)
сонда — тогда
ол — он
тезірек — быстрее
жанданып — ожив
(жандану — оживать)
қозғала — двигаться
бастайды — начнёт
Скрыть словарь
📅 247-КҮН / 247-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
👩🏻🦰 ШАШТЫ ӘРТҮРЛІ ЕТІП ТАРАУҒА БОЛАДЫ
ПРИЧЕСАТЬ ВОЛОСЫ МОЖНО ПО-РАЗНОМУ
📌 Глагол дня: тарау — расчесывать, расходиться
Ежелден бері адам әдемі көріну үшін және шашын ретке келтіру үшін таранады.
С давних времён человек причёсывается, чтобы выглядеть красиво и привести волосы в порядок.
Бірақ тарақтың түрі көп, және әрқайсысы белгілі бір мақсатқа арналған екен.
Но оказывается, расчёски бывают разные, и каждая нужна для своей задачи.
Тарақ — шашты ұқыпты тарауға, түйінін жазуға және шашты қақ бөлуге көмектеседі.
Гребень — помогает аккуратно распутать волосы и сделать пробор.
Жұмсақ тарақ — күнделікті тарауға және бас терісіне массаж жасауға қолайлы.
Мягкая расчёска — подходит для ежедневного расчёсывания и массажа головы.
Сирек тісті тарақ — дымқыл немесе бұйра шашты тартпай, жұлмай тарау үшін қажет.
Расчёска с редкими зубьями — нужна для мокрых или кудрявых волос, чтобы не тянуть и не рвать их.
Домалақ тарақ — шашты фенмен кептіру кезінде көлем беру немесе бұйралау үшін қолданылады.
Круглая расчёска — используется при сушке феном, чтобы придать объём или закрутить волосы.
Табиғи қылдары бар щетка — шашты жылтыр әрі тегіс етуге көмектеседі.
Щётка с натуральной щетиной — помогает сделать волосы гладкими и блестящими.
Антистатикалық тарақ — шаштың электрленіп, ұшып кетуіне жол бермейді.
Антистатическая расчёска — не даёт волосам «летать» и пушиться.
Жиналмалы тарақ — жолда алып жүруге ыңғайлы, қалтаға оңай сыйып кетеді.
Складная расчёска — удобна в дороге и помещается в карман.
Әрбір тарақ — бір құрал сияқты: дұрыс таңдалған тарақ шашты күтуге көмектесіп, оның саулығы мен әдемілігін сақтайды.
Каждая расчёска — как инструмент: правильно подобранная расчёска помогает ухаживать за волосами и сохранять их в хорошем состоянии.
📘 ГРАММАТИКА: –ДЕН / –ДАН … БЕРІ 🔽
(уақыт мәнді септеулік шылау — обозначение временного отрезка от прошлого до настоящего)
📑 Пример из текста:
Ежелден бері адам әдемі көріну үшін және шашын ретке келтіру үшін таранады.
С давних времён человек причёсывается, чтобы выглядеть красиво и привести волосы в порядок.
🔍 Разбираем: бері
📝 бері — используется с исходным падежом и указывает на то, что действие или состояние началось в прошлом и продолжается до настоящего момента.
📌 Разбор сочетания «ежелден бері»:
–ежел — древность, издавна
–ден — исходный падеж
–бері — послелог времени
🧠 Логика –ден / –дан … бері:
→ обозначает начальный момент во времени
→ подчёркивает непрерывность действия
→ часто используется для описания привычек, состояний, исторических фактов
🛠 Схема образования:
зат есім / наречие времени
–дан / –ден / –тан / –тен
бері
🧩 Примеры:
Балалық шағынан бері спортпен айналысады.
С детства занимается спортом.
Кеше таңертеңнен бері сені күтіп отырмын.
Жду тебя со вчерашнего утра.
Осы күннен бері бәрі өзгерді.
С этого дня всё изменилось.
Ежелден бері қазақ халқы қонақжай.
С древних времён казахский народ гостеприимен.
Сол уақыттан бері хабар жоқ.
С того времени нет новостей.
📌 Сравним с –ден бастап:
🔹 –ден бері — действие началось и продолжается до сих пор
🔹 –ден бастап — только точка начала, без указания продолжения
2020 жылдан бастап жұмыс істеймін.
Я начал работать в 2020 году.
2020 жылдан бері жұмыс істеймін.
Я работаю с 2020 года и по сей день.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
шашты — волосы
(шаш — волосы, -ты — винительный падеж)
әртүрлі етіп — по-разному
(әртүрлі — разный; етіп — делая, способом)
тарауға болады — можно причёсывать
(тарау — расчёсываться; -уға болады — можно)
ежелден бері — с давних времён
адам — человек
әдемі — красиво
көріну — выглядеть
үшін — чтобы, для
және — и
шашын — свои волосы
(шаш — волосы, -ын — притяж. + вин.)
ретке келтіру — приводить в порядок
(рет — порядок; келтіру — приводить)
таранады — причёсывается
(тарау — расчёсываться)
бірақ — но
тарақтың — расчёски
(тарақ — расчёска, -тың — родительный падеж)
түрі — вид
көп — много
әрқайсысы — каждый
белгілі — определённый
бір — один
мақсатқа — для цели
(мақсат — цель, -қа — дательный падеж)
арналған — предназначенный
(арнау — предназначать)
екен — оказывается
тарақ — расчёска
шашты — волосы
ұқыпты — аккуратно
тарауға — для расчёсывания
(тарау — расчёсываться)
түйінін — узлы
(түйін — узел, -ін — притяж. + вин.)
жазуға — распутывать
(жазу — распускать)
қақ бөлуге — делать пробор
(қақ бөлу — разделять)
көмектеседі — помогает
(көмектесу — помогать)
жұмсақ — мягкий
тарақ — расчёска
күнделікті — ежедневный
тарауға — для расчёсывания
бас — голова
терісіне — коже
(тері — кожа, -сіне — дательный падеж)
массаж — массаж
жасауға — делать
қолайлы — подходит, удобно
сирек — редкий
тісті — зубчатый
(тіс — зуб)
тарақ — расчёска
дымқыл — влажный
немесе — или
бұйра — кудрявый
шашты — волосы
тартпай — не тянув
(тарту — тянуть)
жұлмай — не выдёргивая
(жұлу — рвать)
тарау — расчёсывать
үшін — чтобы
қажет — нужно
домалақ — круглый
тарақ — расчёска
шашты — волосы
фенмен — феном
(фен — фен, -мен — творительный падеж)
кептіру — сушить
кезінде — во время
көлем — объём
беру — придавать
немесе — или
бұйралау — завивать
қолданылады — используется
(қолдану — использовать)
табиғи — натуральный
қылдары — щетина
(қыл — щетина, -дары — мн. число)
бар — с, имеющий
щетка — щётка
шашты — волосы
жылтыр — блестящий
әрі — и, а также
тегіс — гладкий
етуге — делать
(ету — делать)
көмектеседі — помогает
антистатикалық — антистатический
тарақ — расчёска
шаштың — волос
(шаш — волосы, -тың — родительный падеж)
электрленіп — электризуясь
(электрлену — электризоваться)
ұшып кетуіне — улетанию
(ұшу — лететь; кету — уходить)
жол — путь
бермейді — не допускает
(беру — давать, отрицание)
жиналмалы — складной
тарақ — расчёска
жолда — в дороге
алып жүруге — носить с собой
(алып жүру — носить)
ыңғайлы — удобно
қалтаға — в карман
(қалта — карман, -ға — дательный падеж)
оңай — легко
сыйып кетеді — помещается
(сыйу — помещаться)
әрбір — каждый
тарақ — расчёска
бір — один
құрал — инструмент
сияқты — как
дұрыс — правильно
таңдалған — подобранный
(таңдау — выбирать)
тарақ — расчёска
шашты — волосы
күтуге — ухаживать
(күту — уход)
көмектесіп — помогая
оның — его
саулығы — здоровье
(саулық — здоровье, -ы — притяж.)
мен — и
әдемілігін — красоту
(әдемілік — красота, -ін — вин.)
сақтайды — сохраняет
(сақтау — сохранять)
Скрыть словарь
📅 248-КҮН / 248-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🌍 АҚПАРАТТЫ КІМ БАСҚАРАДЫ — СОЛ БОЛАШАҚТЫ ҚАЛЫПТАСТЫРАДЫ
КТО УПРАВЛЯЕТ ИНФОРМАЦИЕЙ — ТОТ ФОРМИРУЕТ БУДУЩЕЕ
📌 Глагол дня: тарату — распространять
Бүгінгі әлем туралы түсінігіміз кеңінен таралатын ақпараттың негізінде қалыптасады.
Наше представление о сегодняшнем мире построено на основе той информации, которая широко распространяется.
Дәл интернетте таралатын ақпарат біздің қайда жұмыс істейтінімізге, қайда тұратынымызға, қандай жоспар құратынымызға және өмірде қандай шешім қабылдайтынымызға әсер етеді.
Именно распространяющаяся в интернете информация влияет на то, где мы работаем, где мы живем, какие планы мы строим и какие решения принимаем в жизни.
Болашағы бар бизнес түрлері туралы біз интернеттен білеміз, ең танымал тауарлар мен қызметтер жайлы да сол жерден естиміз.
О перспективных видах бизнеса мы узнаем в интернете, о самых популярных товарах и услугах тоже оттуда.
Егер бізге қандай да бір шешім қабылдау қажет болса, ең алдымен интернетті ашып, ақпаратты зерттейміз.
Если нам нужно принять решение, мы открываем интернет и изучаем информацию.
Әлемдегі барлық мемлекеттер ақпаратты таратуға қомақты қаражат жұмсайды.
Все государства мира тратят значительные средства на распространение информации,
Оның мақсаты — азаматтардың жайлы өмір сүруіне жағдай жасау және мемлекетке деген сенімді сақтау.
чтобы помочь подданным жить комфортно и продолжать доверять государству.
Қазіргі таңда ақпарат тарату мүмкіндіктері ең жоғары деңгейге жетті.
Возможности распространения информации сегодня максимальные.
TikTok, YouTube, Instagram, WhatsApp, Telegram, ChatGPT, Google, Yandex бүгінде бүкіл әлемді қамтып отыр.
Тик-ток, Ютуб, Инстаграм, Ватсап, Телеграм, чат ГПТ, Гугл, Яндекс охватывают сегодня весь мир.
Ал егер бір жерде қызықты бір оқиға болса, ол санаулы секундтар ішінде бүкіл әлемге таралады.
И если где-то происходит что-то интересное, оно распространяется по всему миру за секунды.
📘 ГРАММАТИКА: –ЕТІН / –ЙТЫН + ТӘУЕЛДІК + ПАДЕЖ 🔽
📑 Пример из текста:
Дәл интернетте таралатын ақпарат біздің қайда жұмыс істейтінімізге, қайда тұратынымызға, қандай жоспар құратынымызға және өмірде қандай шешім қабылдайтынымызға әсер етеді.
Именно распространяющаяся в интернете информация влияет на то, где мы работаем, где мы живём, какие планы мы строим и какие решения принимаем в жизни.
🔍 Разбираем: істейтінімізге
📝 –етін / –йтын — форма относительного настоящего времени.
Образует определение со значением «то, что обычно делается».
В сочетании с притяжательным окончанием такая форма переходит в именную конструкцию и может склоняться по падежам.
📌 Разбор слова «істейтінімізге»
істе- — делать, работать
–йтін — форма относительного настоящего времени
–іміз — притяжательное окончание 1 лица мн. числа (мы)
–ге — дательный падеж (на что направлено действие)
👉 істейтінімізге — на то, где / как мы работаем
🧠 Логика конструкции
→ глагол называет действие
→ –етін / –йтын превращает его в признак
→ притяжательное окончание указывает, чьё это действие
→ падеж определяет роль в предложении
📌 По смыслу соответствует русским конструкциям:
«на то, где…», «на то, что…», «на то, какие…»
🧩 Примеры:
Жұмыс істейтінімізге интернеттегі ақпарат қатты әсер етеді.
На то, где мы работаем, сильно влияет информация в интернете.
Қайда тұратынымызға экономикалық жағдай әсер етеді.
На то, где мы живём, влияет экономическая ситуация.
Қандай жоспар құратынымызға алған мәліметтер әсер етеді.
На то, какие планы мы строим, влияет полученная информация.
Қандай шешім қабылдайтынымызға тәжірибе үлкен әсер етеді.
На то, какие решения мы принимаем, сильно влияет опыт.
Не айтатынымызға кейде қорқыныш әсер етеді.
На то, что мы скажем, иногда влияет страх.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
ақпаратты — информацию
(ақпарат — информация, -ты — винительный падеж)
кім — кто
басқарады — управляет
(басқару — управлять)
сол — тот
болашақты — будущее
(болашақ — будущее, -ты — винительный падеж)
қалыптастырады — формирует
(қалыптастыру — формировать)
бүгінгі — сегодняшний
әлем — мир
туралы — о
түсінігіміз — наше понимание
(түсінік — понимание, -іміз — притяж. 1 л. мн.)
кеңінен — широко
таралатың — распространяющийся
(таралу — распространяться)
ақпараттың — информации
(ақпарат — информация, -тың — родительный падеж)
негізінде — на основе
(негіз — основа, -інде — местный падеж)
қалыптасады — формируется
(қалыптасу — формироваться)
дәл — именно
интернетте — в интернете
(интернет — интернет, -те — местный падеж)
таралатың — распространяющийся
ақпарат — информация
біздің — наш
қайда — где, куда
жұмыс істейтінімізге — на то, где мы работаем
(жұмыс істеу — работать, -іміз — притяж., -ге — дательный падеж)
қайда — где
тұратынымызға — на то, где мы живём
(тұру — жить, -ымыз — притяж., -ға — дательный падеж)
қандай — какие
жоспар — планы
құратынымызға — которые мы строим
(құру — строить, -ымыз — притяж., -ға — дательный падеж)
және — и
өмірде — в жизни
(өмір — жизнь, -де — местный падеж)
қандай — какие
шешім — решение
қабылдайтынымызға — которые мы принимаем
(қабылдау — принимать, -ымыз — притяж., -ға — дательный падеж)
әсер етеді — влияет
(әсер ету — влиять)
болашағы бар — перспективный
(болашақ — будущее, -ы — притяж.; бар — есть)
бизнес — бизнес
түрлері — виды
(түр — вид, -лері — мн. число)
туралы — о
біз — мы
интернеттен — из интернета
(интернет — интернет, -тен — исходный падеж)
білеміз — узнаём
(білу — знать)
ең — самый
танымал — популярный
тауарлар — товары
мен — и
қызметтер — услуги
жайлы — о
да — тоже
сол — тот
жерден — оттуда
(жер — место, -ден — исходный падеж)
естиміз — слышим
(есту — слышать)
егер — если
бізге — нам
(біз — мы, -ге — дательный падеж)
қандай да бір — какой-либо
шешім — решение
қабылдау — принять
қажет — нужно
болса — если будет
ең алдымен — прежде всего
интернетті — интернет
(интернет — интернет, -ті — винительный падеж)
ашып — открыв
(ашу — открывать)
ақпаратты — информацию
зерттейміз — изучаем
(зерттеу — изучать)
әлемдегі — в мире
(әлем — мир, -дегі — местный)
барлық — все
мемлекеттер — государства
ақпаратты — информацию
таратуға — распространять
(тарату — распространять)
қомақты — значительные
қаражат — средства
жұмсайды — тратят
(жұмсау — тратить)
оның — его
мақсаты — цель
(мақсат — цель, -ы — притяж.)
