Автор: Андрей Якубин   Телеграм-канал «Казахский язык за год»

📅 61-КҮН / 61-Й ДЕНЬ

❤️ КЕШІРУДІҢ 5 ҚАДАМЫ: ЖҮРЕКТІ АУЫРТҚАН СЕЗІМДІ БОСАТ
ПРОЩЕНИЕ В 5 ШАГАХ: ОТПУСТИ ЧУВСТВО, ЧТО ДАВИТ НА СЕРДЦЕ

📌 Глагол дня: кешіру – прощать

Ренішті сақтау жүрекке ауыр тиеді, ойды улайды және денсаулыққа зиян келтіреді.
Держать обиду тяжело для сердца, отравляет мысли и вредит здоровью.

Егер, кешірмесең, өткеннің тұзағында қалып, еркін өмір сүре алмайсың.
Если не простишь, останешься в ловушке прошлого и не сможешь жить свободно.

Ал кешіру жан тыныштығын, жеңілдік пен қуаныш әкеледі.
А прощение приносит душевный покой, лёгкость и радость.

Кешіру – әлсіздік емес, өзіңе берілген сый.
Прощение – не слабость, а подарок самому себе.

Гарвард университетінің ғалымы, доктор Тайлер Вандервейл жасаған REACH әдісі бар, ол кешіруді жеңілдетуге көмектеседі.
Есть метод REACH, разработанный учёным Гарвардского университета доктором Тайлером Вандервейлом, который помогает простить легче.

R – Recall (Еске ал) ренішті сабырмен және шын жүректен ойла.
R – Recall, вспомни обиду спокойно и честно.

E – Empathize (Жанашыр бол) — адамның неге солай әрекет еткенін түсінуге тырыс.
E – Empathize, попробуй понять, почему человек так поступил.

A – Altruistic gift (Альтруистік сый) — өзіңді кешірген кездерді есіңе ал.
A – Altruistic gift, вспомни, когда тебя самого прощали.

C – Commit (Белсенді бол) — кешіру туралы шешімді жазбаға түсір немесе досыңа айт.
C – Commit, зафиксируй решение простить в дневнике или расскажи другу.

H – Hold (Ұста) — ескі сезімдер оралса да, кешіруді сақта.
H – Hold, удерживай прощение, даже если старые чувства возвращаются.

Осылайша, кешіру өткенді босатып, болашаққа жол ашады.
Так прощение освобождает прошлое и открывает путь в будущее.

📘 ГРАММАТИКА: БҰЙРЫҚ РАЙ – ПОВЕЛИТЕЛЬНОЕ НАКЛОНЕНИЕ

🧩 Примеры из текста:
Ренішті сабырмен және шын жүректен ойла.
Вспомни обиду спокойно и честно.

Адамның неге солай әрекет еткенін түсінуге тырыс.
Постарайся понять, почему человек так поступил.

Өзіңді кешірген кездерді есіңе ал.
Вспомни, когда тебя самого прощали.

Кешіру туралы шешімді жазбаға түсір немесе досыңа айт.
Запиши решение простить в дневник или расскажи другу.

Ескі сезімдер оралса да, кешіруді сақта.
Сохрани прощение, даже если старые чувства вернутся.

📝 Бұйрық рай – это повелительное наклонение в казахском языке. Оно применяется, чтобы:
✅ Приказать → «Бар!» – Иди!
✅ Попросить → «Айтшы!» – Скажи, пожалуйста!
✅ Дать совет → «Оқы!» – Почитай!
✅ Пригласить → «Кеттік!» – Пойдём!

🛠 Как строится?
1️⃣ Обычный приказ (2 л. ед. ч. сен) – основа глагола без суффиксов
✅ Бар! – иди
2️⃣ Вежливая просьба (2 л. ед. ч. сіз) – основа + -ңыз/-іңіз
✅ Барыңыз! – идите
3️⃣ Отрицание (2 л. сен/сіз) – основа + -ма/-ме (+ вежливо -маңыз)
✅ Барма! – не иди / Бармаңыз! – не ходите
4️⃣ Совместное приглашение (1 л. мн. біз) – основа + -айық/-ейік
✅ Барайық! – давай пойдём
5️⃣ Пусть сделает (3 л. ед. ч. ол) – основа + -сын/-сін
✅ Барсын! – пусть он идёт
6️⃣ Пусть сделают (3 л. мн. ч. олар) – основа + -сын/-сін
✅ Барсын! – пусть они идут
7️⃣ Вежливо группе (2 л. мн. ч. сіздер) – основа + -ңыздар/-іңіздер
✅ Барыңыздар! – идите (все)

🧩 Примеры в предложениях:
📌 Прямая просьба другу (сен)
Есікті аш! – Открой дверь!
📌 Прямая просьба группе друзей (сендер)
Балалар, есікті ашыңдар! – Ребята, откройте дверь!
📌 Вежливое обращение (сіз)
Есікті ашыңыз, өтінемін. – Пожалуйста, откройте дверь.
📌 Вежливо группе (сіздер)
Кіріңіздер, қонақ болыңыздар. – Заходите, будьте как дома.
📌 Отрицательная форма (сен/сіз)
Бұл құпияны ешкімге айтпа! – Не рассказывай этот секрет никому!
📌 Приглашение сделать вместе (біз)
Серуенге барайық. – Давай пойдём на прогулку.
📌 Пусть сделает (ол)
Ол құжаттарды дайындасын. – Пусть он подготовит документы.
📌 Пусть сделают (олар)
Балалар бөлмені жинасын. – Пусть дети уберут комнату.

📅 62-КҮН / 62-Й ДЕНЬ

✍️ СІЗ ӨЗІҢІЗГЕ ҚОЛТАҢБА ОЙЛАП ТАПҚАНЫҢЫЗ ЕСІҢІЗДЕ МЕ?
ВЫ ПОМНИТЕ, КАК ПРИДУМАЛИ СЕБЕ ПОДПИСЬ?

📌 Глагол дня: қол қою – подписывать

Биыл ұлым 16 (он алты) жасқа толды, сондықтан біз оған жеке куәлік алу үшін ХҚКО-ға (Халыққа Қызмет Көрсету Орталығына) бардық.
В этом году моему сыну исполнилось 16 лет, и мы поехали в ЦОН, чтобы сделать ему удостоверение личности.

Ол сәнді киінді, біз келдік, кезекке тұрдық та төлем төледік.
Он оделся стильно, мы пришли, встали в очередь и оплатили.

Біз суретке түсу кезегіміз келгенде, бізге сұрақ қойды:
Когда подошла наша очередь фотографироваться, нам задали вопрос:

“Қолтаңба ойлап таптыңыз ба? Бұл құжаттарға қол қою үшін керек. Біріншісі — жеке куәлік.”
«Вы придумали подпись? Она нужна, чтобы подписывать документы. Первый — удостоверение личности».

Ұлым маған: “Әке, сен маған қолтаңба туралы айтпадың ғой” дейді.
Сын мне говорит: «Папа, ты мне не говорил про подпись».

Мен оған: «Отыр, жаттығайық. Бұл қиын емес» дедім.
Я ему: «Садись, давай потренируемся. Это несложно».

Әдетте қолтаңбаға фамилияны, атын немесе алғашқы әріптерін жазады.
Обычно в подписи пишут фамилию, имя или первые буквы.

Кейбіреулердің қолтаңбасы қарапайым, ал кейбіреулердікі күрделі сызбалардан тұрады.
У кого-то подпись простая, а у кого-то сложные завитушки.

Қаласаң, кейін ауыстырасың.
Если захочешь, потом поменяешь.

Ол қағазға бірнеше рет алғашқы әріптерді жазып, солай қалдыруға шешім қабылдады.
Он несколько раз написал первые буквы и решил так оставить.

Осылайша оның қолтаңбасы пайда болды.
Вот так у него появилась подпись.

📘 ГРАММАТИКА: МЕСТОИМЕНИЯ: НЕОПРЕДЕЛЁННЫЕ, ОБОБЩАЮЩИЕ И ОТРИЦАТЕЛЬНЫЕ

🧩 Пример из текста:
Кейбіреулердің қолтаңбасы қарапайым, ал кейбіреулердікі күрделі сызбалардан тұрады.
У кого-то подпись простая, а у кого-то состоит из сложных завитушек.
👉 Здесь используется кейбіреулер – неопределённое местоимение (некоторые).

📝 Белгісіздік, жалпылау және болымсыздық есімдіктері – это местоимения, которые выражают разные значения:
- неопределённость (кто-то, что-то, где-то, когда-то, некоторые),
- обобщение / определение (каждый, всякий, всё без исключения),
- отрицание (никто, ничего, никогда).

👉 Они помогают говорить о лице, предмете, количестве, признаке, времени или месте не точно, а обобщённо, неопределённо или отрицательно.