азаматтардың — граждан
(азамат — гражданин, -тардың — родительный мн.)
жайлы — комфортно
өмір сүруіне — жить
(өмір сүру — жить, -іне — дательный падеж)
жағдай — условия
жасау — создавать
және — и
мемлекетке — государству
(мемлекет — государство, -ке — дательный падеж)
деген — по отношению к
сенімді — доверие
сақтау — сохранять
қазіргі таңда — в настоящее время
ақпарат — информация
тарату — распространение
мүмкіндіктері — возможности
(мүмкіндік — возможность, -тері — мн. число)
ең — самый
жоғары — высокий
деңгейге — уровень
(деңгей — уровень, -ге — дательный падеж)
жетті — достиг
(жету — достигать)
бүгінде — сегодня
бүкіл — весь
әлемді — мир
(әлем — мир, -ді — винительный падеж)
қамтып отыр — охватывает
(қамту — охватывать)
ал — а
егер — если
бір жерде — где-то
қызықты — интересный
бір — один
оқиға — событие
болса — если будет
ол — оно
санаулы — считанные
секундтар — секунды
ішінде — в течение
бүкіл — весь
әлемге — миру
(әлем — мир, -ге — дательный падеж)
таралды — распространяется
(таралу — распространяться)
Скрыть словарь
📅 249-КҮН / 249-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🧑💻 ВЕБ-ӘЗІРЛЕУДЕГІ ЖОБАЛАРДЫ СОЗЫП АЛУ ТӘЖІРИБЕМ
МОЙ ОПЫТ ЗАТЯГИВАНИЯ ПРОЕКТОВ В ВЕБ-РАЗРАБОТКЕ
📌 Глагол дня: созылу — тянуться, продолжаться
Бұрын мен сайттарды әзірлеумен белсенді айналыстым, ал қазір көбіне оларды техникалық қолдау бойынша жұмыс жасаймын, себебі бұл жұмыстың күйзелісі аз.
Раньше я активно занимался разработкой сайтов, сейчас больше работаю с их поддержкой, так как эта работа менее стрессовая.
Әзірлеумен енді ғана айналыса бастаған кезде, мерзімдердің созылып кетуі жиі кездесетін мәселе болды.
Когда я только начал заниматься разработкой, у меня часто возникала проблема с затягиванием сроков.
Клиентке жобаны бір айда аяқтаймын деп айтатынмын, ал іс жүзінде жоба екі немесе үш айға дейін созылып кететін.
Клиенту назывался срок в один месяц, а по факту проект растягивался на два или три.
Себебі қарапайым еді — жобаны бастапқы кезеңде жеткілікті деңгейде талқыламау.
Причина была простой — недостаточное обсуждение проекта на старте.
Мен жұмысты барлық ұсақ-түйегін егжей-тегжейлі ойластырмай, бірден қолға алатынмын.
Я брался за работу без детальной проработки всех нюансов.
Ал жұмыс барысында қосымша тапсырмалар шығып, олар көп уақытты талап ететіндіктен, жұмыс созылып кететін
И уже в процессе всплывали дополнительные задачи, которые требовали больше времени и поэтому работа затягивалась.
Кейін мен жобаны бастамай тұрып, оны жан-жақты әрі мұқият талқылауға көбірек көңіл бөле бастадым, сол кезде бұл мәселе шешілді.
Позже я стал уделять больше внимания подробному обсуждению проекта ещё до его начала, и проблема была решена.
«Жеті рет өлшеп, бір рет кес» деп бекер айтылмаған.
Недаром говорят: «Семь раз отмерь — один раз отрежь».
Сондықтан жауапты тапсырманы қолға алғанда, кейін мерзімнің бұзылғанынан ұялмас үшін, дайындыққа уақытты аямай бөлу маңызды.
Поэтому, берясь за ответственное задание, важно не экономить время на подготовке, чтобы потом не краснеть за сорванные сроки.
📘 ГРАММАТИКА: –МАЙ / –МЕЙ + ТҰРЫП 🔽
📑 Пример из текста:
Кейін мен жобаны бастамай тұрып, оны жан-жақты әрі мұқият талқылауға көбірек көңіл бөле бастадым, сол кезде бұл мәселе шешілді.
Позже я стал уделять больше внимания подробному обсуждению проекта ещё до его начала, и проблема была решена.
🔍 Разбираем: бастамай тұрып
📝 –май / –мей — отрицательная форма деепричастия
Обозначает действие, которое не совершается.
📝 тұрып — вспомогательный глагол
Добавляет значение «до того как», «прежде чем».
📌 Вместе конструкция означает:
👉 «не сделав X, прежде чем сделать Y»
📌 Разбор выражения «бастамай тұрып»
баста- — начинать
–май — отрицательная форма деепричастия
(не начав)
тұрып — «до того как»
👉 бастамай тұрып — до того как начать / прежде чем начать
📌 По смыслу соответствует русским конструкциям:
«прежде чем…»,
«до того как…»,
🧩 Примеры:
Жобаны бастамай тұрып, барлық шарттарды талқылау керек.
Прежде чем начать проект, нужно обсудить все условия.
Шешім қабылдамай тұрып, барлық ақпаратты тексердік.
Прежде чем принять решение, мы проверили всю информацию.
Сөйлемей тұрып, жақсылап ойлан.
Прежде чем говорить, хорошо подумай.
Іске кіріспей тұрып, жоспар құрдық.
Прежде чем приступить к делу, мы составили план.
Ақша жұмсамай тұрып, шығындарды есептеу маңызды.
Перед тем как тратить деньги, важно рассчитать расходы.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
веб-әзірлеудегі — в веб-разработке
(веб-әзірлеу — веб-разработка, -дегі — местный падеж)
жобаларды — проекты
(жоба — проект, -ларды — винительный падеж, мн.)
созып алу — затягивать
(созу — тянуть, алу — брать; сложный глагол)
тәжірибем — мой опыт
(тәжірибе — опыт, -м — притяж. 1 л.)
бұрын — раньше
мен — я
сайттарды — сайты
(сайт — сайт, -тарды — винительный падеж, мн.)
әзірлеумен — разработкой
(әзірлеу — разрабатывать, -мен — творительный падеж)
белсенді — активно
айналыстым — занимался
(айналысу — заниматься)
ал — а
қазір — сейчас
көбіне — чаще всего
оларды — их
(олар — они, -ды — винительный падеж)
техникалық — технической
қолдау — поддержка
бойынша — по
жұмыс — работа
жасаймын — делаю, работаю
(жасау — делать)
себебі — потому что, причина
бұл — это
жұмыстың — работы
(жұмыс — работа, -тың — родительный падеж)
күйзелісі — стресс
(күйзеліс — стресс, -і — притяж. 3 л.)
аз — мало
әзірлеумен — разработкой
енді ғана — только что
айналыса — заниматься
бастаған — начавший
(бастау — начинать)
кезде — когда
мерзімдердің — сроков
(мерзім — срок, -дердің — родительный мн.)
созылып кетуі — затягивание
(созылу — тянуться, кету — уходить)
жиі — часто
кездесетін — встречающийся
(кездесу — встречаться)
мәселе — проблема
болды — была
клиентке — клиенту
(клиент — клиент, -ке — дательный падеж)
жобаны — проект
(жоба — проект, -ны — винительный падеж)
бір — один
айда — за месяц
(ай — месяц, -да — местный падеж)
аяқтаймын — закончу
(аяқтау — заканчивать)
деп — что, сказав
айтатынмын — говорил
(айту — говорить)
ал — а
іс жүзінде — на деле
жоба — проект
екі — два
немесе — или
үш — три
айға — на месяц
(ай — месяц, -ға — дательный падеж)
дейін — до
созылып кететін — затягивался
(созылу + кету)
себебі — причина
қарапайым — простой
еді — был
жобаны — проект
бастапқы — начальный
кезеңде — на этапе
(кезең — этап, -де — местный падеж)
жеткілікті — достаточный
деңгейде — на уровне
(деңгей — уровень, -де — местный падеж)
талқыламау — не обсуждать
(талқылау — обсуждать, -мау — отрицание)
мен — я
жұмысты — работу
(жұмыс — работа, -ты — винительный падеж)
барлық — все
ұсақ-түйегін — все мелочи
(ұсақ-түйек — мелочи, -ін — винительный падеж)
егжей-тегжейлі — детально
ойластырмай — не продумав
(ойластыру — продумывать)
бірден — сразу
қолға алу — браться
(қол — рука, алу — брать)
алатынмын — брался
ал — а
жұмыс — работа
барысында — в процессе
(барыс — ход, -ында — местный падеж)
қосымша — дополнительные
тапсырмалар — задачи
шығып — появляясь
(шығу — выходить)
олар — они
көп — много
уақытты — времени
(уақыт — время, -ты — винительный падеж)
талап ететіндіктен — поскольку требовали
(талап ету — требовать)
жұмыс — работа
созылып кететін — затягивалась
кейін — позже
мен — я
жобаны — проект
бастамай — не начиная
(бастау — начинать)
тұрып — прежде чем
оны — его
жан-жақты — всесторонне
әрі — и
мұқият — тщательно
талқылауға — обсуждать
(талқылау — обсуждать, -ға — дательный падеж)
көбірек — больше
көңіл — внимание
бөле — уделяя
(бөлу — делить)
бастадым — начал
сол — тот
кезде — когда
бұл — эта
мәселе — проблема
шешілді — решилась
(шешілу — решаться)
жеті — семь
рет — раз
өлшеп — отмерив
(өлшеу — измерять)
бір — один
рет — раз
кес — отрежь
(кесу — резать)
деп — так
бекер — зря
айтылмаған — не сказано
(айту — говорить, отриц.)
сондықтан — поэтому
жауапты — ответственный
тапсырманы — задание
(тапсырма — задание, -ны — винительный падеж)
қолға алғанда — когда берёшься
(қолға алу — браться)
кейін — потом
мерзімнің — срока
(мерзім — срок, -нің — родительный падеж)
бұзылғанынан — из-за нарушения
(бұзылу — нарушаться)
ұялмас — не стыдиться
(ұялу — стыдиться)
үшін — чтобы
дайындыққа — на подготовку
(дайындық — подготовка, -қа — дательный падеж)
уақытты — время
аямай — не жалея
(аяу — жалеть)
бөлу — уделять
маңызды — важно
Скрыть словарь
📅 250-КҮН / 250-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🏡 БІЗ БАЛА КЕЗІМІЗДЕ ӨЗЕН ЖАҒАСЫНДА ЖАЗДЫ ҚАЛАЙ ӨТКІЗДІК
КАК МЫ В ДЕТСТВЕ ПРОВОДИЛИ ЛЕТО У РЕЧКИ
📌 Глагол дня: лақтыру — бросать, кидать
Бала кезімізде әр жаз сайын әпкем екеуміз ата-анамызбен бірге ауылға, әжем мен атамыздың үйіне баратынбыз.
В детстве каждое лето мы с сестрой и родителями ездили в деревню к бабушке и дедушке.
Біз жиі өзенге баратынбыз.
Часто мы ходили на речку.
Біз өзен жағасымен жүріп, құмы бар және шомылуға қолайлы жерді тауып, сол жерде бірнеше сағат болатынбыз.
Мы шли вдоль речки, находили место, где есть песок и хорошее место для купания и там находились несколько часов.
Өзімізбен бірге жеңіл-желпі тамақ та алатынбыз, мысалы, әжем мен атамның бағынан алынған алмалар.
С собой мы могли взять что-нибудь перекусить, например яблоки из сада бабушки и дедушки.
Шомылғаннан кейін біз жағалауда құммен және тастармен ойнайтынбыз.
После купания мы играли на берегу с песком и камнями.
Тастармен көптеген қызықты нәрсе ойлап табуға болады.
С камнями можно много придумать интересного.
Мысалы, оларды машиналар сияқты елестетіп, құмның үстімен жүргізетінбіз.
Например можно представить, что это машинки и возить их по песку.
Тастарды өзеннің арғы жағына қарай лақтыруға да болатын.
Можно бросать вдаль реки.
Кім алысқа лақтырса — сол жеңімпаз.
Кто бросит дальше, тот победил.
Олардан бірдеңе құрастыруға да болады, мысалы, тас қамал салатынбыз.
Можно из них что-то построить, например каменную крепость.
Ал тастармен ең сүйікті ойын — жалпақ, жұқа тастарды тауып алып, оларды судың бетімен сырғытып лақтыру еді.
Но самое любимое с камнями это было находить плоские, как лепешка камни и бросать их вдоль воды.
Кімнің тасы су бетімен көбірек секірсе — сол чемпион.
И у кого камень прыгнет по воде больше раз, тот чемпион.
Судың үстімен секіріп бара жатқан тасты бақылау өте әдемі болатын.
Очень красиво было наблюдать за прыгающим по воде камнем.
Ал сендер де солай істеп көрдіңдер ме?
А вы так делали?
📘 ГРАММАТИКА: Спряжение глагола «ЛАҚТЫРУ» по временам и лицам 🔽
📝 Глагол лақтыру означает «бросать, кидать, швырять» (рукой, предмет, мяч, камень, взгляд — в переносном смысле).
📌 Как образовался:
лақ- — основа со значением резкого движения, отбрасывания
–тыр / –тыру — каузативный суффикс, образующий переходный глагол
➡️ лақ + тыру → лақтыру — бросать (что-то)
🔹 Например:
тас лақтыру — бросать камень
доп лақтыру — бросать мяч
қоқыс лақтыру — бросать мусор
сөз лақтыру — бросить фразу (перен.)