🛠 Образуются с помощью слов:
- әр (каждый, всякий)
- әлде (некий, какой-то, неизвестно)
- кей (некоторый)
- бір (один, какой-то)

1️⃣ Белгісіздік есімдіктері – неопределённые местоимения
Обозначают неопределённое лицо, предмет, количество, время, место:

әлдекім – кто-то
әлдене – что-то
әлдеқашан – давно, давным-давно
әлдеқалай – как-то, каким-то образом
әлденеше – несколько (неопределённо)
біреу – кто-то, один человек
кейбіреу – некоторые
кейбір – некоторые (люди, предметы)
қайсыбір – какой-то, некоторый
бірдеме – кое-что

2️⃣ Жалпылау есімдіктері – обобщающие (определяющие)
Обозначают каждый, всякий, всё без исключения:

әркім – каждый человек
әрбір – каждый
әрқайсысы – каждый из них
әрқашан – всегда
әрқалай – по-разному
әрнәрсе – всякое
әртүрлі – разные

3️⃣ Болымсыздық есімдіктері – отрицательные
Выражают отрицание:

ешкім – никто
ешнәрсе / ештеңе – ничего
ешқашан – никогда
ешбір – ни один

🧩 Примеры в предложениях:
Әркім өз ісіне жауапты.
Каждый отвечает за своё дело.

Әлдекім есікті қақты, бірақ ашқан адам жоқ.
Кто-то постучал в дверь, но никто не открыл.

Кейбір адамдар кітап оқуды жақсы көреді, ал кейбіреулер спортпен шұғылданғанды ұнатады.
Некоторые люди любят читать книги, а некоторые предпочитают заниматься спортом.

Біреу маған қоңырау шалды, бірақ өзін таныстырмады.
Кто-то мне позвонил, но не представился.

Ешкім бұл туралы білмейді.
Никто об этом не знает.

📅 63-КҮН / 63-Й ДЕНЬ

😅 ҚҰСТАРДЫҢ САЙРАУЫ МЕН ҚАБЫРҒАНЫ БҰРҒЫЛАУ МЕЗГІЛІ КЕЛДІ
ПОРА ПЕНИЯ ПТИЦ И СВЕРЛЕНИЯ СТЕН

📌 Глагол дня: бұрғылау – сверлить

Білесіз бе, көктем – жаңару уақыты.
Знаете, весна – время обновлений.

Табиғат оянады, күн жылынады, адамдар күлімсірейді… Ал осы кезде, көршілер кенеттен бұрғылай бастайды!
Природа просыпается, солнце теплеет, люди улыбаются… А соседи внезапно начинают сверлить!

Егер жеке үйде тұратын болсаңыз, бұл сезім сізге таныс емес, ал пәтерде болсаңыз — сіздің жымиып қойғаныңызды білдіреді.
Если вы живёте в частном доме, это чувство вам незнакомо, а если в квартире – вы уже улыбнулись.

Кейбіреулер ас үйді жөндеп жатыр, кейбіреулер балконды жаңартып жүр, ал кейбіреулер сүйікті суретін қабырғаға мәңгіліке ілуде.
Кто-то делает ремонт на кухне, кто-то обновляет балкон, а кто-то хочет навечно повесить любимую фотографию на стену.

Перфоратордың толассыз дыбысын естіп, «Көктем келді ғой!» деп ойлайсың.
Слышишь непрерывный звук перфоратора и думаешь: «Весна пришла!»

Еуропада қабырғаға бір кішкентай тесік бұрғылау үшін арнайы рұқсат керек екен.
В Европе, чтобы просверлить даже маленькую дырочку в стене, нужно специальное разрешение.

Бұрын бұл – ақымақтық деп ойлайтынмын, бірақ әр көктем сайын оның дұрыс екенін түсінемін.
Раньше я думал, что это глупость, но с каждой весной понимаю, что это правильно.

Қабырғаларды бұзып, бөлмелерді, үйлерді, тіпті шатырды қосып жатыр. Шығармашыл адамдар үшін ешқандай шектеу жоқ!
Сносят стены, соединяют комнаты, дома, даже крышу. Для творческих людей нет никаких границ!

Бірақ үй құламайды. Соңына дейін бұрғылап біткенше тұрады.
Но дом не падает. Стоит… пока его не досверлят до конца.

📘 ГРАММАТИКА: ИНФИНИТИВ + ЖАТЫС СЕПТІК = ДЕЙСТВИЕ В ПРОЦЕССЕ

🧩 Пример из текста:
Кейбіреулер сүйікті суретін қабырғаға мәңгіліке ілуде.
Кто-то хочет навечно повесить любимую фотографию на стену (буквально – находится в процессе вешания).

👉 Здесь ілуде показывает сам процесс, без акцента на начало или конец.

📝 Инфинитив (етістіктің –у формасы) + жатыс септік –да/–де/–та/–те образует конструкцию, которая обозначает:
👉 «находиться в процессе какого-либо действия»,
👉 «быть занятым этим действием» или
👉 «процесс действия без указания начала и конца».

🤔 В русском это ближе к выражениям «в процессе …», «занят …», «ведётся …».
🛠 [глагольная основа] + у (инфинитив) + жатыс септік (-да/-де/-та/-те)

📚Как переводится:
оқуда → в процессе чтения
жазуда → в процессе написания
дайындауда → в процессе подготовки
ілуде → в процессе вешания

🧐 Где используется
1️⃣ Личное действие, текущее состояние:
Мен кітап оқудамын. → Я читаю (нахожусь в процессе чтения).

2️⃣ Официальный/безличный стиль:
Құрылыс жұмыстары жүргізілуде. → Строительные работы ведутся.

3️⃣ Описание длительного действия:
Ол жаңа жоба әзірлеуде. → Он разрабатывает новый проект.

🧩 Примеры в предложениях:
Балалар емтиханға дайындалуда.
→ Дети готовятся к экзамену (В процессе подготовки).

Қалада жолдарды жөндеу жүргізілуде.
→ В городе ведётся ремонт дорог (Находятся на ремонте).

Құжаттар тексерілуде.
→ Документы проверяются (В процессе проверки).

Суретші жаңа картина салуда.
→ Художник рисует новую картину (В процессе создания картины).

Жаңбыр жаууда.
→ Идёт дождь (Во время дождя).

📅 64-КҮН / 64-Й ДЕНЬ

🛒 ДҮКЕНДЕГІ ТАҢДАУ – ЕР АДАМНЫҢ ҚЫСҚА КВЕСТІ ЖӘНЕ ӘЙЕЛДІҢ ҰЗАҚ САГАСЫ
ВЫБОР В МАГАЗИНЕ – КОРОТКИЙ МУЖСКОЙ КВЕСТ И ДЛИННАЯ ЖЕНСКАЯ САГА

📌 Глагол дня: таңдау – выбирать

Ер адам мен әйел адамның дүкенге баруы — екі түрлі әлем.
Поход мужчины и женщины в магазин – это два разных мира.

Ер адам дүкенге арнайы жасақ сияқты кіреді: тез, нақты, артық қимылсыз.
Мужчина заходит в магазин как спецназ: быстро, чётко, без лишних движений.

Әйел адам дүкенге жаңа қалаға барған турист сияқты барады: бәлкім қызық нәрсе табылар.
Женщина идёт как турист в новый город: вдруг там что-то интересное!

Ер адам бірінші көрген кетчупті алады.
Мужчина берёт первый попавшийся кетчуп.

Әйел адам бес түрлі кетчупты салыстырады, құрамын, пікірлерін оқиды да… екеуін де алады, себебі жеңілдік бар!
Женщина сравнивает пять видов кетчупа, читает состав, отзывы и… берёт оба, потому что скидка!

Ер адам тауар таңдамайды, өйткені үйде нақты не алу керектігін, қаптаманың түсін және бренд атын сұрап алады.
Мужчина не выбирает товары, потому что дома спрашивает, что именно купить, какого цвета упаковка и название бренда.

Ал сөреден таппаса, жай ғана кетеді.
А если не найдёт на полке – просто уходит.

Әйел соншалық мұқият таңдайды, жарты сағаттан соң не таңдап жатқанын ұмытып қалады.
Женщина выбирает так тщательно, что через полчаса забывает, что вообще выбирала.

Ер адам қуанышпен кассаға жақындайды — қиындықтар біткен сияқты, ал әйелге қиын, себебі қызықты сапар аяқталуға жақын.
Мужчина с радостью идёт к кассе – мучения закончились, а женщине тяжело, ведь интересное путешествие подходит к концу.

📘 ГРАММАТИКА: БОЛЖАЛДЫ БОЛАШАҚ ШАҚ - БУДУЩЕЕ ПРЕДПОЛОЖИТЕЛЬНОЕ ВРЕМЯ

🧩 Пример из текста:
Бәлкім қызық нәрсе табылар.
Может быть, что-то интересное найдётся.

👉 табу – найти → табыл – быть найденным (страд) → табылар – может быть, будет найдено

📝 Будущее предположительное время глагола обозначает вероятное действие, причём степень вероятности является неопределённой. Мы не уверены на 100%, но предполагаем:
- Наверное придёт
- Возможно, будет сказано
- Может найдётся

🛠 ГЛАГОЛ (основа) + -ар/-ер/-р (в отрицании ‑мас/‑мес/‑пас/‑пес:) + личное окончание

✅ Когда действие совершает сам человек (активная форма):
- Мен барармын – возможно я пойду
- Сен жазарсың – наверное ты напишешь
- Сіздер келісерсіздер – вы, наверное, согласитесь
- Ол келер – может быть он придёт
- Біз көрерміз – наверное мы увидим

✅ Когда действие совершается над кем-то/чем-то (пассивная форма):
- Кітаптар оқылар – книги, возможно, будут прочитаны
- Сөздер айтылар – слова будут сказаны
- Жаңалықтар жаңартылар – новости, возможно, обновят
- Сұрақтарға жауап берілер – на вопросы, возможно, ответят
- Қызық нәрсе табылар – может что-то интересное найдётся

✅ Для отрицания вместо ‑ар/‑ер/‑р ставим ‑ма/‑ме/‑па/‑пе + суффикс с:
- Мен келермін → Мен келмеспін – наверное не приду
- Ол көрер → Ол көрмес – наверное не увидит
- Сен жазарсың → Сен жазбассың – наверное не напишешь

📌 Когда используется?
🔹 Когда не 100% уверенность, а предположение
🔹 Когда есть вежливый оттенок (например, просьба или мягкий вопрос), например:
- Көмектесер ме едіңіз? – Не могли бы вы помочь?

📅 65-КҮН / 65-Й ДЕНЬ

😻 НЕГЕ БІЗДІҢ МЫСЫҚТЫ СИПАҒЫМЫЗ КЕЛЕДІ?
ПОЧЕМУ НАМ ХОЧЕТСЯ ГЛАДИТЬ КОШЕК?

📌 Глагол дня: сипау – гладить

Ғылыми дәлелдер бар: мысықтарды сипау окситоцин («махаббат гормоны») бөлінуін арттырады, кортизол — стресс гормонының деңгейін төмендетеді және қан қысымы мен жүрек соғу жиілігін азайтуы мүмкін.
Есть научные доказательства, что поглаживание кошек стимулирует выброс окситоцина («гормона любви»), снижает уровень кортизола – гормона стресса – и может уменьшать артериальное давление и частоту сердечных сокращений.

Мысықты сипағанда, оның мамықтай жұмсақ жүні жанға жағымды әсер етеді, ал мырылы да құлаққа жағымды естіледі.
Когда гладишь кошку, мягкая, пушистая шерсть приятно ощущается, а её мурчание также приятно слушать.

Мысыққа жағын, құлақ түбін және мойнын сипау ұнайды, себебі ол жерлерге өздігінен жете алмайды.
Кошке нравится, когда гладят щёки, основание ушей и шею, потому что самой туда добраться трудно.

Ол көзін жұмып, рахаттанып мырылдайды. Жануардың ризашылығын сезгенде, мысықты сипау жағымды әдетке айналады.
Она закрывает глаза, мурчит в знак благодарности. И когда ты получаешь благодарность от животного, гладить кошку становится приятной привычкой.

Жұмсақ жүні мен мырылдауынан басқа, мысық бізді сыртқы түрімен де тартады.
Кроме пушистости и мурчания кошка также привлекает нас своим внешним видом.

Өте сүйкімді жануарды көрген кейбір адамдарда «жанға жылы агрессия» пайда болады — оны мықтап құшақтап немесе қысып алғысы келеді, бұл окситоцин мен вазопрессин гормондарының бөлінуіне байланысты.
При виде сильно милого животного у некоторых людей возникает «милая агрессия» – стремление крепко обнять или пожать его, что связано с выбросом окситоцина и вазопрессина.

📘 ГРАММАТИКА: ҚАЛАУ РАЙ / ЖЕЛАТЕЛЬНОЕ НАКЛОНЕНИЕ

🧩 Пример из текста:
Неге біздің мысықты сипағымыз келеді?
(дословно: почему приходит наше желание погладить кошку)
➡️ Почему нам хочется погладить кошку?

Оны мықтап құшақтап немесе қысып алғысы келеді.
(дословно: приходит желание крепко обнять или сжать её)
➡️ Хочется крепко обнять или сжать её (кошку).

📝 Қалау рай – это форма, которая показывает, что желание приходит к кому-то:
- Я хочу = Моё желание приходит
- Ты хочешь = Твоё желание приходит
- Он/Она хочет = Его/Её желание приходит
- Нам хочется = Наше желание приходит

🛠 Основа глагола + -ғы/-гі/-қы/-кі + притяжательное окончание + келеді

Примеры с суффиксами:
сипау → сипағы (погладить как желание)
бару → барғы (пойти как желание)
оқу → оқығы (почитать как желание)

Притяжательные окончания:
-м – моё
-ң – твоё
-сы – его/её
-мыз – наше
-ңыз – ваше
-лары – их

сипағым - моё желание погладить

🙋‍♂️ Как желание приходит к разным лицам
На примере сипау – гладить

👉 Менің сипағым келеді
(ко мне приходит моё желание погладить) → Мне хочется погладить
👉 Сенің сипағың келеді
(к тебе приходит твоё желание погладить) → Тебе хочется погладить
👉 Сендердің сипағыларың келеді
(к вам, ко многим, приходит ваше желание погладить) → Вам хочется погладить
👉 Оның сипағысы келеді
(к нему/ней приходит его/её желание погладить) → Ему/ей хочется погладить
👉 Біздің сипағымыз келеді
(к нам приходит наше желание погладить) → Нам хочется погладить
👉 Сіздің сипағыңыз келеді
(к вам приходит ваше желание погладить) → Вам хочется погладить
👉 Сіздердің сипағыларыңыз келеді
(к вам, группе вежливо, приходит ваше желание погладить) → Вам хочется погладить
👉 Олардың сипағылары келеді
(к ним приходит их желание погладить) → Им хочется погладить

🧩 Примеры в предложениях:
Менің демалғым келеді
(Ко мне приходит моё желание отдохнуть) → Мне хочется отдохнуть
Сенің жаңа кітап оқығың келе ме?
(К тебе приходит твоё желание почитать новую книгу?) → Тебе хочется почитать новую книгу?
Олардың ауылға барғылары келмейді
(К ним не приходит их желание поехать в аул) → Им не хочется ехать в аул
Олардың үйге қайтқылары келмейді.
( К ним не приходит желание возвращаться домой) → Они не хотят возвращаться домой.

📅 66-КҮН / 66-Й ДЕНЬ

📦 МЕН СДЭК АРҚЫЛЫ ПЕТРОПАВЛҒА СӘЛЕМДЕМЕНІ ҚАЛАЙ ЖІБЕРДІМ
КАК Я ОТПРАВЛЯЛ ПОСЫЛКУ ЧЕРЕЗ СДЭК В ПЕТРОПАВЛОВСК

📌 Глагол дня: жіберу – отправлять

Бір күні мен PlayStation 5 консольін сатуға шешім қабылдадым.
Однажды я решил продать консоль PlayStation 5.

Мен OLX-ке хабарландыру орналастырдым, көп ұзамай басқа қаладан бір адам жазып, оны Петропавлға жіберуімді сұрады.
Я разместил объявление на OLX, и вскоре человек из другого города написал и попросил отправить её в Петропавловск.

Мен келістім, бірақ ақшаны алдын ала алғым келетінін айттым.
Я согласился, но сказал, что хочу получить деньги заранее.

Ол менің СДЭК бөлімшесінде консольді орап, бланкті толтырғанымды көргеннен кейін ғана, ақшаны Kaspi-ге аударатынын айтты.
Он предложил перевести деньги на Kaspi после того, как увидит, что я в отделении СДЭК упаковал консоль и заполнил бланк.

Мен келістім.
Я согласился.

2ГИС арқылы мен ең жақын бөлімшені тауып, консольді апардым.
Через 2ГИС я нашёл ближайшее отделение и отвёз консоль.

Сатып алушы ауа көпіршікті орамамен орап, тағы бір қорапқа салуды сұрады.
Покупатель попросил дополнительно обернуть пупыркой и положить в ещё одну коробку.

Солай жасадым.
Я так и сделал.

Онда бәрін өлшеп, бағасын есептеді, мен форманы толтырып, сатып алушыға қорап пен бланктің суретін жібердім.
Там всё измерили, рассчитали цену, я заполнил форму и отправил покупателю фото коробки и бланка.

Бір минуттан кейін ол консоль мен жеткізу құнына ақшаны аударды.
Через минуту он перевёл деньги за консоль и доставку.

Консоль аман-есен жетті және сатып алушы риза болды.
Консоль благополучно дошла, и покупатель остался доволен.

📘 ГРАММАТИКА: Спряжение глагола «ЖІБЕРУ» по временам и лицам

📝 Давайте разберём, как спрягается глагол «жіберу» (отправлять).
Формы образуются с помощью личных окончаний (–мын, –сың, –сыз...) и вспомогательных слов (жатыр, жоқ и др.).

🔷 БУДУЩЕЕ / НЕОПРЕДЕЛЁННОЕ ВРЕМЯ
Мен жіберемін / жібермеймін / жіберемін бе?
Сен жібересің / жібермейсің / жібересің бе?
Сіз жібересіз / жібермейсіз / жібересіз бе?
Біз жібереміз / жібермейміз / жібереміз бе?
Сендер жібересіңдер / жібермейсіңдер / жібересіңдер ме?
Сіздер жібересіздер / жібермейсіздер / жібересіздер ме?
Ол жібереді / жібермейді / жібере ме?
Олар жібереді / жібермейді / жібере ме?