Формы образуются с помощью личных окончаний (–мын, –сың, –сыз…) и вспомогательных слов (жатыр, жоқ и др.).
🔷 БУДУЩЕЕ / НЕОПРЕДЕЛЁННОЕ ВРЕМЯ
(брошу / буду бросать / бросаю)
Мен лақтырамын / лақтырмаймын / лақтырамын ба?
Сен лақтырасың / лақтырмайсың / лақтырасың ба?
Сіз лақтырасыз / лақтырмайсыз / лақтырасыз ба?
Біз лақтырамыз / лақтырмаймыз / лақтырамыз ба?
Сендер лақтырасыңдар / лақтырмайсыңдар / лақтырасыңдар ма?
Сіздер лақтырасыздар / лақтырмайсыздар / лақтырасыздар ма?
Ол лақтырады / лақтырмайды / лақтырады ма?
Олар лақтырады / лақтырмайды / лақтырады ма?
🔸 НАСТОЯЩЕЕ ВРЕМЯ
(сейчас бросаю, в процессе)
Мен лақтырып жатырмын / лақтырып жатқан жоқпын / лақтырып жатырмын ба?
Сен лақтырып жатырсың / лақтырып жатқан жоқсың / лақтырып жатырсың ба?
Сіз лақтырып жатырсыз / лақтырып жатқан жоқсыз / лақтырып жатырсыз ба?
Біз лақтырып жатырмыз / лақтырып жатқан жоқпыз / лақтырып жатырмыз ба?
Сендер лақтырып жатырсыңдар / лақтырып жатқан жоқсыңдар / лақтырып жатырсыңдар ма?
Сіздер лақтырып жатырсыздар / лақтырып жатқан жоқсыздар / лақтырып жатырсыздар ма?
Ол лақтырып жатыр / лақтырып жатқан жоқ / лақтырып жатыр ма?
Олар лақтырып жатыр / лақтырып жатқан жоқ / лақтырып жатыр ма?
▪️ ПРОШЕДШЕЕ ВРЕМЯ
(бросил)
Мен лақтырдым / лақтырған жоқпын / лақтырдым бе?
Сен лақтырдың / лақтырған жоқсың / лақтырдың бе?
Сіз лақтырдыңыз / лақтырған жоқсыз / лақтырдыңыз бе?
Біз лақтырдық / лақтырған жоқпыз / лақтырдық па?
Сендер лақтырдыңдар / лақтырған жоқсыңдар / лақтырдыңдар ме?
Сіздер лақтырдыңыздар / лақтырған жоқсыздар / лақтырдыңыздар ме?
Ол лақтырды / лақтырған жоқ / лақтырды ме?
Олар лақтырды / лақтырған жоқ / лақтырды ме?
📌 ДРУГИЕ ФОРМЫ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ГЛАГОЛА
📄 Страдательный залог (ырықсыз етіс)
Суффиксы: –л, –ыл, –іл, –ын, –ін, –н
лақтырылу — быть брошенным
Тас алысқа лақтырылды.
→ Камень был брошен далеко.
📄 Каузатив (себептес / өзгелік етіс)
Суффиксы: –т
лақтырту — заставить бросить
Мұғалім оқушыларға допты бір-біріне лақтырту тапсырды.
Учитель поручил ученикам бросать мяч друг другу.
📄 Совместный залог (ортақ етіс)
Суффикс: –іс / –ыс / –с
лақтырысу — бросать друг другу
Балалар допты өзара лақтырысты.
→ Дети перебрасывались мячом.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
біз — мы
бала кезімізде — в детстве
(бала кез — детство, -імізде — местн. падеж, 1 л. мн.)
өзен — река
жағасында — на берегу
(жаға — берег, -сында — местн. падеж)
жазды — лето
(жаз — лето, -ды — вин. падеж)
қалай — как
өткіздік — провели
(өткізу — проводить, прош. вр., 1 л. мн.)
бала кезімізде — в детстве
әр — каждый
жаз — лето
сайын — каждый раз
әпкем — моя старшая сестра
(әпке — старшая сестра, -м — притяж.)
екеуміз — мы вдвоём
ата-анамызбен — с нашими родителями
(ата-ана — родители, -мызбен — твор. падеж)
бірге — вместе
ауылға — в деревню
(ауыл — деревня, -ға — дат. падеж)
әжем — моя бабушка
(әже — бабушка, -м — притяж.)
мен — и
атамыздың — дедушки
(ата — дедушка, -мыз — наш, -дың — род. падеж)
үйіне — в дом
(үй — дом, -іне — дат. падеж)
баратынбыз — ездили
(бару — ходить/ездить, прош. вр., многокр.)
біз — мы
жиі — часто
өзенге — к реке
(өзен — река, -ге — дат. падеж)
баратынбыз — ходили
біз — мы
өзен — река
жағасымен — вдоль берега
(жаға — берег, -сымен — твор. падеж)
жүріп — идя
(жүру — идти)
құмы — песок
(құм — песок, -ы — притяж.)
бар — есть
және — и
шомылуға — купаться
(шомылу — купаться, -ға — дат. падеж)
қолайлы — подходящий
жерді — место
(жер — место, -ді — вин. падеж)
тауып — найдя
(табу — находить)
сол — тот
жерде — там
(жер — место, -де — местн. падеж)
бірнеше — несколько
сағат — часов
болатынбыз — находились
өзімізбен — с собой
(өзіміз — мы сами, -бен — твор.)
бірге — вместе
жеңіл-желпі — лёгкий, простой
тамақ — еда
та — тоже
алатынбыз — брали
мысалы — например
әжем — бабушка
мен — и
атамның — дедушки
(ата — дедушка, -м — мой, -ның — род.)
бағынан — из сада
(бағ — сад, -ынан — исход.)
алынған — взятые
(алу — брать)
алмалар — яблоки
(алма — яблоко, -лар — мн. ч.)
шомылғаннан кейін — после купания
(шомылу — купаться, -ғаннан кейін — после)
біз — мы
жағалауда — на берегу
(жағалау — берег, -да — местн.)
құммен — с песком
(құм — песок, -мен — твор.)
және — и
тастармен — с камнями
(тас — камень, -тар — мн. ч., -мен — твор.)
ойнайтынбыз — играли
тастармен — с камнями
көптеген — множество
қызықты — интересных
нәрсе — вещей
ойлап табуға — придумать
(ойлап табу — придумывать)
болады — можно
мысалы — например
оларды — их
(олар — они, -ды — вин.)
машиналар — машины
сияқты — как
елестетіп — представляя
(елестету — представлять)
құмның — песка
(құм — песок, -ның — род.)
үстімен — по поверхности
(үст — верх, -імен — твор.)
жүргізетінбіз — водили
тастарды — камни
(тас — камень, -тарды — вин.)
өзеннің — реки
(өзен — река, -нің — род.)
арғы — противоположный
жағына — на сторону
(жағы — сторона, -на — дат.)
қарай — в сторону
лақтыруға — бросать
(лақтыру — бросать)
да — тоже
болатын — можно было
кім — кто
алысқа — далеко
(алыс — далеко, -қа — дат.)
лақтырса — бросит
(лақтыру — бросать, усл.)
сол — тот
жеңімпаз — победитель
олардан — из них
(олар — они, -дан — исход.)
бірдеңе — что-то
құрастыруға — соорудить
(құрастыру — собирать)
да — тоже
болады — можно
мысалы — например
тас — каменный
қамал — крепость
салатынбыз — строили
ал — а
тастармен — с камнями
ең — самый
сүйікті — любимый
ойын — игра
жалпақ — плоский
жұқа — тонкий
тастарды — камни
тауып алу — найти
(табу + алу — сложный глагол)
оларды — их
судың — воды
(су — вода, -дың — род.)
бетімен — по поверхности
(бет — поверхность, -імен — твор.)
сырғытып — скользя
(сырғыту — скользить)
лақтыру — бросать
еді — было
кімнің — у кого
тасы — камень
(тас — камень, -ы — притяж.)
су — вода
бетімен — по поверхности
көбірек — больше
секірсе — подпрыгнет
(секіру — прыгать)
сол — тот
чемпион — чемпион
судың — воды
үстімен — по поверхности
секіріп — прыгая
бара — продолжая
жатқан — который
тасты — камень
(тас — камень, -ты — вин.)
бақылау — наблюдать
өте — очень
әдемі — красиво
болатын — было
ал — а
сендер — вы
де — тоже
солай — так
істеп — сделав
(істеу — делать)
көрдіңдер ме — пробовали ли
(көру — видеть/пробовать)
Скрыть словарь
📅 251-КҮН / 251-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
👨👩👧 ОТБАСЫН ТАСТАУҒА БОЛМАЙДЫ
СЕМЬЮ БРОСАТЬ НЕЛЬЗЯ
📌 Глагол дня: ажырасу — разводиться
Менің жеке пікірім, әрине, оны бәріне тықпалаймын: ажырасу — қылмыс.
Моё личное мнение, которое я, естественно, всем навязываю: развод — это преступление.
Неге? Өйткені ажырасқанда бәрі де зардап шегеді.
Почему? Потому что при разводе страдают все.
Ерлі-зайыптылардың өздері де зардап шегеді — әрі рухани, әрі материалдық тұрғыдан.
Страдают сами супруги — и душевно, и материально.
Мүлікті бөлісу — әрқашан ауыр үдеріс
Раздел имущества — всегда болезненная процедура.
Ерлі-зайыптылардың ата-аналары да қатты уайымдап, зардап шегеді.
Родители супругов тоже сильно переживают и страдают.
Бұл тікелей олардың денсаулығына әсер етеді.
Это напрямую отражается на их здоровье.
Бірақ, әрине, ең көп зардап шегетіндер — балалар.
Но больше всех, конечно же, страдают дети.
Ал енді өзіңізді баланың орнына қойып көріңізші.
Ну вы поставьте себя на место ребёнка.
Ол қалыпты өмір сүріп жатады, кенет оған енді ата-анасының бірінсіз өмір сүретінін айтады.
Он живёт обычной жизнью и вдруг ему говорят, что он теперь будет жить без одного родителя.
Бұл сезім өлім салдарынан болған жоғалтуға ұқсайды.
По ощущениям это похоже на потерю от смерти.
Ата-ана тірі, бірақ олар енді бірге емес.
А так как родитель живой и родители будут постоянно держаться отдельно друг от друга,
Сол себепті бұл ауыртпалық балаға ата-анасы ажырасып жүрген барлық кезеңде әсер етеді.
эта боль будет причиняться ребёнку в течение всей разлуки родителей.
Бұл — өте қорқынышты.
Это ужасно!
Адамдар: «Достарды таңдамайды, ата-ананы таңдамайды» дейді.
Люди говорят: «Друзей не выбирают, родителей не выбирают».
Ендеше, неге біз осы ережені өз жарымызға, жұбайымызға келгенде ұмытып кетеміз?
Так почему мы забываем об этом правиле в отношении нашего супруга?
Үйлендің бе немесе тұрмысқа шықтың ба — артқа жол жоқ.
Женился или вышел замуж — мосты сожжены.
Өмір бойы бірге болыңдар!
Будьте вместе всю жизнь!
📘 ГРАММАТИКА: –ҒАНДА / –ГЕНДЕ / –КЕНДЕ / –ҚАНДА 🔽
📑 Пример из текста:
Ендеше, неге біз осы ережені өз жарымызға, жұбайымызға келгенде ұмытып кетеміз?
Так почему мы забываем об этом правиле, когда речь заходит о нашем супруге?
🔍 Разбираем: келгенде
📝 –ғанда / –генде — форма деепричастия времени
Обозначает момент, ситуацию, условие, в котором происходит другое действие.
📝 келу — базовый глагол
В переносном значении означает:
👉 дойти до темы / вопроса / ситуации / момента
📌 Вместе конструкция означает:
👉 «когда дело доходит до…»
👉 «когда речь заходит о…»
👉 «в тот момент, когда…»
⚠️ Это не обязательно физическое движение.
📌 Разбор:
кел — приходить / доходить (в переносном смысле)
–ген — причастие прошедшего времени
(когда дошли)
–де — местный падеж
(в моменте / при условии)
👉 келгенде — когда дело доходит до / когда речь идёт о
📌 По смыслу соответствует русским конструкциям:
«когда речь заходит о…»
«когда дело доходит до…»
«в вопросе…»
«в отношении…»
🧩 Примеры:
Бұл тақырыпқа келгенде, адамдар әртүрлі ойлайды.
Когда речь заходит об этой теме, люди думают по-разному.
Ақша мәселесіне келгенде, ол өте мұқият.
Когда дело доходит до денег, он очень осторожен.
Балаларға келгенде, ол қатал емес.
В отношении детей он не строгий.
Денсаулыққа келгенде, үнемдеуге болмайды.
Когда речь идёт о здоровье, экономить нельзя.
Заңға келгенде, бәрі тең болуы керек.
Когда дело доходит до закона, все должны быть равны.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
отбасын — семью
(отбасы — семья, -н — вин. падеж)
тастауға — бросать
(тастау — бросать, -ға — дат. падеж)
болмайды — нельзя
менің — мой
(мен — я, -ің — род. падеж)
жеке — личное
пікірім — мнение
(пікір — мнение, -ім — притяж.)
әрине — конечно
оны — это
(ол — он/она/это, -ны — вин.)
бәріне — всем
(бәрі — все, -не — дат.)
тықпалаймын — навязываю
(тықпалау — навязывать)
ажырасу — развод
(ажырасу — разводиться)
қылмыс — преступление
неге — почему
өйткені — потому что
ажырасқанда — при разводе
(ажырасу — разводиться, -ғанда — врем.)
бәрі — все
де — тоже
зардап — вред, ущерб
шегеді — страдают
(зардап шегу — страдать)
ерлі-зайыптылардың — супругов
(ерлі-зайыпты — супруги, -дың — род.)
өздері — сами
(өз — сам, -дері — притяж. мн.)
де — тоже
зардап шегеді — страдают
(сложное сказуемое)
әрі — и
рухани — духовно
әрі — и
материалдық — материально
тұрғыдан — в плане, с точки зрения
(тұрғы — аспект, -дан — исход.)
мүлікті — имущество
(мүлік — имущество, -ті — вин.)
бөлісу — раздел
(бөлісу — делить)
әрқашан — всегда
ауыр — тяжёлый
үдеріс — процесс
ата-аналар — родители
да — тоже
қатты — сильно
уайымдап — переживая
(уайымдау — переживать)
зардап шегеді — страдают
бұл — это
тікелей — напрямую
олардың — их
(олар — они, -дың — род.)