🔸 НАСТОЯЩЕЕ ВРЕМЯ
Мен жіберіп жатырмын / жіберіп жатқан жоқпын / жіберіп жатырмын ба?
Сен жіберіп жатырсың / жіберіп жатқан жоқсың / жіберіп жатырсың ба?
Сіз жіберіп жатырсыз / жіберіп жатқан жоқсыз / жіберіп жатырсыз ба?
Біз жіберіп жатырмыз / жіберіп жатқан жоқпыз / жіберіп жатырмыз ба?
Сендер жіберіп жатырсыңдар / жіберіп жатқан жоқсыңдар / жіберіп жатырсыңдар ма?
Сіздер жіберіп жатырсыздар / жіберіп жатқан жоқсыздар / жіберіп жатырсыздар ма?
Ол жіберіп жатыр / жіберіп жатқан жоқ / жіберіп жатыр ма?
Олар жіберіп жатыр / жіберіп жатқан жоқ / жіберіп жатыр ма?

▪️ ПРОШЕДШЕЕ ВРЕМЯ
Мен жібердім / жіберген жоқпын / жібердім бе?
Сен жібердің / жіберген жоқсың / жібердің бе?
Сіз жібердіңіз / жіберген жоқсыз / жібердіңіз бе?
Біз жібердік / жіберген жоқпыз / жібердік пе?
Сендер жібердіңдер / жіберген жоқсыңдар / жібердіңдер ме?
Сіздер жібердіңіздер / жіберген жоқсыздар / жібердіңіздер ме?
Ол жіберді / жіберген жоқ / жіберді ме?
Олар жіберді / жіберген жоқ / жіберді ме?

📅 67-КҮН / 67-Й ДЕНЬ

💬 ҚАЛАЙ ТИІМДІ ПІКІРТАЛАС ЖҮРГІЗІП, ЖАНЖАЛҒА ЖОЛ БЕРМЕУГЕ БОЛАДЫ
КАК ЭФФЕКТИВНО ВЕСТИ ДИСКУССИЮ (СПОРИТЬ) И НЕ ДОПУСКАТЬ КОНФЛИКТА

📌 Глагол дня: дауласу – спорить

Кейде дауласу шындықты ашуға көмектеседі, бірақ жиі ол ренішке ұласады.
Иногда спор помогает раскрыть истину, но нередко он превращается в обиду.

Бұл мәселені талқылаудың орнына, адамдар сезімге беріліп, бір-бірін талқылай бастағанда болады.
Это происходит потому что люди с обсуждения вопроса переключаются на эмоции и обсуждение собеседника.

Пікірталаста тепе-теңдікті сақтау үшін Роджер Фишер мен Уильям Юри «Getting to Yes» кітабында келесі қағидаларды ұсынады.
Чтобы сохранить баланс в споре, Роджер Фишер и Уильям Юри в книге «Getting to Yes» предлагают следующие принципы.

Адамды емес, мәселенің өзін талқылаңыз.
Обсуждайте не человека, а саму проблему.

Дәлелдерді сезіммен емес, барлығы келісе алатын фактілер мен деректермен келтіріңіз.
Аргументируйте не эмоциями, а фактами и данными, с которыми все согласны.

Қатаң ұстанымды қорғауға тырыспаңыз, керісінше, қарсыласыңыздың неге олай ойлайтынын түсінуге тырысыңыз.
Не отстаивайте жёсткую позицию, а попытайтесь понять, почему собеседник так думает.

Сұрақтар қою арқылы әңгімелесушінің мүддесін анықтап, оның нені көздейтінін түсініңіз.
Задавая вопросы, выясните интересы собеседника, поймите, чего он добивается.

Мүдделер белгілі болса, ортақ мәселені шешетін екі жаққа да тиімді жолды бірге іздеуге болады.
Зная интересы, можно вместе искать взаимовыгодное решение, которое решит общую проблему.

Енді сіз қарсылас емес, ортақ мәселені шешудегі серіктессіз.
Теперь вы не оппонент, а партнёр в решении общей проблемы.

📘 ГРАММАТИКА: Спряжение глагола «ДАУЛАСУ» по временам и лицам

📝 Давайте разберём, как спрягается глагол «дауласу» (спорить).
Формы образуются с помощью личных окончаний (–мын, –сың, –сыз...) и вспомогательных слов (жатыр, жоқ и др.).

🔷 БУДУЩЕЕ / НЕОПРЕДЕЛЁННОЕ ВРЕМЯ
Мен дауласамын / дауласпаймын / дауласамын ба?
Сен даулаcасың / дауласпайсың / даулаcасың ба?
Сіз даулаcасыз / дауласпайсыз / даулаcасыз ба?
Біз даулаcамыз / дауласпаймыз / даулаcамыз ба?
Сендер даулаcасыңдар / дауласпайсыңдар / даулаcасыңдар ма?
Сіздер даулаcасыздар / дауласпайсыздар / даулаcасыздар ма?
Ол дауласады / дауласпайды / дауласа ма?
Олар дауласады / дауласпайды / дауласа ма?

🔸 НАСТОЯЩЕЕ ВРЕМЯ
Мен дауласып жатырмын / дауласып жатқан жоқпын / дауласып жатырмын ба?
Сен дауласып жатырсың / дауласып жатқан жоқсың / дауласып жатырсың ба?
Сіз дауласып жатырсыз / дауласып жатқан жоқсыз / дауласып жатырсыз ба?
Біз дауласып жатырмыз / дауласып жатқан жоқпыз / дауласып жатырмыз ба?
Сендер дауласып жатырсыңдар / дауласып жатқан жоқсыңдар / дауласып жатырсыңдар ма?
Сіздер дауласып жатырсыздар / дауласып жатқан жоқсыздар / дауласып жатырсыздар ма?
Ол дауласып жатыр / дауласып жатқан жоқ / дауласып жатыр ма?
Олар дауласып жатыр / дауласып жатқан жоқ / дауласып жатыр ма?

▪️ ПРОШЕДШЕЕ ВРЕМЯ
Мен дауластым / дауласпаған жоқпын / дауластым ба?
Сен дауластың / дауласпаған жоқсың / дауластың ба?
Сіз дауластыңыз / дауласпаған жоқсыз / дауластыңыз ба?
Біз дауластық / дауласпаған жоқпыз / дауластық па?
Сендер дауластыңдар / дауласпаған жоқсыңдар / дауластыңдар ма?
Сіздер дауластыңыздар / дауласпаған жоқсыздар / дауластыңыздар ма?
Ол дауласты / дауласпаған жоқ / дауласты ма?
Олар дауласты / дауласпаған жоқ / дауласты ма?

📅 68-КҮН / 68-Й ДЕНЬ

📊 САЛЫСТЫРУ АРҚЫЛЫ МӘСЕЛЕНІ ТАУЫП, ОНЫ ШЕШУГЕ БОЛАДЫ
ЧЕРЕЗ СРАВНЕНИЕ МОЖНО НАЙТИ ПРОБЛЕМУ И РЕШИТЬ ЕЁ

📌 Глагол дня: салыстыру – сравнивать

Жақында қазақ тілі репетиторы Еркегүл менің марафонға дейінгі деңгейімді және қазіргі деңгейіммен салыстыруымды сұрады.
Недавно репетитор казахского языка Еркегүл попросила меня сравнить мой уровень до начала марафона и сейчас.

Біз салыстырдық, және мен мынадай қорытындылар жасадым.
Мы сравнили, и я сделал следующие выводы.

Күнде дауыстап оқығандықтан, сенімді оқи бастадым, сөздерді де анық айтамын.
Я стал читать увереннее, произносить слова чётче, так как каждый день читаю вслух.

Бұрын мен ұзын сөздерден қорқатынмын және баяу, буындап оқитынмын.
Раньше я читал медленно по слогам и боялся длинных слов.

Қазір мен күн сайын ережелерді қайталап отыратындықтан, оқыған кезде сөздердегі жұрнақ пен жалғаулардың не үшін тұрғанын түсінемін.
Теперь, когда читаю, вижу, почему в словах есть суффиксы и окончания, ведь каждый день разбираю правила.

Бұрын мен бұл жалғауларды түсінбейтінмін.
Раньше я не понимал эти окончания.

Сөздік қорым көбейді, мен барлық жаңа сөздерді жазып алып жүремін.
Мой словарный запас увеличился, я записываю все новые слова.

Бұрын қазақша сөйлегенде мүлде түсінбейтінмін, қазір көбірек түсінемін.
Я стал больше понимать казахскую речь, раньше совсем не понимал.

Бір ғана мәселе бар: марафонда ауызекі сөйлеу тәжірибесі аз болғандықтан, маған сөйлесу қиын.
Есть одна проблема: мне сложно разговаривать, так как в марафоне мало разговорной практики.

Салыстыру мәселені анықтауға көмектесті, енді марафон барысында сөйлесу мүмкіндігі көбейеді.
Сравнение помогло выявить проблему, и теперь в марафоне будет больше общения.

📘 ГРАММАТИКА: Спряжение глагола «САЛЫСТЫРУ» по временам и лицам

🔷 БУДУЩЕЕ / НЕОПРЕДЕЛЁННОЕ ВРЕМЯ
Мен салыстырамын / салыстырмаймын / салыстырамын ба?
Сен салыстырасың / салыстырмайсың / салыстырасың ба?
Сіз салыстырасыз / салыстырмайсыз / салыстырасыз ба?
Біз салыстырамыз / салыстырмаймыз / салыстырамыз ба?
Сендер салыстырасыңдар / салыстырмайсыңдар / салыстырасыңдар ма?
Сіздер салыстырасыздар / салыстырмайсыздар / салыстырасыздар ма?
Ол салыстырады / салыстырмайды / салыстыра ма?
Олар салыстырады / салыстырмайды / салыстыра ма?

🔸 НАСТОЯЩЕЕ ВРЕМЯ
Мен салыстырып жатырмын / салыстырып жатқан жоқпын / салыстырып жатырмын ба?
Сен салыстырып жатырсың / салыстырып жатқан жоқсың / салыстырып жатырсың ба?
Сіз салыстырып жатырсыз / салыстырып жатқан жоқсыз / салыстырып жатырсыз ба?
Біз салыстырып жатырмыз / салыстырып жатқан жоқпыз / салыстырып жатырмыз ба?
Сендер салыстырып жатырсыңдар / салыстырып жатқан жоқсыңдар / салыстырып жатырсыңдар ма?
Сіздер салыстырып жатырсыздар / салыстырып жатқан жоқсыздар / салыстырып жатырсыздар ма?
Ол салыстырып жатыр / салыстырып жатқан жоқ / салыстырып жатыр ма?
Олар салыстырып жатыр / салыстырып жатқан жоқ / салыстырып жатыр ма?

▪️ ПРОШЕДШЕЕ ВРЕМЯ
Мен салыстырдым / салыстырған жоқпын / салыстырдым ба?
Сен салыстырдың / салыстырған жоқсың / салыстырдың ба?
Сіз салыстырдыңыз / салыстырған жоқсыз / салыстырдыңыз ба?
Біз салыстырдық / салыстырған жоқпыз / салыстырдық па?
Сендер салыстырдыңдар / салыстырған жоқсыңдар / салыстырдыңдар ма?
Сіздер салыстырдыңыздар / салыстырған жоқсыздар / салыстырдыңыздар ма?
Ол салыстырды / салыстырған жоқ / салыстырды ма?
Олар салыстырды / салыстырған жоқ / салыстырды ма?

📅 69-КҮН / 69-Й ДЕНЬ

🔍 ҚАЗАҚ ТІЛІН ЗЕРТТЕУ
ИССЛЕДОВАНИЕ КАЗАХСКОГО ЯЗЫКА

📌 Глагол дня: зерттеу – исследовать

Зерттеу – жаңа білім алу, фактілерді анықтау, заңдылықтарды ашу және гипотезаны тексеруге бағытталған жүйелі, мақсатты іс, ол ғылыми әдістер арқылы жүзеге асады.
Исследование – это систематическая, целенаправленная деятельность, направленная на получение новых знаний, выявление фактов, открытие закономерностей и проверку гипотез, которая осуществляется с помощью научных методов.

Марафонды қазақ тілі бойынша жүргізілген зерттеу деуге бола ма?
Можно ли назвать марафон исследованием казахского языка?

Зерттеу нысанымыз – қазақ тілі.
У нас есть объект исследования – казахский язык.

Бізде мақсат пен міндеттер бар – тілді үйрену үшін күнделікті тапсырмаларды орындау.
У нас есть цель и задачи – выполнять ежедневные задания, чтобы выучить язык.

Бізде гипотеза бар – жүйелі жұмыс тілді меңгеруге көмектесе ме?
У нас есть гипотеза – поможет ли системная работа освоить язык?

Біздің қолданатын әдістеріміз – оқу, ережелерді меңгеру, жазу, жаттығулар жасау және ауызекі сөйлеу тәжірибесі.
У нас есть методы – чтение, изучение правил, письмо, упражнения, разговорная практика.

Бізде талдау бар – күн сайын нәтижелерімізді бағалаймыз.
У нас есть анализ – мы ежедневно оцениваем свои результаты.

Бізде жаңашылдық бар – тәжірибе негізінде бірге қолданатын жаңа ойындар мен іс-әрекеттер туындайды.
У нас есть новизна – из опыта рождаются новые игры и активности, которые мы используем вместе.

Бізде қорытынды бар. Мысалы, кеше мен қазіргі қазақ тілі деңгейімді марафонға дейінгі деңгеймен салыстырдым.
У нас есть вывод. Например, вчера я сравнил уровень казахского сейчас и до марафона.

Демек, біз қазақ тілін жай ғана үйреніп жүрген жоқпыз, біз оны зерттеп те жүрміз!
Значит, мы не просто изучаем казахский язык, а занимаемся его исследованием!

📘 ГРАММАТИКА: ПРИЧАСТИЕ ПРОШЕДШЕГО ВРЕМЕНИ В СТРАДАТЕЛЬНОМ ЗАЛОГЕ

🧩 Пример из текста:
жүргізілген зерттеу - исследование, которое было проведено

- жүргіз — основа глагола (проводить)
- іл — аффикс страдательного залога (жүргізу → жүргізіл)
- ген — аффикс прошедшего причастия (жүргізіл → жүргізілген)
- зерттеу — существительное (исследование)

📝 Причастие - это форма глагола, которая обладает признаками прилагательного и обозначает признак по действию.
Причастие прошедшего времени в страдательном залоге указывает на то, что действие было совершено в прошлом и кем именно - неизвестно. (написанное письмо, проведённое исследование, сказанные слова и т.п.)

🛠 [основа глагола] + [аффикс страдательного залога] + [аффикс прошедшего времени] + [существительное]
✅ жүргіз + -іл + -ген + зерттеу — исследование, которое было проведено

✅ жазылған хат — написанное письмо
(жазу → жазыл → жазылған + хат)
✅ айтылған сөз — сказанное слово
(айту → айтыл → айтылған + сөз)
✅ көрілген фильм — просмотренный фильм
(көру → көріл → көрілген + фильм)
✅ тексерілген жұмыс — проверенная работа
(тексеру → тексеріл → тексерілген + жұмыс)
✅ құрастырылған жоспар — составленный план
(құрастыру → құрастырыл → құрастырылған + жоспар)

🧩 Примеры в предложениях:
Жазылған хат әлі оқылған жоқ.
Написанное письмо ещё не прочитано.

Айтылған сөздер кейде адамды қатты ренжітеді.
Сказанные слова иногда сильно обижают.

Бұл — тексерілген мәліметтер, сенуге болады.
Это проверенные данные, можно доверять.

Біз жүргізілген зерттеуді талдадық.
Мы проанализировали проведённое исследование.

Көрілген фильм маған қатты әсер етті.
Просмотренный фильм произвёл на меня сильное впечатление.

📅 70-КҮН / 70-Й ДЕНЬ

🗣 ҚАЗАҚША СӨЙЛЕСЕТІН КЕЗДЕСУЛЕРГЕ ҚАТЫСҚЫҢЫЗ КЕЛЕ МЕ?
ХОТИТЕ УЧАСТВОВАТЬ В ЖИВЫХ ВСТРЕЧАХ С ОБЩЕНИЕМ НА КАЗАХСКОМ ЯЗЫКЕ?

📌 Глагол дня: өткізу – проводить

Тілді қарым-қатынассыз үйрену мүмкін емес.
Изучать язык невозможно без общения.

Сондықтан да марафон сабақтарынан бөлек, менің қазақ тілі репетиторым Еркегүл қазақ тілінде сөйлесуге арналған кездесулер өткізеді.
Именно поэтому, кроме занятий марафона, Еркегуль, мой репетитор казахского языка, проводит со мной встречи для общения на казахском языке.

Бірақ мен осындай бір белсенділікті марафонға қосып, күн сайын қазақша сөйлесуге арналған тікелей кездесулер өткізсек деген ойға келдім.
Но я подумал, что можно добавить такую активность в марафон и проводить ежедневные живые встречи для общения на казахском языке.

Осы туралы не ойлайсыздар? Қазақша тікелей сөйлескісі келетіндер бар ма?
Что вы думаете по этому поводу? Есть ли желающие поговорить по-казахски вживую?

Бұл қалай өтеді?
Как это будет проходить?

Таңертең мен тақырыпты, мәтінді, сөздікті және сұрақтарды жариялаймын. Сонымен қатар, кешкі кездесудің уақыты алдын ала белгіленеді.
Утром я буду давать тему, текст, словарь и вопросы по теме. И заранее будет обозначено время проведения вечерней встречи.

Кешке мен Telegram-да онлайн кездесу өткізетін боламын, оған кез келген адам қосылып, тікелей қазақша сөйлесуге қатыса алады.
Вечером я буду проводить онлайн-встречу в Telegram, куда сможет присоединиться каждый и поучаствовать в живом общении на казахском языке.

Жаңадан бастағандар күні бойы сұрақтарға дайындала алады, ал тәжірибелі қатысушылар еркін сөйлесе алады.
Новички смогут в течение дня подготовиться по вопросам, а опытные смогут общаться свободно.

Онлайн кездесу 15 (он бес) минутқа созылады. Қатыса алмағандар үшін жазба қолжетімді болады.
Онлайн встреча будет длиться 15 минут. А для тех, кто пропустил, будет доступна запись.

📘 ГРАММАТИКА: Спряжение глагола «ӨТКІЗУ» по временам и лицам

🔷 БУДУЩЕЕ / НЕОПРЕДЕЛЁННОЕ ВРЕМЯ
Мен өткізeмін / өткізбеймін / өткіземін бе?
Сен өткізесің / өткізбейcің / өткізесің бе?
Сіз өткізесіз / өткізбейсіз / өткізесіз бе?
Біз өткіземіз / өткізбейміз / өткіземіз бе?
Сендер өткізесіңдер / өткізбейсіңдер / өткізесіңдер ме?
Сіздер өткізесіздер / өткізбейсіздер / өткізесіздер ме?
Ол өткізеді / өткізбейді / өткізеді ме?
Олар өткізеді / өткізбейді / өткізеді ме?