денсаулығына — на здоровье
(денсаулық — здоровье, -ына — дат.)
әсер етеді — влияет
(әсер ету — влиять)
бірақ — но
әрине — конечно
ең — самый
көп — больше всего
зардап шегетіндер — страдающие
(зардап шегу — страдать)
балалар — дети
ал — а
енді — теперь
өзіңізді — себя
(өз — сам, -іңізді — вин., вежл.)
баланың — ребёнка
(бала — ребёнок, -ның — род.)
орнына — на место
(орын — место, -на — дат.)
қойып — поставив
(қою — ставить)
көріңізші — попробуйте
(көру — видеть/пробовать, -іңіз — повел., -ші — смягч.)
ол — он
қалыпты — обычной
өмір — жизнь
сүріп жатады — живёт
(өмір сүру — жить)
кенет — вдруг
оған — ему
(ол — он, -ған — дат.)
енді — теперь
ата-анасының — родителей
(ата-ана — родители, -сының — род.)
бірінсіз — без одного
(бір — один, -інсіз — без)
өмір сүретінін — что будет жить
(өмір сүру — жить)
айтады — говорят
бұл — это
сезім — чувство
өлім — смерть
салдарынан — в результате
(салдар — последствие, -ынан — исход.)
болған — произошедшее
жоғалтуға — потере
(жоғалту — потеря, -ға — дат.)
ұқсайды — похоже
ата-ана — родитель / родители
тірі — живы
бірақ — но
олар — они
енді — уже
бірге — вместе
емес — не
сол — тот
себепті — поэтому
бұл — это
ауыртпалық — тяжесть, бремя
балаға — ребёнку
(бала — ребёнок, -ға — дат.)
ата-анасы — родители
(ата-ана — родители, -сы — притяж.)
ажырасып — разводясь
(ажырасу — разводиться)
жүрген — происходящий
барлық — весь
кезеңде — период
(кезең — период, -де — мест.)
әсер етеді — влияет
бұл — это
өте — очень
қорқынышты — страшно
адамдар — люди
достарды — друзей
(дос — друг, -тарды — вин.)
таңдамайды — не выбирают
(таңдау — выбирать)
ата-ананы — родителей
(ата-ана — родители, -ны — вин.)
таңдамайды — не выбирают
дейді — говорят
ендеше — тогда
неге — почему
біз — мы
осы — этот
ережені — правило
(ереже — правило, -ні — вин.)
өз — свой
жарымызға — супругу
(жар — супруг, -ымызға — дат.)
жұбайымызға — супругу
(жұбай — супруг, -ымызға — дат.)
келгенде — когда речь заходит
(келу — приходить, -генде — врем.)
ұмытып кетеміз — забываем
(ұмыту — забывать)
үйлендің — женился
бе — ли
немесе — или
тұрмысқа шықтың — вышла замуж
(тұрмысқа шығу — выйти замуж)
ба — ли
артқа — назад
жол — путь
жоқ — нет
өмір — жизнь
бойы — на протяжении
бірге — вместе
болыңдар — будьте
(болу — быть, повел.)
Скрыть словарь
📅 252-КҮН / 252-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🧳 КЕЙБІР САПАРЛАРДАН ҚАЙТЫП ОРАЛАМЫЗ, АЛ КЕЙБІРІНЕН ҚАЙТЫП ОРАЛМАЙМЫЗ
ИЗ НЕКОТОРЫХ ПОЕЗДОК МЫ ВОЗВРАЩАЕМСЯ, А ИЗ НЕКОТОРЫХ НЕТ
📌 Глагол дня: оралу — возвращаться
Мен екі жыл Астанада, екі жыл Бішкекте тұрдым және үнемі туған қалам Алматыға қайтып оралып отырдым.
Я два года жил в Астане и два года — в Бишкеке и всё время возвращался в родной город Алматы.
Өмірімнің бір кезеңінде осы қалаларға соншалықты үйреніп, тіпті оларды қатты жақсы көріп кететінмін, сол жерде мәңгі қалғым келетін.
В какой-то момент жизни в этих городах я настолько к ним привыкал и влюблялся, что мне хотелось остаться там навсегда.
Менің ойымша, мұндай жағдай көп адамда болады.
Думаю, у многих бывает так.
Біз әртүрлі себептермен саяхаттаймыз.
Мы путешествуем по разным причинам.
Кейде бұл — жұмыс, кейде — оқу, кейде — демалыс, ал кейде — жақындарымызға қонаққа бару.
Иногда это работа, иногда — учёба, иногда отдых, а иногда — визиты к близким.
Мен бір нәрсені байқадым:
И я заметил одну вещь:
Белгілі бір жерде неғұрлым ұзақ болсақ, кейін қайту соғұрлым қиын болады.
Чем дольше мы находимся в каком-то месте, тем сложнее потом вернуться.
Ал кейде жаңа жерге деген сүйіспеншілік таныстықтың алғашқы күндерінен-ақ пайда болады.
А иногда чувство любви к новому месту появляется уже с первых дней знакомства.
Астана — өте ұқыпты әрі болашағы зор қала.
Астана — очень аккуратный и перспективный город.
Мен ол жерде жұмыс істеген кезде, оның әлеуетін сезіндім, тұрғын үй бағаларын қарап, қаланы жан-жақты зерттедім.
Когда я там работал, я чувствовал этот потенциал, узнавал стоимость жилья и подробно изучал город.
Бірақ туған қалам Алматыға қайта оралғанда, өзімді үйде жүргендей сезіндім де, Астанаға кеткім келмей қалды.
Но когда я вернулся в родной Алматы, я почувствовал, что я дома, и желание уехать в Астану исчезло.
📘 ГРАММАТИКА: НЕҒҰРЛЫМ … СОҒҰРЛЫМ … 🔽
📑 Пример из текста:
Белгілі бір жерде неғұрлым ұзақ болсақ, кейін қайту соғұрлым қиын болады.
Чем дольше мы находимся в каком-то месте, тем сложнее потом вернуться.
🔍 Разбираем: неғұрлым … соғұрлым
📝 Это сравнительная парная конструкция, используется для выражения прямой зависимости между двумя действиями, состояниями или признаками.
📌 Означает:
👉 «чем …, тем …»
👉 «по мере того как …, … становится …»
📌 Структура конструкции:
неғұрлым + признак / действие (1-я часть)
соғұрлым + результат / следствие (2-я часть)
⚠️ Эти части всегда работают в паре.
📌 Разбор примера:
неғұрлым ұзақ болсақ
→ чем дольше мы будем / находимся
соғұрлым қиын болады
→ тем сложнее становится
🧩 Примеры:
Неғұрлым көп оқысаң, соғұрлым көп білесің.
Чем больше читаешь, тем больше знаешь.
Неғұрлым адам жасы үлкейсе, соғұрлым уақытты бағалай бастайды.
Чем старше становится человек, тем больше он ценит время.
Неғұрлым бір жерде ұзақ тұрсаң, соғұрлым кету қиын болады.
Чем дольше живёшь в одном месте, тем труднее уехать.
Неғұрлым ертерек бастасақ, соғұрлым жақсы нәтиже болады.
Чем раньше начнём, тем лучше будет результат.
Неғұрлым көп ойлансаң, соғұрлым күмән көбейеді.
Чем больше думаешь, тем больше сомнений появляется.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
кейбір — некоторые
сапарлардан — из поездок
(сапар — поездка, -лар — мн. ч., -дан — исходный падеж)
қайтып ораламыз — возвращаемся
(қайту — возвращаться, оралу — возвращаться; сложный глагол)
ал — а
кейбірінен — из некоторых
(кейбір — некоторые, -інен — исходный падеж)
қайтып оралмаймыз — не возвращаемся
(қайту + оралу + -маймыз — отрицание, 1 л. мн.)
мен — я
екі — два
жыл — года
астанада — в Астане
(Астана, -да — местный падеж)
екі — два
жыл — года
бішкекте — в Бишкеке
(Бішкек, -те — местный падеж)
тұрдым — жил
(тұру — жить)
және — и
үнемі — постоянно
туған — родной
қалам — мой город
(қала — город, -м — притяж.)
алматыға — в Алматы
(Алматы, -ға — дательный падеж)
қайтып оралып отырдым — возвращался
(қайту + оралу + отыру — повторяемость действия)
өмірімнің — моей жизни
(өмір — жизнь, -ім — притяж., -нің — род.)
бір — один
кезеңінде — в период
(кезең — этап, период, -інде — местный падеж)
осы — эти
қалаларға — к городам
(қала — город, -лар — мн. ч., -ға — дат.)
соншалықты — настолько
үйреніп — привыкнув
(үйрену — привыкать)
тіпті — даже
оларды — их
(олар — они, -ды — вин.)
қатты — сильно
жақсы көріп кететінмін — начинал любить
(жақсы көру — любить, кету — усиление/результат)
сол — тот
жерде — там
(жер — место, -де — местный падеж)
мәңгі — навсегда
қалғым келетін — хотелось остаться
(қалу — остаться, -ғым келу — хотеть)
менің — мой
ойымша — по-моему
(ой — мысль, -ымша — по)
мұндай — такой
жағдай — ситуация
көп — много
адамда — у людей
(адам — человек, -да — местный падеж)
болады — бывает
біз — мы
әртүрлі — разные
себептермен — по причинам
(себеп — причина, -тер — мн. ч., -мен — твор.)
саяхаттаймыз — путешествуем
(саяхаттау — путешествовать)
кейде — иногда
бұл — это
жұмыс — работа
кейде — иногда
оқу — учёба
кейде — иногда
демалыс — отдых
ал — а
кейде — иногда
жақындарымызға — к близким
(жақын — близкий, -дар — мн. ч., -ымызға — дат.)
қонаққа бару — ходить в гости
(қонаққа бару — устойчивое сочетание)
мен — я
бір — одну
нәрсені — вещь
(нәрсе — вещь, -ні — вин.)
байқадым — заметил
(байқау — замечать)
белгілі — определённый
бір — один
жерде — в месте
(жер — место, -де — местный падеж)
неғұрлым — чем
ұзақ — долго
болсақ — если будем
(болу — быть, усл.)
кейін — потом
қайту — возвращение
соғұрлым — тем
қиын — трудно
болады — бывает
ал — а
кейде — иногда
жаңа — новое
жерге — к месту
(жер — место, -ге — дат.)
деген — к
сүйіспеншілік — любовь
таныстықтың — знакомства
(таныстық — знакомство, -тың — род.)
алғашқы — первые
күндерінен-ақ — уже с первых дней
(күн — день, -дер — мн. ч., -інен — исход., -ақ — усил.)
пайда болады — появляется
(пайда болу — появляться)
астана — Астана
өте — очень
ұқыпты — аккуратный
әрі — и
болашағы зор — перспективный
(болашақ — будущее, -ы — притяж., зор — большой)
қала — город
мен — я
ол — тот
жерде — там
жұмыс істеген — работал
(жұмыс істеу — работать)
кезде — когда
оның — его
(ол — он, -ның — род.)
әлеуетін — потенциал
(әлеует — потенциал, -ін — вин.)
сезіндім — почувствовал
(сезіну — чувствовать)
тұрғын — жилой
үй — дом, жильё
бағаларын — цены
(баға — цена, -лар — мн. ч., -ын — вин.)
қарап — рассматривая
(қарау — смотреть)
қаланы — город
(қала — город, -ны — вин.)
жан-жақты — всесторонне
зерттедім — изучил
(зерттеу — изучать)
бірақ — но
туған — родной
қалам — мой город
алматыға — в Алматы
қайта оралғанда — когда вернулся
(қайту + оралу, -ғанда — врем.)
өзімді — себя
(өз — сам, -імді — вин.)
үйде — дома
(үй — дом, -де — местный)
жүргендей — как будто находясь
(жүру — быть, -гендей — сравнение)
сезіндім — почувствовал
де — и
астанаға — в Астану
кеткім келмей қалды — расхотелось уезжать
(кету — уехать, -кім келу — хотеть, қалу — результат)
Скрыть словарь
📅 253-КҮН / 253-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🏡 МОНША МЕН ШАЙ, БҮКІЛ ОТБАСЫ БІР ЖЕРДЕ
БАНЯ И ЧАЙ, ВСЯ СЕМЬЯ В СБОРЕ
📌 Глагол дня: қызу — нагреваться
Кеше кешке әкем мені өз үйіндегі моншаға шақырды.
Вчера вечером папа пригласил меня к себе в баню.
Ал жұмыстан кейін біз бүкіл отбасымызбен жиналып, қала сыртындағы ата-анама қонуға бардық.
И после работы мы всей семьёй собрались и поехали с ночёвкой к родителям за город.
Анам картоппен бұқтырылған ет дайындады — өте дәмді болды.
Мама приготовила тушёное мясо с картошкой — было очень вкусно.
Біз дастарқан басында отырып, әңгімелестік.
Мы сидели и общались за столом.
Сосын мен моншаның қаншалықты қызғанын барып тексердім: 105 градус екен.
Потом я пошёл проверить, как нагрелась баня: было 105 градусов.
Мен үшін бұл тым ыстық.
Для меня это слишком жарко.
Маған монша 85 градусқа дейін қызған кезде жайлы болады.
Мне комфортно в бане, когда она нагревается до 85 градусов.
Қызым анаммен қалып, ойнап отырды, ал мен, ұлым және жұбайым үшеуіміз моншаға бардық.
Дочь осталась играть с моей мамой, а я, сын и супруга втроём пошли в баню.
Іші қатты ыстық болды, сондықтан ыстық сәл шығу үшін есікті аздап аштық.
Там было очень жарко, поэтому мы немного приоткрыли дверь, чтобы жар чуть-чуть вышел.
Жақсылап буланып алған соң, әкем дайындаған ең дәмді шайды ішуге бардық.
Когда мы хорошенько попарились, пошли пить самый вкусный чай, который приготовил мой папа.
Әкем түрлі экзотикалық шайларды дайындауды жақсы көреді.
Он у меня готовит всякие экзотические виды чая.
Ал анам тоңазытқыштан дәмді торт алып шықты.
А мама достала из холодильника вкусный тортик.
Демалыс күндері өте керемет өтті.
Выходные получились превосходные.
📘 ГРАММАТИКА: ТЫМ / ӨТЕ / СӘЛ / АЗДАП 🔽
📑 Примеры из текста:
Мен үшін бұл тым ыстық.
Для меня это слишком жарко.
өте дәмді болды.
было очень вкусно.
ыстық сәл шығу үшін есікті аштық.
мы приоткрыли дверь, чтобы жар немного вышел.