🔸 НАСТОЯЩЕЕ ВРЕМЯ
Мен өткізіп жатырмын / өткізіп жатқан жоқпын / өткізіп жатырмын ба?
Сен өткізіп жатырсың / өткізіп жатқан жоқсың / өткізіп жатырсың ба?
Сіз өткізіп жатырсыз / өткізіп жатқан жоқсыз / өткізіп жатырсыз ба?
Біз өткізіп жатырмыз / өткізіп жатқан жоқпыз / өткізіп жатырмыз ба?
Сендер өткізіп жатырсыңдар / өткізіп жатқан жоқсыңдар / өткізіп жатырсыңдар ма?
Сіздер өткізіп жатырсыздар / өткізіп жатқан жоқсыздар / өткізіп жатырсыздар ма?
Ол өткізіп жатыр / өткізіп жатқан жоқ / өткізіп жатыр ма?
Олар өткізіп жатыр / өткізіп жатқан жоқ / өткізіп жатыр ма?

▪️ ПРОШЕДШЕЕ ВРЕМЯ
Мен өткіздім / өткізген жоқпын / өткіздім бе?
Сен өткіздің / өткізген жоқсың / өткіздің бе?
Сіз өткіздіңіз / өткізген жоқсыз / өткіздіңіз бе?
Біз өткіздік / өткізген жоқпыз / өткіздік пе?
Сендер өткіздіңдер / өткізген жоқсыңдар / өткіздіңдер ме?
Сіздер өткіздіңіздер / өткізген жоқсыздар / өткіздіңіздер ме?
Ол өткізді / өткізген жоқ / өткізді ме?
Олар өткізді / өткізген жоқ / өткізді ме?

📅 71-КҮН / 71-Й ДЕНЬ

📦 АЛМАТЫДАҒЫ КЕЙБІР ЖЕТКІЗУ ҚЫЗМЕТТЕРІ ҚАЛАЙ ЖҰМЫС ІСТЕЙДІ
КАК РАБОТАЮТ НЕКОТОРЫЕ СЛУЖБЫ ДОСТАВКИ В АЛМАТЫ

📌 Глагол дня: күту – ждать

Біздің қаламызда кейбір дүкендердің жеткізу қызметі клиент мүддесін ескермейді.
В нашем городе доставка в некоторых магазинах не учитывает интересы клиента.

Біз жеткізуге ақша төлейміз, бірақ нақты уақытын айтпағандықтан, үйден шығуға қорқамыз.
Мы платим за доставку, но, так как не говорят точное время, боимся выйти из дома.

Күні бойы белгісіз уақытта келетін курьерді күтіп отыруға мәжбүрміз.
Весь день мы вынуждены ждать курьера, который может приехать в любое время.

Бірде мен теледидарға тапсырыс бердім.
Однажды я заказал телевизор.

Бірақ ешкім байланысқа шықпады, тіпті қоңырау да шалмады.
Но никто не связался и даже не позвонил.

Кешке мен бір шаруамен шығып кеткен кезде, кенеттен телефоным шырылдады.
Вечером, когда я вышел по делам, вдруг зазвонил мой телефон.

«Біз келдік, тапсырысыңызды әкелдік, есікті ашыңыз», — деді біреу.
«Мы приехали, привезли ваш заказ, откройте дверь», — сказал кто-то.

Мен: «Қазір түн, мен үйде жоқпын», — дедім.
Я сказал: «Сейчас ночь, я не дома».

Олар: «Онда біз кетеміз, тапсырысыңызды дүкеннен өзіңіз алып кетесіз», — деп жауап берді.
Они ответили: «Тогда мы уезжаем, заберёте сами из магазина».

Көптеген дүкендерде осындай жағдай қайталанып жатады.
В многих магазинах такая ситуация повторяется.

Сұрасаң, «Білмейміз, жеткізер кезде өздері хабарласады», — дейді.
Если спросишь, говорят: «Не знаем, позвонят, когда будут везти».

Сондықтан тапсырыс берген күні үйде отырып, күтуге тура келеді.
Поэтому в день доставки приходится сидеть дома и ждать.

📘 ГРАММАТИКА: СЛОЖНЫЕ ГЛАГОЛЫ С КҮТУ

📝 Құрамды етістіктер (составные глаголы) - это устойчивые сочетания двух и более глаголов, которые вместе образуют новое неделимое значение, отличное от значений их частей по отдельности.
🛠 [Негізгі етістік] (Основной глагол) + [Көмекші етістік (Вспомогательный глагол)

«Күтіп алу» — это составной (сложный) глагол, состоящий из:
«күту» — ждать
«алу» — взять, получать

📌 Вместе они образуют новое значение — «встретить»

🧩 Примеры:
күтіп алу - встре́тить
күтіп баптау - выра́щивать

📅 72-КҮН / 72-Й ДЕНЬ

🏃‍♂️ КЕЙДЕ ЖАЙ ҒАНА ҚАШЫП КЕТУ КЕРЕК
ИНОГДА НУЖНО ПРОСТО УБЕЖАТЬ

📌 Глагол дня: қашу – убегать

Барлық қиындықтарға қарсы тұрудың қажеті жоқ, кейбірінен қашып кеткен дұрыс.
Не всем трудностям нужно противостоять, от некоторых нужно убегать.

Ол үшін бізде бас пен аяқ бар.
Для этого у нас есть голова и ноги.

Бірде ескі атыс фильмдерінің кейіпкері Чак Норриске кинодағыдай әрдайым батыр ма екені туралы сұрақ қойылған.
Однажды у Чака Норриса, героя старых боевиков, спросили, всегда ли он такой храбрый, как в кино.

Ол былай жауап берген: «Егер тар көшеде екі-үш адамды көрсем, ол жерге бармаймын немесе ол жерден қашып кетемін».
Он ответил: «Если в переулке вижу двоих или троих человек, я туда не пойду, либо убегу оттуда».

Қашу – әрдайым әлсіздік емес, кейде қашу ақылдылықтың белгісі де болуы мүмкін.
Убегать — это не всегда слабость, бегство также может быть признаком разумности.

Бірде мені қонаққа шақырды.
Однажды меня пригласили в гости.

Ол жерде жігіттер ішімдік ішіп отырды, екеуінің арасында жағымсыз әңгіме болды.
На этом мероприятии ребята распивали спиртные напитки, и между двумя произошёл неприятный разговор.

Мен ол жерден ішімдік ішіліп жатқан сәтте-ақ кетіп қалдым.
Я ушёл оттуда ещё на этапе распития напитков.

Кейін достарым кештің жақсы аяқталмағанын айтты.
Позже мои друзья рассказали, что вечер закончился не очень хорошо.

Сол кезде менің қашып кетуім дұрыс шешім болғанын түсіндім.
Тогда я понял, что моё бегство было правильным решением.

Ал сіздің өміріңізде қашу сізді құтқарған кезі болды ма?
А в вашей жизни был момент, когда бегство спасло вас?

📘 ГРАММАТИКА: СЛОЖНЫЕ ГЛАГОЛЫ, ФРАЗЫ, СЛОВОСОЧЕТАНИЯ С ҚАШУ

📝 Сложные глаголы и словосочетания:
қашып бару → убегать (спасаясь)
қашып келу → прибежать
қашып кету → убежать
қашып шығу → убежать тайком
алып қашу → умыкать; похищать (девушку); понести (о горячей лошади)
дәулеті қашу → разоряться
ет қашу → похудеть
жұмыстан қашу → отлынивать от работы
зәре-құты қашу → сильно испугаться
кездесуден қашу → избегать встречи
қаша жөнелу → убегать без оглядки
қашып жүру → избегать; скрываться; быть в бегах
қуаты қашты → силы его оставили (постарел)
өңі қашты → он изменился в лице
тұра қашу → убегать без оглядки
түсі қашу → побледнеть (о лице)
ұйқы қашу → страдать бессонницей
ұйқым қашты → пропал сон
ұсқыны қашу → выглядеть болезненно; теряться; приходить в замешательство
қашып құтылу → спастись бегством

📙 Фразы и выражения:
ат-тонын ала қашу → бежать без оглядки (букв. бежать, схватив коня своего и шубу)
басын ала қашу → спасать собственную шкуру

📚 Поговорки:
істен қашпа, ауыр деп саспа → не убегай от дела из-за того, что оно трудное
Қорыққан - қашады. → Кто боится - тот убегает.
Жауға қашып берме, алыссаң да өл. → Не убегай от врага, лучше умри в бою.

📅 73-КҮН / 73-Й ДЕНЬ

📈 ТАЛАП ҚОЙМАСАҢ — НӘТИЖЕ ДЕ БОЛМАЙДЫ. НӘТИЖЕНІ АРТТЫРҒЫҢ КЕЛСЕ — ӨЗІҢЕ ҚОЯТЫН ТАЛАПТЫ АРТТЫР
ЕСЛИ НЕ ПРЕДЪЯВЛЯЕШЬ ТРЕБОВАНИЙ — НЕ БУДЕТ И РЕЗУЛЬТАТА. ХОЧЕШЬ ПОВЫСИТЬ РЕЗУЛЬТАТ — ПОВЫСЬ ТРЕБОВАНИЯ К СЕБЕ

📌 Глаголы дня: талап қою – требовать (поставить требование); талап ету – требовать (требовать исполнение)

Кейде біз табысқа жетпейміз, бұл жалқаулығымыздан емес, өзімізге нақты талап қоймағанымыздан болады.
Иногда мы не добиваемся успеха не потому, что ленивы, а потому что не предъявляем к себе конкретных требований.

Өйткені нәтиже деңгейі тікелей өзіңе қоятын талапқа байланысты.
Потому что уровень результата напрямую зависит от того, что ты от себя требуешь.

Егер өзіңнен ештеңе талап етпесең — ештеңеге міндетті емессің, демек, дамымайсың.
Если ты ничего от себя не требуешь — ты ни в чём не обязан, а значит, и не развиваешься.

Нағыз талап — бұл «Тырыс» деген сөз емес, «Мұны 18:00-ге дейін орында», «Бір күнді де бос жіберме», «Нәтижесін тексер» деген сөз.
Настоящее требование — это не «Старайся», а «Сделай это до 18:00», «Не пропусти ни дня», «Проверь результат».

Талаптар анық, орындалатын және міндетті болуы керек. Оларды өлшеп, санап көруге болады.
Требования должны быть конкретными, выполнимыми и обязательными. Также их можно измерить и подсчитать.

Прогресс — өз мүмкіндігіңнен сәл артықты талап еткенде басталады.
Прогресс начинается тогда, когда ты требуешь от себя немного больше, чем можешь сейчас.

Біз тапсырманың әдеттегіден күрделі екенін түсінген кезде ғана оған барынша назарымызды және күшімізді сала бастаймыз.
Мы начинаем максимально фокусировать внимание и усилия на задаче тогда, когда понимаем, что она сложнее, чем обычно.

Егер өзіңе нақты талап қоя білсең, нәтижеге қол жеткізіп, өзіңді өзгертетін боласың.
Если ты умеешь предъявлять к себе чёткие требования, ты сможешь достигнуть результата и изменить самого себя.

📘 ГРАММАТИКА: Спряжение глагола «ТАЛАП ЕТУ» по временам и лицам

🔷 БУДУЩЕЕ / НЕОПРЕДЕЛЁННОЕ ВРЕМЯ
(талап етемін — я требую)
Мен талап етемін / талап етпеймін / талап етемін бе?
Сен талап етесің / талап етпейсің / талап етесің бе?
Сіз талап етесіз / талап етпейсіз / талап етесіз бе?
Біз талап етеміз / талап етпейміз / талап етеміз бе?
Сендер талап етесіңдер / талап етпейсіңдер / талап етесіңдер ме?
Сіздер талап етесіздер / талап етпейсіздер / талап етесіздер ме?
Ол талап етеді / талап етпейді / талап етеді ме?
Олар талап етеді / талап етпейді / талап етеді ме?

🔸 НАСТОЯЩЕЕ ВРЕМЯ
(талап етіп жатырмын — я предъявляю требование сейчас)
Мен талап етіп жатырмын / талап етіп жатқан жоқпын / талап етіп жатырмын ба?
Сен талап етіп жатырсың / талап етіп жатқан жоқсың / талап етіп жатырсың ба?
Сіз талап етіп жатырсыз / талап етіп жатқан жоқсыз / талап етіп жатырсыз ба?
Біз талап етіп жатырмыз / талап етіп жатқан жоқпыз / талап етіп жатырмыз ба?
Сендер талап етіп жатырсыңдар / талап етіп жатқан жоқсыңдар / талап етіп жатырсыңдар ма?
Сіздер талап етіп жатырсыздар / талап етіп жатқан жоқсыздар / талап етіп жатырсыздар ма?
Ол талап етіп жатыр / талап етіп жатқан жоқ / талап етіп жатыр ма?
Олар талап етіп жатыр / талап етіп жатқан жоқ / талап етіп жатыр ма?

▪️ ПРОШЕДШЕЕ ВРЕМЯ
(талап еттім — я потребовал)
Мен талап еттім / талап еткен жоқпын / талап еттім бе?
Сен талап еттің / талап еткен жоқсың / талап еттің бе?
Сіз талап еттіңіз / талап еткен жоқсыз / талап еттіңіз бе?
Біз талап еттік / талап еткен жоқпыз / талап еттік пе?
Сендер талап еттіңдер / талап еткен жоқсыңдар / талап еттіңдер ме?
Сіздер талап еттіңіздер / талап еткен жоқсыздар / талап еттіңіздер ме?
Ол талап етті / талап еткен жоқ / талап етті ме?
Олар талап етті / талап еткен жоқ / талап етті ме?

📅 74-КҮН / 74-Й ДЕНЬ

💡 СІЗ “ӨНЕРТАБЫС” ДЕГЕН СӨЗДІ ЕСТІГЕНДЕ ОЙЫҢЫЗҒА НЕ КЕЛЕДІ?
КАКИЕ АССОЦИАЦИИ У ВАС ВОЗНИКАЮТ, КОГДА ВЫ СЛЫШИТЕ СЛОВО «ИЗОБРЕТЕНИЕ»?

📌 Глагол дня: ойлап табу – изобретать

Дөңгелек, көлік, жазу, компьютер немесе интернет пе?
Колесо, автомобиль, письменность, компьютер или интернет?

Адам үнемі бірдеңе ойлап табады — бұл үдеріс әлі де жалғасып келеді.
Человек постоянно что-то изобретает — и этот процесс продолжается.

Соңғы 10 жылда адамдар көптеген жаңалық ойлап тапты.
За последние 10 лет люди изобрели много всего.

2022 (Екі мың жиырма екі) жылы OpenAI әлемге жасанды интеллект негізіндегі көмекші — ChatGPT чат-ботын ұсынды.
В 2022 году OpenAI представила миру чат-бот ChatGPT — помощника на основе искусственного интеллекта.

2020-жылдары (Екі мың жиырмасыншы жылдары) Roborock пен Ecovacs компанияларының робот-шаңсорғыштары кеңінен таралды — олар пәтердің картасын жасап, кедергілерді айналып өтіп, еден жуа алады.
В 2020-х широко распространились роботы-пылесосы от Roborock и Ecovacs — они строят карту квартиры, обходят препятствия и моют пол.

Zipline мен Amazon компаниялары дрон арқылы жеткізуді 2016 және 2022 жылдары іске қосты, және мұндай жеткізу түрі барған сайын танымал бола түсуде.
Компании Zipline и Amazon запустили доставку дронами в 2016 и 2022 годах, и популярность такой доставки растёт.

Үйлеріміз түрлі құрылғылар арқылы ақылды болып жатыр, біз төлемді QR-кодпен жасаймыз, ал электромобильдер саны көбейіп келеді.
Наши дома «умнеют» через различные гаджеты, мы платим через QR, а электромобилей становится всё больше.

Мұның бәрі біздің көз алдымызда ойлап табылып, танымал бола түсуде.
Всё это изобретается и становится популярным прямо у нас на глазах.

Ал 10 (он) жылдан кейін не болмақ?
А что будет через 10 лет?

📘 ГРАММАТИКА: ЦЕЛЕВОЕ БУДУЩЕЕ ВРЕМЯ - МАҚСАТТЫ КЕЛЕР ШАҚ

🧩 Пример из текста:
Ал 10 жылдан кейін не болмақ?
Фраза не болмақ? — означает «что будет?», выражает будущее действие.

📝 Целевое будущее время показывает намерение или цель совершить действие в будущем. Оно образуется с помощью суффиксов ‑мақ / ‑мек / ‑бақ / ‑бек / ‑пақ / ‑пек и личных окончаний. Например: тапсыр-мақ, үйрен-бек, келтір-мек

🛠 ГЛАГОЛ (основа) + ‑мақ / ‑мек / ‑бақ / ‑бек / ‑пақ / ‑пек + (личное окончание)
📌 В отрицании: ‑мақ емеспін / ‑мек емессің и т.д.

🧩 Примеры в предложениях:
Мен бүгін тапсырмақпын. — Сегодня я намерен сдать (домашнее задание).
Ол қазақ тілін үйренмек. — Он собирается изучать казахский язык.
Біз қалаға бармақпыз. — Мы намерены поехать в город.
Олар ауылға қайтпақ. — Они планируют вернуться в село.
Сен ертең жазып бітірмек пе? — Ты намерен завтра закончить писать?

📅 75-КҮН / 75-Й ДЕНЬ

🚁ДРОНДАР АРҚЫЛЫ ЖЕТКІЗУ - ТАУАР ТАСЫМАЛДАУ ҚЫЗМЕТІНІҢ КЕЛЕШЕГІ
ДОСТАВКА ДРОНАМИ - БУДУЩЕЕ СЕРВИСА ДОСТАВКИ

📌 Глагол дня: жеткізу - доставлять, доносить, передавать

Бүгінде Қазақстанда Glovo, Яндекс, Wolt сияқты курьерлік қызметтер жұмыс істеп жатыр.
Сегодня в Казахстане работают курьерские сервисы, такие как Glovo, Яндекс, Wolt.

Біз тапсырысты үйден шықпай-ақ алуға үйреніп қалдық.
Мы привыкли получать заказы, не выходя из дома.

Қазіргі уақытта әлемде логистиканың жаңа түрі - дрондар арқылы жеткізу - қарқынды дамып келеді.
Тем временем в мире стремительно развивается новый способ логистики - доставка дронами.