есікті аздап аштық.
мы немного приоткрыли дверь.
🔍 Разбираем: тым / өте / сәл / аздап
📝 Это слова степени меры — усилители и смягчители.
Они показывают, насколько сильно или слабо проявляется признак или действие.
📌 Значения:
тым — слишком, чрезмерно
👉 превышение нормы, часто с отрицательной оценкой
өте — очень
👉 сильная степень, нейтральная или положительная
сәл — немного, слегка
👉 минимальная степень, лёгкое изменение
аздап — чуть-чуть, немного
👉 небольшое действие или изменение
🧩 Примеры:
Бұл бөлме тым тар.
Эта комната слишком тесная.
Шай өте ыстық екен.
Чай оказался очень горячим.
Есікті сәл ашып қой.
Приоткрой дверь немного.
Мен аздап демалып алайын.
Я немного отдохну.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
монша — баня
мен — и
шай — чай
бүкіл — весь
отбасы — семья
бір — один
жерде — вместе, в одном месте
(жер — место, -де — местн. падеж)
кеше — вчера
кешке — вечером
(кеш — вечер, -ке — дат. падеж)
әкем — мой отец
(әке — отец, -м — притяж.)
мені — меня
(мен — я, -і — вин. падеж)
өз — свой
үйіндегі — в своём доме
(үй — дом, -індегі — местн.)
моншаға — в баню
(монша — баня, -ға — дат. падеж)
шақырды — пригласил
(шақыру — приглашать)
ал — а
жұмыстан — с работы
(жұмыс — работа, -тан — исход.)
кейін — после
біз — мы
бүкіл — всей
отбасымызбен — всей семьёй
(отбасы — семья, -мыз — наш, -бен — твор.)
жиналып — собравшись
(жиналу — собираться)
қала — город
сыртындағы — за пределами
(сырт — снаружи, -ындағы — местн.)
ата-анама — к родителям
(ата-ана — родители, -ма — дат.)
қонуға бардық — поехали с ночёвкой
(қону — ночевать, бару — идти/ехать; сложный глагол)
анам — моя мама
(ана — мама, -м — притяж.)
картоппен — с картошкой
(картоп — картофель, -пен — твор.)
бұқтырылған — тушёное
(бұқтыру — тушить)
ет — мясо
дайындады — приготовила
(дайындау — готовить)
өте — очень
дәмді — вкусно
болды — было
біз — мы
дастарқан — стол
басында — за
(бас — голова, начало; -ында — местн.)
отырып — сидя
(отыру — сидеть)
әңгімелестік — общались
(әңгімелесу — общаться)
сосын — потом
мен — я
моншаның — бани
(монша — баня, -ның — род.)
қаншалықты — насколько
қызғанын — нагрелась
(қызу — нагреваться, -ғанын — вин.)
барып — пойдя
(бару — идти)
тексердім — проверил
(тексеру — проверять)
105 — сто пять
градус — градусов
екен — оказалось
мен — я
үшін — для
бұл — это
тым — слишком
ыстық — жарко
маған — мне
(мен — я, -ған — дат.)
монша — баня
85 — восемьдесят пять
градусқа — до градусов
(градус — градус, -қа — дат.)
дейін — до
қызған — нагрелась
(қызу — нагреваться)
кезде — когда
жайлы — комфортно
болады — бывает
қызым — моя дочь
(қыз — дочь, -ым — притяж.)
анаммен — с мамой
(ана — мама, -м — моя, -мен — твор.)
қалып — оставшись
(қалу — остаться)
ойнап — играя
(ойнау — играть)
отырды — сидела
ал — а
мен — я
ұлым — мой сын
(ұл — сын, -ым — притяж.)
және — и
жұбайым — моя супруга
(жұбай — супруг/супруга, -ым — притяж.)
үшеуіміз — мы втроём
моншаға — в баню
бардық — пошли
іші — внутри
(іш — внутри, -і — притяж.)
қатты — очень
ыстық — жарко
болды — было
сондықтан — поэтому
ыстық — жар
сәл — немного
шығу — выйти
үшін — чтобы
есікті — дверь
(есік — дверь, -ті — вин.)
аздап — чуть-чуть
аштық — открыли
(ашу — открывать)
жақсылап — хорошенько
буланып алу — попариться
(булану — париться, алу — сделать для себя; сложный глагол)
соң — после
әкем — папа
дайындаған — приготовленный
(дайындау — готовить)
ең — самый
дәмді — вкусный
шайды — чай
(шай — чай, -ды — вин.)
ішуге — пить
(ішу — пить, -ге — дат.)
бардық — пошли
әкем — папа
түрлі — разные
экзотикалық — экзотические
шайларды — чаи
(шай — чай, -лар — мн. ч., -ды — вин.)
дайындауды — готовить
(дайындау — готовить)
жақсы — хорошо
көреді — любит
(жақсы көру — любить)
ал — а
анам — мама
тоңазытқыштан — из холодильника
(тоңазытқыш — холодильник, -тан — исход.)
дәмді — вкусный
торт — торт
алып шықты — вынесла
(алу — взять, шығу — выйти; сложный глагол)
демалыс — выходные
күндері — дни
(күн — день, -дері — мн.)
өте — очень
керемет — отличные
өтті — прошли
(өту — проходить)
Скрыть словарь
📅 254-КҮН / 254-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
💼 МЕНІҢ ЖҰМЫСЫМ ТУРАЛЫ ҚЫСҚАША
КОРОТКО О МОЕЙ РАБОТЕ
📌 Глагол дня: бекіту — утверждать, закреплять
Өздеріңіз байқағандай, мен сайттарды әзірлеу және қолдау көрсету саласында жұмыс істеймін.
Как вы, наверное, уже поняли, я работаю в сфере разработки и поддержки сайтов.
Өткен аптада клиенттердің бірі гүл сататын интернет-дүкен жобасының демонстрациясын көрсетуді сұрады.
На прошлой неделе один из клиентов попросил показать демонстрацию проекта интернет-магазина цветов.
Мен алдын ала дайындалып, презентация жасап шықтым, жоба клиентке ұнады — ол оны бекітті.
Я подготовился, сделал презентацию, и проект клиенту понравился — он утвердил его.
Осыдан кейін мен үлгі келісімшартты жібердім.
После этого я отправил типовой договор.
Біз келісімшарттың барлық шарттарын талқыладық, олар еш өзгеріссіз бекітілді, содан кейін клиент келісімшартқа қол қойды.
Мы обсудили все условия договора, они были утверждены без правок, после чего клиент подписал договор.
Осы келісімшарттың негізінде біздің бухгалтерия төлемге есепшот ұсынды.
На основании этого договора наша бухгалтерия выставила счет на оплату.
Төлем түскеннен кейін мен интернет-дүкенді әзірлеуге кірісемін.
После поступления оплаты я приступлю к разработке интернет-магазина.
Жұмыстар аяқталғаннан кейін және қабылданған соң, сайт тұрақты қызмет көрсетуге алынатын болады.
По завершении работ и после их принятия сайт будет взят на постоянное обслуживание.
Міне, менің жұмысым осындай.
Вот такая у меня работа.
Жалпы, менің ойымша, әрбір бизнестің өз сайты болуы керек.
В целом я считаю, что у каждого бизнеса должен быть собственный сайт.
Бұл — адамдарды тауарлармен немесе қызметтермен таныстыруға және компанияға деген сенімді қалыптастыруға көмектесетін тиімді құрал.
Это эффективный инструмент, который помогает познакомить людей с товарами или услугами и выстраивать доверие к компании.
📘 ГРАММАТИКА: –ҒАНДАЙ / –ГЕНДЕЙ / –ҚАНДАЙ / –КЕНДЕЙ 🔽
📑 Пример из текста:
Өздеріңіз байқағандай, мен сайттарды әзірлеу және қолдау көрсету саласында жұмыс істеймін.
Как вы, как вы уже заметили, я работаю в сфере разработки и поддержки сайтов.
🔍 Разбираем: байқағандай
📝 –ғандай / –гендей / –қандай / –кендей — это пояснительная сравнительная конструкция,
которая образуется от причастия прошедшего времени с помощью суффиксов –дай / –дей.
📌 Означает:
👉 «как вы заметили»
👉 «как видно»
👉 «как известно»
👉 (реже) «как будто», «словно»
📌 Структура конструкции:
глагол + –ған / –ген / –қан / –кен + –дай / –дей
📌 Разбор примера:
байқау — замечать
байқаған — заметивший
байқағандай — как вы заметили
Өздеріңіз байқағандай
→ как вы сами заметили
→ как вам уже понятно
🧩 Примеры:
Көргендей, ол бұл іске дайын емес.
Как видно, он не готов к этому делу.
Естігендей, жоба кеше бекітілген.
Как я слышал, проект утвердили вчера.
Айтқандай, бәрі уақытында орындалды.
Как и было сказано, всё выполнено вовремя.
Өздеріңіз білетіндей, бұл мәселе бұрыннан бар.
Как вы знаете, эта проблема существует давно.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
менің — мой
(мен — я, -ің — род. падеж)
жұмысым — моя работа
(жұмыс — работа, -ым — притяж.)
туралы — о, про
қысқаша — кратко
өздеріңіз — вы сами
(өз — сам, -деріңіз — мн., вежл.)
байқағандай — как вы заметили
(байқау — замечать, -ғандай — как будто)
мен — я
сайттарды — сайты
(сайт — сайт, -тарды — вин. мн.)
әзірлеу — разработка
және — и
қолдау көрсету — поддержка
(қолдау көрсету — оказывать поддержку)
саласында — в сфере
(сала — сфера, -сында — местн.)
жұмыс істеймін — работаю
(жұмыс істеу — работать)
өткен — прошлый
аптада — на неделе
(апта — неделя, -да — местн.)
клиенттердің — клиентов
(клиент — клиент, -тердің — род. мн.)
бірі — один из
гүл — цветы
сататын — продающий
(сату — продавать)
интернет-дүкен — интернет-магазин
жобасының — проекта
(жоба — проект, -сының — род.)
демонстрациясын — демонстрацию
(демонстрация — демонстрация, -сын — вин.)
көрсетуді — показать
(көрсету — показывать, -ді — вин.)
сұрады — попросил
(сұрау — просить)
мен — я
алдын ала — заранее
дайындалып — подготовившись
(дайындалу — готовиться)
презентация — презентация
жасап шықтым — сделал
(жасау + шығу — сложный глагол)
жоба — проект
клиентке — клиенту
(клиент — клиент, -ке — дат.)
ұнады — понравился
(ұнау — нравиться)
ол — он
оны — его
(ол — он, -ны — вин.)
бекітті — утвердил
(бекіту — утверждать)
осыдан кейін — после этого
мен — я
үлгі — типовой
келісімшартты — договор
(келісімшарт — договор, -ты — вин.)
жібердім — отправил
(жіберу — отправлять)
біз — мы
келісімшарттың — договора
(келісімшарт — договор, -тың — род.)
барлық — все
шарттарын — условия
(шарт — условие, -тарын — вин. мн.)
талқыладық — обсудили
(талқылау — обсуждать)
олар — они
еш — ни
өзгеріссіз — без изменений
бекітілді — были утверждены
(бекітілу — утверждаться)
содан кейін — после этого
клиент — клиент
келісімшартқа — договор
(келісімшарт — договор, -қа — дат.)
қол қойды — подписал
(қол қою — подписывать)
осы — этот
келісімшарттың — договора
негізінде — на основании
(негіз — основа, -інде — местн.)
біздің — наша
(біз — мы, -дің — род.)
бухгалтерия — бухгалтерия
төлемге — на оплату
(төлем — оплата, -ге — дат.)
есепшот — счёт
ұсынды — выставила
(ұсыну — предлагать, выставлять)
төлем — оплата
түскеннен кейін — после поступления
(түсу — поступать, -геннен кейін — после)
мен — я
интернет-дүкенді — интернет-магазин
(интернет-дүкен — интернет-магазин, -ді — вин.)
әзірлеуге — разрабатывать
(әзірлеу — разрабатывать, -ге — дат.)
кірісемін — приступлю
(кірісу — приступать)
жұмыстар — работы
аяқталғаннан кейін — после завершения
(аяқталу — завершаться)
және — и
қабылданған — принятые
(қабылдау — принимать)
соң — после
сайт — сайт
тұрақты — постоянное
қызмет көрсетуге — обслуживание
(қызмет көрсету — обслуживать)
алынатын — будет взят
(алу — брать)
болады — будет
міне — вот
менің — моя
жұмысым — работа
осындай — такая
жалпы — в целом
менің — моё
ойымша — по-моему
(ой — мысль, -ымша — по)
әрбір — каждый
бизнестің — бизнеса
(бизнес — бизнес, -тің — род.)
өз — свой
сайты — сайт
(сайт — сайт, -ы — притяж.)
болуы — быть
керек — нужно
бұл — это
адамдарды — людей
(адам — человек, -дарды — вин. мн.)
тауарлармен — с товарами
(тауар — товар, -лар — мн., -мен — твор.)
немесе — или
қызметтермен — с услугами
(қызмет — услуга, -тер — мн., -мен — твор.)
таныстыруға — знакомить
(таныстыру — знакомить, -ға — дат.)
және — и
компанияға — компании
(компания — компания, -ға — дат.)
деген — к
сенімді — доверие
қалыптастыруға — формировать
(қалыптастыру — формировать)
көмектесетін — помогающий
(көмектесу — помогать)
тиімді — эффективный
құрал — инструмент
Скрыть словарь
📅 255-КҮН / 255-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🧠 СІЗДІ ҚАЗАҚ ТІЛІН ҮЙРЕНУГЕ НЕ ИТЕРМЕЛЕДІ?
А ВАС ЧТО ПОДТОЛКНУЛО НАЧАТЬ ИЗУЧАТЬ КАЗАХСКИЙ ЯЗЫК?
📌 Глагол дня: итермелеу — подталкивать
Біздің жүрегімізде бірдеңе бастауға деген көптеген түрлі қалаулар бар.
В нашем сердце находится много разных желаний что-то начать делать.
Олардың кейбірі өмір бойы орындалмай қалуы мүмкін, ал кейбірін біз іске асыра бастаймыз.
Некоторые из них могут до конца жизни не исполниться, а некоторые мы начинаем выполнять.
Бізді бастауға не итермелейді?
Что подталкивает нас к тому, чтобы начать?
Біздің қалауларымыз құмыраға ұқсайды.
Наши желания похожи на кувшины.
Әр құмыра әртүрлі мөлшерде сумен толтырылған.
И каждый наполнен разным количеством воды.
Су — себептер.
Вода — это причины.
Ал су тым көбейіп, құмыра лық толғанда, себептер жеткілікті түрде салмақты болып, біз сол тілекті орындауға кірісеміз.
И когда воды становится очень много, кувшин переполняется, причины становятся достаточно весомыми, мы приступаем к исполнению этого желания.
Мен қазақ тілін үйренуді бастауға себеп болған соңғы тамшының құмыраға тамған сәтін есімде сақтаймын.
Я помню момент, в который последняя капля упала в кувшин причин начать изучать казахский язык.
Ағылшын тіліндегі бір кітапты соңына дейін оқып шықтым да, енді оны үйренуді доғару керек екенін түсіндім.
Я дочитал одну книгу на английском языке и понял, что хватит его уже изучать,
Өйткені мен оны сөздіксіз оқи алатын едім.
ведь я читаю без словаря.
Осы сәтте мен қазақ тілі туралы есіме түсірдім, ол екінші кезекте тұрған еді.
В этот момент я вспомнил про казахский, он был вторым на очереди (https://t.me/SoileuKZ/218),
Дәл осы ой мені алға жетеледі.
и эта мысль подтолкнула меня.
Мен OLX хабарландырулар сайтын ашып, репетитор іздей бастадым.
Я открыл сайт объявлений OLX и начал искать репетитора.
Ал сізді бастауға не итермеледі?
А вас что подтолкнуло начать?
📘 ГРАММАТИКА: –АТЫН / –ЕТІН ЕДІ 🔽
📑 Пример из текста:
Өйткені мен оны сөздіксіз оқи алатын едім.
Ведь я мог читать его без словаря.
🔍 Разбираем: оқи алатын едім
📝 –атын / –етін еді — это конструкция прошедшего времени,
которая используется для выражения повторяющегося действия, привычки или способности в прошлом.
Она обозначает, что действие выполнялось регулярно или что человек обладал определённой возможностью (қабілет), а не совершил его один раз.
📌 Означает:
👉 «мог / умел (в прошлом)»
👉 «имел возможность делать»
👉 «делал как привычку»
📌 Структура конструкции:
глагол + –атын / –етін + еді
🔎 Для подчёркивания способности или возможности
часто используется форма:
глагол + –а / –е / –й + алатын / –алатын + еді
⚠️ Ал в этом случае — вспомогательный глагол, а не обязательная часть конструкции.
📌 Разбор примера:
оқу — читать
оқи алу — уметь читать
оқи алатын — который мог читать
оқи алатын едім — я мог читать (в прошлом)
👉 Речь идёт о навыке или способности, а не о конкретном моменте.
🧩 Примеры:
Мен бала кезімде тез жүгіретін едім.
В детстве я обычно быстро бегал.
Мен бұл мәтінді еш қиындықсыз түсінетін едім.
Я понимал этот текст без всяких трудностей.
Біз ол кезде бәрін өзіміз жасай алатын едік.
Тогда мы могли всё делать сами.
Ол адамдармен оңай тіл табысатын еді.
Он легко находил общий язык с людьми.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
сізді — вас
(сіз — вы, -ді — вин. падеж)
қазақ — казахский
тілін — язык
(тіл — язык, -ін — вин.)
үйренуге — учить, изучать
(үйрену — учить, -ге — дат.)
не — что
итермеледі — подтолкнуло
(итермелеу — подталкивать)
біздің — наш
(біз — мы, -дің — род.)
жүрегімізде — в нашем сердце
(жүрек — сердце, -іміз — притяж., -де — местн.)
бірдеңе — что-то
бастауға — начать
(бастау — начинать, -ға — дат.)
деген — к, по поводу
көптеген — много, множество
түрлі — разные
қалаулар — желания
(қалау — желание)
бар — есть
олардың — их
(олар — они, -дың — род.)
кейбірі — некоторые
өмір — жизнь
бойы — в течение
орындалмай — не выполняясь
(орындалу — выполняться, -май — отриц.)
қалуы — остаться
мүмкін — возможно
ал — а
кейбірін — некоторые
(кейбір — некоторые, -ін — вин.)
біз — мы
іске асыра — осуществляя
(іске асыру — осуществлять)
бастаймыз — начинаем
бізді — нас
бастауға — начать
не — что
итермелейді — подталкивает
(итермелеу — подталкивать)
біздің — наши
қалауларымыз — наши желания
(қалау — желание, -ымыз — притяж.)
құмыраға — кувшину
(құмыра — кувшин, -ға — дат.)
ұқсайды — похожи
(ұқсау — быть похожим)
әр — каждый
құмыра — кувшин
әртүрлі — разный
мөлшерде — в количестве
(мөлшер — мера, -де — местн.)
сумен — водой
(су — вода, -мен — твор.)
толтырылған — наполнен
(толтыру — наполнять)
ал — а
су — вода
себептер — причины
(себеп — причина)
ал — а
су — вода
тым — слишком
көбейіп — увеличившись
(көбею — увеличиваться)
құмыра — кувшин
лық — полностью
толғанда — когда наполняется
(толу — наполняться, -ғанда — когда)
себептер — причины
жеткілікті — достаточные
түрде — образом
салмақты — весомые
болып — становясь
біз — мы
сол — то
тілекті — желание
(тілек — желание, -ті — вин.)
орындауға — выполнить
(орындау — выполнять, -ға — дат.)
кірісеміз — приступаем
(кірісу — приступать)
мен — я
қазақ — казахский
тілін — язык
үйренуді — изучение
(үйрену — изучать, -ді — вин.)
бастауға — начать
себеп — причина
болған — ставший
соңғы — последняя
тамшының — капли
(тамшы — капля, -ның — род.)
құмыраға — в кувшин
тамған — упавший
(таму — капать)
сәтін — момент
(сәт — момент, -ін — вин.)
есімде — в памяти
(ес — память, -ім — притяж., -де — местн.)
сақтаймын — храню, помню
(сақтау — хранить)
мен — я
ағылшын — английский
тіліндегі — на языке
(тіл — язык, -індегі — местн.)
бір — один
кітапты — книгу
(кітап — книга, -ты — вин.)
соңына — до конца
(соңы — конец, -на — дат.)
дейін — до
оқып — прочитав
(оқу — читать)
шықтым — дочитал
да — и
енді — теперь
оны — его
үйренуді — изучение
доғару — прекратить
керек — нужно
екенін — что
(екен — что)
түсіндім — понял
(түсіну — понимать)
өйткені — потому что
мен — я
оны — его
сөздіксіз — без словаря
(сөздік — словарь, -сіз — без)
оқи — читать
алатын — могущий
едім — был
осы — этот
сәтте — моменте
(сәт — момент, -те — местн.)
мен — я
қазақ — казахский
тілі — язык
туралы — о
есіме — в память
(ес — память, -ім — притяж., -е — дат.)
түсірдім — вспомнил
(еске түсіру — вспоминать)
ол — он
екінші — второй
кезекте — в очереди
(кезек — очередь, -те — местн.)
тұрған — находившийся
еді — был
дәл — именно
осы — эта
ой — мысль
мені — меня
алға — вперёд
жетеледі — повела
(жетелеу — вести)
мен — я
OLX — OLX
хабарландырулар — объявления
(хабарландыру — объявление)
сайтын — сайт
(сайт — сайт, -ын — вин.)
ашып — открыв
(ашу — открывать)
репетитор — репетитор
іздей — искать
бастадым — начал
ал — а
сізді — вас
бастауға — начать
не — что
итермеледі — подтолкнуло
Скрыть словарь
📅 256-КҮН / 256-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🚗 МЕКТЕПТЕГІ ДЕМАЛЫС КЕЗІНДЕГІ БІЗДІҢ ОТБАСЫЛЫҚ БАҒЫТЫМЫЗ
НАШ СЕМЕЙНЫЙ МАРШРУТ НА ШКОЛЬНЫХ КАНИКУЛАХ
📌 Глагол дня: апару — отвозить, относить
Менің қайын енем ГРЭС жақта тұрады — бізден шамамен бір сағаттық жерде, ал менің ата-анам Первомайкада тұрады — ол жаққа бару шамамен 45 минуттай уақыт алады.
Моя тёща живёт на ГРЭСе — в часе езды от нас, а мои родители живут на Первомайке, примерно в 45 минутах езды.
Каникул басталған кезде балалар әжелеріне кезек-кезек қонаққа баруды жақсы көреді.
Когда наступают каникулы, дети любят по очереди ездить к бабушкам в гости.
Біз алдымен Первомайкаға барып, ұлымызды сол жақта қалдырамыз, содан кейін жолай ГРЭС-ке соғып, қызымызды қайын енеме апарамыз.
Мы сначала едем на Первомайку и отвозим туда сына, затем по пути заезжаем на ГРЭС и доставляем дочку к тёще.
Одан кейін біз екеуміз үйге қайтамыз, ал балалар қонақта қалады.
После этого мы вдвоём возвращаемся домой, а дети остаются в гостях.
Менің ата-анамнан қайын енемнің үйіне дейін аса алыс емес — бар болғаны 15 минуттық жол.
От моих родителей до тёщи совсем недалеко — всего 15 минут езды.
Бірнеше күннен кейін балаларды үйге алып кету үшін біз осы бағытпен қайтадан жолға шығамыз.
Через несколько дней мы опять едем по этому маршруту, чтобы отвезти детей домой.
Әрине, әр үй бізді жайқалған дастарқанмен қарсы алады.
Ну и, конечно же, в каждом доме нас всегда встречают с накрытым столом.
Ал бұл екі рет қайталанатындықтан, әдетте тойып тамақтанып қайтамыз )
А так как это происходит два раза, мы обычно наедаемся до отвала )
Машина болғаны жақсы — онсыз осындай ыңғайлы сапарлар мүлде болмас еді.
Хорошо, когда есть машина — без неё таких удобных поездок просто не было бы.
Оның үстіне, жол бойы біз әрдайым музыка тыңдаймыз немесе әңгімелесеміз.
А ещё в дороге мы всегда слушаем музыку или разговариваем.
Ал сіздің ата-анаңыз сізден алыс тұра ма?
А ваши родители далеко живут от вас?
📘 ГРАММАТИКА: ВРЕМЕННЫЕ И ПРОСТРАНСТВЕННЫЕ КОНСТРУКЦИИ 🔽
📑 Примеры из текста:
бізден шамамен бір сағаттық жерде
— в часе езды от нас
45 минуттай уақыт алады
— занимает примерно 45 минут
15 минуттық жол
— дорога в 15 минут
1️⃣ –дан / –ден … жерде
«на расстоянии от…»
бізден бір сағаттық жерде
📝 Конструкция обозначает удалённость от точки отсчёта.
📌 Структура:
(место / человек) + –дан / –ден + уақыттық + жерде
📌 Означает:
👉 «в … времени езды от»
👉 «на расстоянии … от»
🔎 Примеры слов:
бізден — от нас
қаладан — от города
үйден — от дома
🧩 Пример:
Ол бізден жарты сағаттық жерде тұрады.
Он живёт в получасе езды от нас.
2️⃣ –тық / –тік + жерде / жол
«…-минутное расстояние / дорога»
бір сағаттық жерде
15 минуттық жол
📝 Суффикс –тық / –тік образует признак длительности или размера.
📌 Используется для:
расстояния
времени в пути
оценки удалённости
📌 Часто сочетается со словами:
жерде — место, расстояние
жол — путь, дорога
🧩 Пример:
Мектеп үйден он минуттық жол.
Школа в десяти минутах от дома.
3️⃣ –тай / –тей
«примерно, около»
45 минуттай
📝 Суффикс приблизительности.
📌 Означает:
👉 «примерно»
👉 «около»
📌 Используется только с числами.
🧩 Пример:
Жол шамамен қырық минуттай уақыт алады.
Дорога занимает примерно сорок минут.
4️⃣ уақыт алады
«занимает время»
45 минуттай уақыт алады
📌 Структура:
(іс / жол) + (қанша?) + уақыт алады
📌 Очень частотная разговорная норма.
🧩 Пример:
Бұл жол бір сағат уақыт алады.
Этот путь занимает один час.
5️⃣ –ге дейін
«до … (по расстоянию / времени)»
қайын енемнің үйіне дейін
📌 Используется для:
расстояния
времени
маршрута
🧩 Пример:
Үйден жұмысқа дейін жиырма минут.
От дома до работы двадцать минут.
6️⃣ … емес — бар болғаны …
«не …, всего лишь …»
аса алыс емес — бар болғаны 15 минуттық жол
📝 Разговорная пояснительная конструкция.
📌 Используется для:
смягчения
подчёркивания близости
🧩 Пример:
Ол жер алыс емес — бар болғаны он минут.
Это место недалеко — всего десять минут.
7️⃣ –мен / –пен
«на чём? каким транспортом?»
(подразумевается в тексте, но часто используется)
📌 Означает способ передвижения.
🧩 Пример:
Автобуспен қырық минут жүреміз.
На автобусе едем сорок минут.
8️⃣ –у үшін
«чтобы / для того чтобы (добраться)»
📝 Обозначает цель действия.
🧩 Пример:
Үйге жету үшін бізге жарты сағат керек.
Чтобы добраться домой, нам нужен полчаса.
📌 КРАТКИЙ СПИСОК
бізден … жерде
… минуттық жол
… минуттай
… уақыт алады
…-ге дейін
автобуспен / машинамен
… емес — бар болғаны …
🧩 Примеры
1️⃣ Ол бізден бір сағаттық жерде тұрады.
Он живёт в часе езды от нас.
2️⃣ Бұл жер он бес минуттық жол.
Это место в пятнадцати минутах пути.
3️⃣ Жол шамамен жарты сағаттай.
Дорога примерно полчаса.
4️⃣ Баруға қырық минут уақыт алады.
Добираться занимает сорок минут.
5️⃣ Мектепке дейін он минут.
До школы десять минут.
6️⃣ Алыс емес — бар болғаны бес минут.
Не далеко — всего пять минут.
7️⃣ Біз автобуспен қырық минут жүреміз.
Мы едем на автобусе сорок минут.
8️⃣ Үйге жету үшін жарты сағат керек.
Чтобы добраться домой, нужен полчаса.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
мектептегі — школьный, в школе
(мектеп — школа, -тегі — местн.)
демалыс — каникулы, отдых
кезіндегі — во время
(кез — период, -індегі — местн.)
біздің — наш
(біз — мы, -дің — род.)
отбасылық — семейный
(отбасы — семья)
бағытымыз — наш маршрут, направление
(бағыт — направление, -ымыз — притяж.)
менің — мой
(мен — я, -ің — род.)
қайын — со стороны супруга
енем — тёща
ГРЭС — ГРЭС
жақта — в районе, поблизости
тұрады — живёт
(тұру — жить)
бізден — от нас
(біз — мы, -ден — исход.)
шамамен — примерно
бір — один
сағаттық — часовой
жерде — на расстоянии, в месте
(жер — место, -де — местн.)
ал — а
менің — мой
ата-анам — мои родители
(ата-ана — родители, -м — притяж.)
Первомайкада — в Первомайке
ол — тот
жаққа — туда, в ту сторону
бару — ехать, идти
45 — сорок пять
минуттай — около минут
уақыт — время
алады — занимает
каникул — каникулы
басталған — начавшийся
(басталу — начинаться)
кезде — когда
балалар — дети
әжелеріне — к бабушкам
(әже — бабушка, -лер — мн., -іне — дат.)
кезек-кезек — по очереди
қонаққа — в гости
баруды — ездить, ходить
(бару — идти, -ды — вин.)
жақсы — хорошо
көреді — любят
(көру — видеть, любить)
біз — мы
алдымен — сначала
Первомайкаға — на Первомайку
барып — поехав
(бару — идти)
ұлымызды — нашего сына
(ұл — сын, -ымыз — притяж., -ды — вин.)
сол — тот
жақта — там
қалдырамыз — оставляем
(қалдыру — оставлять)
содан — затем
кейін — после
жолай — по дороге
ГРЭС-ке — на ГРЭС
соғып — заехав
(соғу — заехать)
қызымызды — нашу дочь
(қыз — дочь, -ымыз — притяж., -ды — вин.)
қайын — со стороны супруга
енеме — тёще
(ене — тёща, -ме — дат.)
апарамыз — отвозим
(апару — отвозить)
одан — после этого
кейін — после
біз — мы
екеуміз — мы вдвоём
үйге — домой
қайтамыз — возвращаемся
(қайту — возвращаться)
ал — а
балалар — дети
қонақта — в гостях
қалады — остаются
(қалу — оставаться)
менің — мой
ата-анамнан — от моих родителей
қайын — со стороны супруга
енемнің — тёщи
үйіне — к дому
(үй — дом, -іне — дат.)
дейін — до
аса — очень
алыс — далеко
емес — не
бар — всего
болғаны — лишь
15 — пятнадцать
минуттық — минутный
жол — дорога
бірнеше — несколько
күннен — через дни, спустя дни
(күн — день, -нен — исход.)
кейін — после
балаларды — детей
үйге — домой
алып — взяв
(алу — брать)
кету — увезти
үшін — чтобы
біз — мы
осы — этот
бағытпен — по маршруту
(бағыт — маршрут, -пен — твор.)
қайтадан — снова
жолға — в путь
шығамыз — отправляемся
(жолға шығу — отправляться)
әрине — конечно
әр — каждый
үй — дом
бізді — нас
жайқалған — накрытым, богатым
(жайқалу — расцветать)
дастарханмен — столом
(дастархан — стол, -мен — твор.)
қарсы — навстречу
алады — встречает
ал — а
бұл — это
екі — два
рет — раза
қайталанатындықтан — так как повторяется
(қайталану — повторяться, -дықтан — причина)
әдетте — обычно
тойып — досыта
(тою — наедаться)
тамақтанып — поев
(тамақтану — есть)
қайтамыз — возвращаемся
машина — машина
болғаны — наличие
жақсы — хорошо
онсыз — без неё
осындай — такие
ыңғайлы — удобные
сапарлар — поездки
(сапар — поездка)
мүлде — совсем
болмас — не было бы
(болу — быть)
еді — бы
оның — её
үстіне — к тому же
жол — дорога
бойы — по пути
біз — мы
әрдайым — всегда
музыка — музыка
тыңдаймыз — слушаем
(тыңдау — слушать)
немесе — или
әңгімелесеміз — разговариваем
(әңгімелесу — общаться)
ал — а
сіздің — ваши
ата-анаңыз — родители
(ата-ана — родители, -ңыз — притяж.)
сізден — от вас
алыс — далеко
тұра — живут
(тұру — жить)
ма — ли
Скрыть словарь
📅 257-КҮН / 257-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
😢 РЕНІШ РЕНЖІТКЕН АДАМДЫ ЕМЕС, РЕНЖІГЕН АДАМДЫ ЖАЗАЛАЙДЫ
ОБИДА НАКАЗЫВАЕТ НЕ ТОГО, КТО ОБИДЕЛ
📌 Глагол дня: ренжу — обижаться
Реніш — адамның ішкі күйі.
Обида — это внутреннее состояние человека.
Бұл кезде адам өзін ренжіткен адамға ашуланады, болған жағдайды өзіне жасалған әділетсіздік деп қабылдайды, кейде тіпті кек қайтарғысы келуі мүмкін.
При котором он злится на того, кто его обидел, воспринимает произошедшее как несправедливость по отношению к себе и иногда даже хочет возмездия.
Реніштің ең қызығы — ол ренжіткен адамға емес, ренжіген адамның өзіне қиындық тудырады.
Самое интересное в обиде то, что она создаёт проблемы не обидчику, а тому, кого обидели.
Адам ренжіген кезде бұл көбінесе күйзеліске, тұйықталуға, өткенге байланып қалуға, тіпті жүйке жүйесіне байланысты денсаулық мәселелеріне әкелуі мүмкін.
Когда человек обижен, это часто приводит к стрессу, закрытости, зацикленности на прошлом и даже к проблемам со здоровьем на нервной почве.
Ал ренжіткен адам бұл уақытта өз өмірін алаңсыз жалғастырып, қуанып жүре береді, ештеңе сезбеуі де мүмкін.
А обидчик в это время может спокойно жить дальше, радоваться жизни и ничего не ощущать.
Сондықтан дәрігерлер мен психологтар бір пікірге келеді: реніш өмірге кедергі келтірмеуі және алға жылжуға бөгет болмауы үшін оны жіберуді, кешіруді үйрену маңызды.
Именно поэтому врачи и психологи сходятся во мнении: важно научиться отпускать обиды и прощать, чтобы они не мешали жить и двигаться вперёд.
Оны қалай жасауға болады?
Как это сделать?
Ішкі дүниеңде ол адамды кешіруге шешім қабылдау.
Внутренне принять решение простить человека.
Ішіңнен жақсы ниет білдіру, мысалы, былай деу:
Сказать про себя что-то доброе, например:
«Ол маған не істесе де, мен оған жақсылық тілеймін».
«Несмотря на то, что он мне сделал, я желаю ему всего хорошего».
📘 ГРАММАТИКА: ПРИЧИННО-СЛЕДСТВЕННЫЕ КОНСТРУКЦИИ 🔽
(поэтому · потому что · так как · для этого · чтобы)
📑 Пример из текста:
Ал ренжіткен адам бұл уақытта өз өмірін алаңсыз жалғастырып, қуанып жүре береді, ештеңе сезбеуі де мүмкін.
А обидчик в это время может спокойно жить дальше, радоваться жизни и ничего не ощущать.
Сондықтан дәрігерлер мен психологтар бір пікірге келеді: реніш өмірге кедергі келтірмеуі және алға жылжуға бөгет болмауы үшін оны жіберуді, кешіруді үйрену маңызды.
Именно поэтому врачи и психологи сходятся во мнении: важно научиться отпускать обиды и прощать, чтобы они не мешали жить и двигаться вперёд.
🔍 Разбираем причинно-следственные конструкции
1️⃣ Сондықтан — «поэтому», «в результате этого»
📌 Означает:
👉 «поэтому»
👉 «в результате этого»
👉 «в связи с этим»
📌 Логика:
причина → сондықтан → вывод
🧩 Пример из текста:
Сондықтан дәрігерлер мен психологтар бір пікірге келеді
→ Поэтому врачи и психологи сходятся во мнении
🧩 Дополнительно:
Ол қатты шаршады, сондықтан ерте кетті.
Он сильно устал, поэтому ушёл рано.
2️⃣ –у үшін / –мау үшін — «для этого», «чтобы (не)»
📝 Конструкция цели, часто идёт после «сондықтан».
📌 Структура:
етістік + –у / –ү + үшін
🧩 Примеры:
Денсаулықты сақтау үшін спортпен айналысамын.
Чтобы сохранить здоровье, я занимаюсь спортом.
Қателеспеу үшін асықпаймын.
Чтобы не ошибиться, я не тороплюсь.
3️⃣ –мауы / –меуі үшін — «чтобы не было…»
📝 Отглагольное существительное с отрицанием.
Говорим о результате, а не о действии.
🧩 Пример:
Реніш өмірге кедергі келтірмеуі үшін оны жіберу керек.
Чтобы обида не мешала жизни, её нужно отпускать.
4️⃣ Өйткені / Себебі — «потому что», «так как»
📝 Союзы прямой причины.
🧩 Примеры:
Ол келмеді, өйткені ауырып қалды.
Он не пришёл, потому что заболел.
Мен ерте кеттім, себебі жұмысым көп болды.
Я ушёл рано, так как работы было много.
📌 Стиль:
өйткені — разговорно-нейтральное
себебі — более книжное
5️⃣ –ғандықтан / –гендіктен — «потому что»
📝 Причинная форма от глагола или состояния.
📌 Структура:
етістік + –ғандықтан / –гендіктен
🧩 Примеры:
Ауырып қалғандықтан, келмеді.
Так как заболел, не пришёл.
Уақыт болмағандықтан, сөйлесе алмадық.
Из-за отсутствия времени не смогли поговорить.
6️⃣ Сол себепті — «по этой причине»
📝 Усиленный книжный вариант «сондықтан».
🧩 Пример:
Ол көп қателесті, сол себепті жобадан шығарылды.
Он много ошибался, по этой причине его убрали из проекта.
7️⃣ Сол үшін — разговорное «поэтому»
📝 Используется в устной речи.
🧩 Пример:
Уақыт болмады, сол үшін келе алмадым.
Не было времени, поэтому не смог прийти.
8️⃣ –ған соң / –ген соң — «после того как» (с причинным оттенком)
📝 Формально — временная конструкция,
в речи часто выражает причину.
🧩 Примеры:
Жұмыс біткен соң, демалдық.
После того как работа закончилась, мы отдохнули.
Ол кеткен соң, бәрі тынышталды.
После того как он ушёл, всё успокоилось.
9️⃣ Содан — разговорная связь следствия
📝 Используется вместо «сондықтан» в устной речи.
🧩 Примеры:
Ол үндемеді, содан бәрі түсінікті болды.
Он промолчал, и из-за этого всё стало понятно.
Кешігіп қалды, содан пойыз кетіп қалды.
Он опоздал, и из-за этого поезд ушёл.
🔟 Соның нәтижесінде — «в результате этого»
📝 Книжно-официальная конструкция.
🧩 Пример:
Жоба кешіктірілді, соның нәтижесінде шығын артты.
Проект задержали, в результате расходы выросли.
🧐 А какие ты знаешь причинно-следственные конструкции?
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
реніш — обида
ренжіткен — обидевший
(ренжіту — обижать)
адамды — человека
(адам — человек, -ды — вин.)
емес — не
ренжіген — обиженный
(ренжу — обижаться)
адамды — человека
жазалайды — наказывает
(жазалау — наказывать)
адамның — человека, человеческий
(адам — человек, -ның — род.)
ішкі — внутренний
күйі — состояние
бұл — это
кезде — когда, в этот момент
адам — человек
өзін — себя
ренжіткен — обидевший
адамға — на человека
(адам — человек, -ға — дат.)
ашуланады — злится
(ашулану — злиться)
болған — произошедший
жағдайды — ситуацию
(жағдай — ситуация, -ды — вин.)
өзіне — себе
жасалған — сделанный
әділетсіздік — несправедливость
деп — как, считая
қабылдайды — воспринимает
(қабылдау — принимать)
кейде — иногда
тіпті — даже
кек — месть
қайтарғысы — хочет вернуть
(қайтару — возвращать, -ғысы — желание)
келуі — приходить, возникать
мүмкін — возможно
реніштің — обиды
ең — самый
қызығы — интересное
ол — он, она
ренжіткен — обидевший
адамға — человеку
емес — не
ренжіген — обиженный
адамның — человека
өзіне — самому себе
қиындық — трудность, проблема
тудырады — создаёт
(тудыру — порождать)
ренжіген — обиженный
кезде — когда
бұл — это
көбінесе — чаще всего
күйзеліске — к стрессу
(күйзеліс — стресс, -ке — дат.)
тұйықталуға — к замкнутости
(тұйықталу — замыкаться)
өткенге — к прошлому
байланып — привязываясь
(байлану — связываться)
қалуға — остаться
тіпті — даже
жүйке — нерв
жүйесіне — к системе
байланысты — связанный
денсаулық — здоровье
мәселелеріне — к проблемам
(мәселе — проблема, -лер — мн., -іне — дат.)
әкелуі — приводить
мүмкін — может
ал — а
ренжіткен — обидевший
адам — человек
бұл — это
уақытта — в это время
өз — свой
өмірін — жизнь
алаңсыз — беззаботно
жалғастырып — продолжая
(жалғастыру — продолжать)
қуанып — радуясь
(қуану — радоваться)
жүре — может
береді — продолжает
ештеңе — ничего
сезбеуі — не чувствовать
(сезу — чувствовать)
де — тоже
мүмкін — возможно
сондықтан — поэтому
дәрігерлер — врачи
мен — и
психологтар — психологи
бір — один
пікірге — к мнению
келеді — приходят
реніш — обида
өмірге — жизни
кедергі — препятствие
келтірмеуі — не мешать
(келтіру — причинять)
және — и
алға — вперёд
жылжуға — двигаться
бөгет — преграда
болмауы — не быть
үшін — чтобы
оны — её
жіберуді — отпустить
(жіберу — отпускать)
кешіруді — прощать
(кешіру — прощать)
үйрену — учиться
маңызды — важно
оны — это
қалай — как
жасауға — сделать
болады — можно
ішкі — внутренний
дүниеңде — в своём мире
(дүние — мир, -ңде — местн.)
ол — тот
адамды — человека
кешіруге — простить
шешім — решение
қабылдау — принять
ішіңнен — про себя
жақсы — доброе
ниет — намерение
білдіру — выразить
мысалы — например
былай — так
деу — сказать
ол — он
маған — мне
не — что
істесе — сделал бы
(істеу — делать)
де — даже
мен — я
оған — ему
жақсылық — добро
тілеймін — желаю
(тілеу — желать)
Скрыть словарь
📅 258-КҮН / 258-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
👦 БІР КҮНІ МЕН МҮЛДЕ ҰЯЛУДЫ ҚОЙДЫМ
ОДНАЖДЫ Я ПОЛНОСТЬЮ ПЕРЕСТАЛ СТЕСНЯТЬСЯ
📌 Глагол дня: ұялу — стесняться, стыдиться
Мен мектепте оқып жүргенде, өте ұялшақ болдым.
Когда я учился в школе, я был очень стеснительным.
Мен тақтаға шығып жауап беруге ұялатынмын, қыздардан да қысылатынмын, мектептегі дискотекаларда билеуге де ұялатынмын — міне, сондай мәселе болды.
Я стеснялся выступить у доски с ответом, стеснялся девчонок, стеснялся танцевать на школьных дискотеках — такая была проблема.
Жоғары сыныптарға келгенде, әрине, бұл сәл басылды, бірақ жалпы алғанда ұяңдық әлі де сақталды.
В старших классах, конечно, это немного прошло, но в целом ещё оставалось.
Университеттің екінші курсында ғана мен ұялшақтықтан толық арылдым.
Все мои комплексы прошли только на втором курсе университета.
Бұған маған Құдайға деген сенім көмектесті.
В этом мне помогла вера в Бога.
Мен діндар адамға айналдым да, ұялатын ештеңе жоқ екенін түсіндім.
Я стал верующим человеком и понял, что стесняться совершенно нечего.
Мен кенеттен өмірімнің біреу ғана екенін және дәл қазір өмір сүріп жатқанымды түсіндім.
Я вдруг осознал, что жизнь у меня одна и я живу прямо сейчас.
Мен өз өмірімді, онымен байланысты барлық нәрсені және өзімді де жақсы көре бастадым.
Я стал любить свою жизнь и всё, что с ней связано, и себя тоже.
Бір кездері мен үшін адамдардың мен туралы не ойлайтыны мен не айтатыны мүлде маңызды болмай қалды.
В какой-то момент мне стало всё равно, как люди обо мне думают и что говорят.
Қазіргі уақытта да мен ұялмай, қысылмай өмір сүріп жатырмын.
Я и сейчас живу без всяких стеснений и смущений.
Мен үлкен аудитория алдында шығып, бір нәрсе айта аламын.
Я могу выйти перед большой аудиторией и что-нибудь рассказать.
Қаласам, барлығының көзінше билей де аламын.
А могу станцевать перед всеми.
Қысқасы, бір сәтте мен ұяңдықты мүлде ұмытып кеттім.
В общем, в какой-то момент я полностью забыл про стеснение.
Ал сізде осындай мәселе бар ма?
А у вас есть эта проблема?
📘 ГРАММАТИКА: Спряжение глагола «ҰЯЛУ» по временам и лицам 🔽
📝 Глагол ұялу означает «стесняться, стыдиться, испытывать неловкость» (из-за поступка, слов, ситуации, людей и т.д.).
🔹 Например:
қателігі үшін ұялу — стыдиться своего поступка
сөйлегеннен ұялу — стесняться говорить
адамдардан ұялу — стесняться людей
сұрақ қоюға ұялу — стесняться задать вопрос
Формы образуются с помощью личных окончаний (–мын, –сың, –сыз…) и вспомогательных слов (жатыр, жоқ и др.).
🔷 БУДУЩЕЕ / НЕОПРЕДЕЛЁННОЕ ВРЕМЯ
(буду стесняться / стесняюсь вообще)
Мен ұяламын / ұялмаймын / ұяламын ба?
Сен ұяласың / ұялмайсың / ұяласың ба?
Сіз ұяласыз / ұялмайсыз / ұяласыз ба?
Біз ұяламыз / ұялмаймыз / ұяламыз ба?
Сендер ұяласыңдар / ұялмайсыңдар / ұяласыңдар ма?
Сіздер ұяласыздар / ұялмайсыздар / ұяласыздар ма?
Ол ұялады / ұялмайды / ұялады ма?
Олар ұялады / ұялмайды / ұялады ма?
🔸 НАСТОЯЩЕЕ ВРЕМЯ
(сейчас стесняюсь, в процессе)
Мен ұялып жатырмын / ұялып жатқан жоқпын / ұялып жатырмын ба?
Сен ұялып жатырсың / ұялып жатқан жоқсың / ұялып жатырсың ба?
Сіз ұялып жатырсыз / ұялып жатқан жоқсыз / ұялып жатырсыз ба?
Біз ұялып жатырмыз / ұялып жатқан жоқпыз / ұялып жатырмыз ба?
Сендер ұялып жатырсыңдар / ұялып жатқан жоқсыңдар / ұялып жатырсыңдар ма?
Сіздер ұялып жатырсыздар / ұялып жатқан жоқсыздар / ұялып жатырсыздар ма?
Ол ұялып жатыр / ұялып жатқан жоқ / ұялып жатыр ма?
Олар ұялып жатыр / ұялып жатқан жоқ / ұялып жатыр ма?
▪️ ПРОШЕДШЕЕ ВРЕМЯ
(стеснялся, постыдился)
Мен ұялдым / ұялған жоқпын / ұялдым ба?
Сен ұялдың / ұялған жоқсың / ұялдың ба?
Сіз ұялдыңыз / ұялған жоқсыз / ұялдыңыз ба?
Біз ұялдық / ұялған жоқпыз / ұялдық па?
Сендер ұялдыңдар / ұялған жоқсыңдар / ұялдыңдар ма?
Сіздер ұялдыңыздар / ұялған жоқсыздар / ұялдыңыздар ма?
Ол ұялды / ұялған жоқ / ұялды ма?
Олар ұялды / ұялған жоқ / ұялды ма?
📌 ДРУГИЕ ФОРМЫ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ГЛАГОЛА
📄 Каузатив (өзгелік етіс)
Суффиксы: –т
ұялту — пристыдить, заставить стесняться
Оның сөзі баланы қатты ұялтты.
→ Его слова сильно пристыдили ребёнка.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
бір күні — однажды
мен — я
мүлде — полностью, совсем
ұялуды — стеснение
(ұялу — стесняться)
қойдым — перестал
(қою — прекращать)
мектепте — в школе
оқып жүргенде — когда учился
(оқу — учиться, жүру — находиться в процессе)
өте — очень
ұялшақ — стеснительный
болдым — был
(болу — быть)
тақтаға — к доске
шығып — выйдя
(шығу — выходить)
жауап беруге — отвечать
(жауап беру — отвечать)
ұялатынмын — стеснялся
(ұялу — стесняться, -атынмын — привычное действие в прошлом)
қыздардан — от девочек
да — тоже
қысылатынмын — стеснялся
(қысылу — смущаться)
мектептегі — школьный
дискотекаларда — на дискотеках
билеуге — танцевать
де — тоже
мине — вот
сондай — такой
мәселе — проблема
болды — была
жоғары — старшие
сыныптарға — в классы
келгенде — когда пришёл
әрине — конечно
бұл — это
сәл — немного
басылды — ослабло, прошло
(басылу — уменьшаться)
бірақ — но
жалпы — в целом
алғанда — если брать
ұяңдық — застенчивость
әлі — ещё
де — всё ещё
сақталды — сохранилось
(сақталу — сохраняться)
университеттің — университета
екінші — второй
курсында — на курсе
ғана — только
ұялшақтықтан — от стеснительности
толық — полностью
арылдым — избавился
(арылу — избавляться)
бұған — этому
маған — мне
құдайға — к Богу
деген — к, по отношению
сенім — вера
көмектесті — помогла
(көмектесу — помогать)
діндар — верующий
адамға — человеком
айналдым — стал
(айналу — становиться)
да — и
ұялатын — стесняться
ештеңе — ничего
жоқ — нет
екенін — что
түсіндім — понял
(түсіну — понимать)
кенеттен — внезапно
өмірімнің — моей жизни
біреу — одна
ғана — только
екенін — что
және — и
дәл — именно
қазір — сейчас
өмір — жизнь
сүріп — живя
(өмір сүру — жить)
жатқанымды — что живу
түсіндім — понял
өз — свою
өмірімді — жизнь
онымен — с ней
байланысты — связанное
барлық — всё
нәрсені — вещи
және — и
өзімді — себя
де — тоже
жақсы — хорошо
көре — любить
бастадым — начал
(бастау — начинать)
бір кездері — в один из моментов
кез — момент
мен — я
үшін — для
адамдардың — людей
мен — и
туралы — о
не — что
ойлайтыны — думают
(ойлау — думать)
мен — и
не — что
айтатыны — говорят
(айту — говорить)
мүлде — совсем
маңызды — важно
болмай — не
қалды — стало
қазіргі — сейчас
уақытта — в настоящее время
да — тоже
ұялмай — не стесняясь
қысылмай — не смущаясь
өмір — жизнь
сүріп — живя
жатырмын — живу
үлкен — большая
аудитория — аудитория
алдында — перед
шығып — выйдя
бір — что-то
нәрсе — вещь
айта — сказать
аламын — могу
қаласам — если захочу
барлығының — всех
көзінше — при всех, на глазах
билей — танцевать
де — тоже
аламын — могу
қысқасы — вкратце
бір — один
сәтте — момент
ұяңдықты — стеснение
мүлде — полностью
ұмытып — забыв
(ұмыту — забывать)
кеттім — ушло, исчезло
ал — а
сізде — у вас
осындай — такая
мәселе — проблема
бар — есть
ма — ли
Скрыть словарь
📅 259-КҮН / 259-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🦌 ҚАЗАҚСТАН ДАЛАЛАРЫНДА МЕКЕНДЕЙТІН ЖАБАЙЫ ЖАНУАРЛАР
ДИКИЕ ЖИВОТНЫЕ, ОБИТАЮЩИЕ В СТЕПЯХ КАЗАХСТАНА
📌 Глагол дня: мекендеу — обитать
Қазақстан далалары жануарлар дүниесінің байлығымен ерекшеленеді.
Степи Казахстана отличаются богатым животным миром.
Бұл өңірде ең көп таралған жануарлар тобы — кеміргіштер.
Наиболее многочисленную группу здесь составляют грызуны.
Оларға саршұнақтар, байбақ суырлары, дала алақоржындары және тарбас тышқандар жатады.
К ним относятся суслики, сурки-байбаки, степные пеструшки и узкочерепные полёвки.
Далаларда ірі сүтқоректілерден қасқырлар, түлкілер мен борсықтар мекендейді.
Среди крупных млекопитающих в степях обитают волки, лисицы и барсуки.
Жаздың басында, маусымдық көші-қон кезінде далаларда киіктер мен қарақұйрықтың табындары пайда болады.
В начале лета, во время сезонных миграций в степях появляются стада сайгаков и джейранов.
Киік — дала аймағындағы ірі тұяқты жануарлардың бірі.
Сайгак — один из крупных копытных животных степной зоны.
Ол Халықаралық табиғатты қорғау одағының Қызыл кітабына сирек түр ретінде енгізілген.
Он занесён в Красную книгу Международного союза охраны природы как редкий вид.
Дала құстарының түрлік құрамы да өте бай.
Видовой состав степных птиц также очень богат.
Оларға бозторғайлар, дала бүркіттері, дуадақтар, безгелдектер, қайрықтар, қылқұйрықтар, дала және шалғын бөктергілері жатады.
К ним относятся жаворонки, степные орлы, дрофы, стрепеты, кречетки, кроншнепы, степные и луговые луни.
Құстар әсіресе Қорғалжын қорығында көп шоғырланған, мұнда шамамен 350 түр мекендейді.
Особенно много птиц обитает в Коргалжынском заповеднике, около 350 видов.
Мұнда қызғылт қоқиқаздар мен бұйра бірқазандар тіршілік етеді.
Здесь обитают розовые фламинго и кудрявые пеликаны.
Наурызым қорығы арқылы су құстарының маңызды көші-қон жолдары өтеді.
В Наурзумском заповеднике проходят важные пути миграции водоплавающих птиц.
Олардың ішінде Қызыл кітапқа енген құстардан пысқылдақ қазы, қызылжемсаулы қаз және бірқазанды атап өтуге болады.
Из них можно отметить птиц из красной книги: гуся-пискульку, краснозобую казарку, пеликана.
📘 ГРАММАТИКА: КЛАССИФИКАЦИОННЫЕ КОНСТРУКЦИИ 🔽
(группы · виды · представители)
📑 Примеры из текста:
Наиболее многочисленную группу здесь составляют грызуны.
Ең көп таралған жануарлар тобы — кеміргіштер.
К ним относятся суслики, сурки-байбаки.
Оларға саршұнақтар, байбақ суырлары жатады.
Среди них есть виды, занесённые в Красную книгу.
Олардың ішінде Қызыл кітапқа енген түрлер бар.
Из них можно отметить гуся-пискульку.
Олардың ішінен пысқылдақ қазыны атап өтуге болады.
🔍 Разбираем классификационные конструкции
1️⃣ … тобын құрайды / … тобы — …
«Группу составляют…»
📌 Означает
👉 выделение основной группы
👉 начало классификации
📌 Структура
зат есім + тобын құрайды
или
… тобы — …
🧩 Пример из текста:
Ең көп таралған жануарлар тобы — кеміргіштер.
→ Наиболее многочисленную группу составляют грызуны.
🧩 Дополнительно:
Жыртқыштар ірі құстар тобын құрайды.
Хищники составляют группу крупных птиц.
2️⃣ … жатады — «относятся к»
📌 Означает
👉 отнесение к группе
👉 перечисление представителей
📌 Структура
Оларға / Бұл топқа + зат есім + жатады
🧩 Пример из текста:
Оларға саршұнақтар мен суырлар жатады.
→ К ним относятся суслики и сурки.
🧩 Дополнительно:
Бұл топқа кеміргіштер жатады.
К этой группе относятся грызуны.
3️⃣ Олардың ішінде — «среди них»
📌 Означает
👉 выделение части группы
👉 уточнение
📌 Структура
ілік септік + ішінде
🧩 Пример из текста:
Олардың ішінде сирек түрлер бар.
→ Среди них есть редкие виды.
🧩 Дополнительно:
Құстардың ішінде жыртқыштары да бар.
Среди птиц есть и хищные.
4️⃣ Олардың ішінен … атап өтуге болады
Это способ передать ожидание или убеждение, а не просто назвать чувство.
1️⃣ … деп үміттену — «надеяться, что…»
📌 Означает:
👉 надеяться
👉 ожидать желаемый результат
👉 допускать возможность
📌 Логика:
ой / нәтиже → деп → үміттену