АҚШ-та (Америка Құрама Штаттарында), Қытайда, Жапонияда және Африкада дрондар тамақ, дәрі-дәрмек, сәлемдеме, тіпті қан да жеткізеді.
В США, Китае, Японии и Африке дроны доставляют еду, лекарства, посылки и даже кровь.

Amazon, Zipline және Wing компаниялары күн сайын мыңдаған жеткізу қызметін орындайды.
Компании Amazon, Zipline и Wing совершают тысячи доставок каждый день.

Қазақстан да дрондармен жеткізуді іске қосуға дайын.
Казахстан тоже готов к запуску дрон-доставки.

Freedom Lifestyle Group компаниясының бас директоры Алексей Ли сынақтар нәтижелі өткенін және операторларды оқыту басталғанын хабарлады.
Генеральный директор Freedom Lifestyle Group Алексей Ли сообщил, что прошли успешные тесты и началось обучение операторов.

Алдағы бірнеше жылда қазақстандықтар да тапсырыстарын дрондар арқылы алатын болады.
В ближайшие годы казахстанцы тоже будут получать заказы с помощью дронов.

Тез, нақты, өздігінен - болашақтағы жеткізу дәл осындай болмақ.
Быстро, точно, автономно - так выглядит будущее доставки.

Ендеше, сіз дрон әкелген сәлемдемені қабылдап алуға дайынсыз ба?
Ну что, вы готовы открыть дверь и принять посылку от дрона?

📘 ГРАММАТИКА: ПРЕДАТОЧНОЕ ИЗЪЯСНИТЕЛЬНОЕ ПРЕДЛОЖЕНИЕ С ОТГЛАГОЛЬНЫМ СУЩЕСТВИТЕЛЬНЫМ

🧩 Пример из текста:
Freedom Lifestyle Group компаниясының бас директоры Алексей Ли сынақтар нәтижелі өткенін және операторларды оқыту басталғанын хабарлады.

өткенін — то, что прошло
басталғанын — то, что началось

📝 Это тип сложноподчинённого предложения, в котором придаточная часть выражает факт совершённого действия.
Она оформлена в виде отглагольного существительного с причастием прошедшего времени, притяжательным аффиксом и винительным падежом.

Всё это вместе заменяет русское придаточное предложение с «что...» или «то, что...».

🛠 Глагол → причастие прош. времени (-ған/-ген/-қан/-кен)
→ + притяжательный аффикс (чаще всего 3 лицо: -ы / -і)
→ + винительный падеж (-н)

өту → өткен → өткені → өткенін
басталу → басталған → басталғаны → басталғанын
келу → келген → келгені → келгенін

🧩 Примеры в предложениях:
Сынақтың сәтті өткенін хабарлады.
→ Сообщил, что испытание прошло успешно.
(«өткенін» — от «өту», притягивается к «сынақтың», стоит в винительном падеже)

🔹 Оқыту басталғанын айтты.
→ Сказал, что обучение началось.
(«басталғанын» — от «басталу», указывает на факт начала)

🔹 Мен сенің келгеніңді көрдім.
→ Я увидел, что ты пришёл.
(«келгеніңді» — от «келу», с притяжательным окончанием 2 лица — «твоё»)

🔹 Жобаның аяқталғанын растады.
→ Подтвердили, что проект завершился.

🔹 Басталғанын бәрі байқады.
→ Все заметили, что (что-то) началось.
(Обобщённая форма без родительного слова — тоже корректна)

📌 Конструкция өткенін / басталғанын / келгеніңді — это:
- причастие прошедшего времени (на -ған/-ген),
- с притяжательным суффиксом (чаще всего 3-го лица),
- в винительном падеже,
- и выполняет роль объекта: выражает действие как нечто «что произошло».

📎 Это казахский способ выразить: что что-то произошло, то, что он пришёл, что обучение началось и т.д.

📅 76-КҮН / 76-Й ДЕНЬ

🌱 НИЕТ ҚАЙДАН ПАЙДА БОЛАДЫ?
ОТКУДА ПОЯВЛЯЮТСЯ НАМЕРЕНИЯ?

📌 Глагол дня: ниеттену – намереваться

Адам бір әдемі, күшті немесе әсерлі нәрсені көрген кезде, ең алдымен «Мұны қаласам ғой» деген ой түрінде тілек пайда болады.
Сначала в человеке появляется желание — в виде мысли: «Мне бы этого хотелось», когда он видит что-то красивое, сильное или впечатляющее.

Бірақ ниет — бұл адамды қалаған нәрсеге жеткізетін берік тілек.
Но намерение — это твёрдое желание достичь желаемого.

Тілек ниетке айналғанға дейін, ол үш кезеңнен өтеді.
Прежде чем желание становится намерением, оно проходит три этапа:

1. Негіздеу. Адам өзіне бұл не береді және не үшін керек екенін түсінуі керек.
Обоснование. Человек должен объяснить себе: что это ему даст и зачем ему это нужно.

2. Қоғамдық қолдау. Егер бұл ойды өзі құрметтейтін адамдар қолдаса, екінші кезеңнен өтті деуге болады.
Общественное признание. Если кто-то из уважаемых им людей одобряет это, второй этап пройден.

3. Қабілетін бағалау. Егер ол мұны шынымен орындай алатынына сенімді болса, үшінші кезең де сәтті өтті деген сөз.
Оценка способностей. Если он уверен, что действительно сможет это реализовать, значит, и третий этап пройден.

Кезеңдер қаншалықты сәтті өтсе, тілек ниетке айналуының мүмкіндігі соншалықты жоғары болады.
Чем больше этапов пройдено положительно, тем выше вероятность, что желание станет намерением.

Адам бір нәрсені шынымен істегісі келсе, оны қалай жүзеге асыратынын жоспарлап, ойлана бастайды.
То, что человек действительно намеревается осуществить, переходит в стадию планирования: он начинает продумывать практические шаги.

Алайда, бұл кезеңде адам қиындыққа тап болса немесе оны қалай жүзеге асыруды білмесе, ниет жоғалып кетуі мүмкін.
На этом этапе намерение может исчезнуть, если человек сталкивается с трудностями или не знает, как воплотить идею.

Егер нақты жоспар дайын болса, ол шешімге айналады, содан соң адам нақты іске кірісе бастайды.
А если план готов, он превращается в решение — после чего наступает стадия практических действий.

📘 ГРАММАТИКА: ҚАНШАЛЫҚТЫ — СОНШАЛЫҚТЫ

🧩 Пример из текста:
Кезеңдер қаншалықты сәтті өтсе, тілек ниетке айналуының мүмкіндігі соншалықты жоғары болады.
Чем успешнее проходят этапы, тем выше вероятность превращения желания в намерение.

📝 Сложносочинённая сравнительная конструкция показывает прямую зависимость между двумя частями предложения:

- қаншалықты — насколько, чем (в первой части)
- соншалықты — настолько, тем (во второй части)

🛠 Қаншалықты + [действие/качество], соншалықты + [результат/следствие]

🧩 Примеры в предложениях:
Қаншалықты ерте бастасаң, соншалықты көп нәрсеге үлгересің.
Чем раньше начнёшь, тем больше успеешь.

Қаншалықты жиі қайталасаң, соншалықты жақсы есте сақтайсың.
Чем чаще повторяешь, тем лучше запоминаешь.

Қаншалықты түсінікті айтсаң, соншалықты жақсы қабылданады.
Чем яснее говоришь, тем лучше воспринимается.

🔍 Аналогичные конструкции:
✅ ҚАНША — СОНША
Значение: сколько ..., столько ...
📄 Қанша еңбектенсең, сонша табыс табасың.
Сколько потрудишься — столько и заработаешь.

✅ НЕҒҰРЛЫМ — СОНҒҰРЛЫМ
Значение: чем ..., тем ...
📄 Неғұрлым тезірек жауап берсең, соғұрлым жақсы.
Чем быстрее ответишь, тем лучше.

✅ НЕ — СОНША
Значение: насколько ..., настолько 📄 📄 Не қиын болса да, сонша маңызды болды.
Насколько это было трудно, настолько и важно.

✅ ҚАЛАЙ — СОЛАЙ
Значение: как ..., так ...
📄 Қалай істесең, солай аласың.
Как поступишь — так и получишь.

✅ ҚАЙДАН — СОНДАН
Значение: откуда ..., оттуда ...
📄 Қайдан келдің, сондан қайт.
Откуда пришёл — туда и возвращайся.

📅 77-КҮН / 77-Й ДЕНЬ

✅ ДАУЫС БЕРУ — КҮНДЕЛІКТІ ӨМІРДЕ ПАЙДАЛЫ НӘРСЕ
ГОЛОСОВАНИЕ — ПОЛЕЗНЫЙ ИНСТРУМЕНТ В ПОВСЕДНЕВНОЙ ЖИЗНИ

📌 Глагол дня: дауыс беру – голосовать

Біз дауыс беруге, әсіресе саясат саласында, көбіне күмәнмен қараймыз.
Мы часто скептически относимся к голосованию, особенно в политике.

Алайда шынайы өмірде біз шешім қабылдамас бұрын үнемі басқалардың пікірін сұраймыз.
Однако в реальной жизни мы постоянно спрашиваем мнения других перед тем, как принять решение.

Мысалы: «Кешке қандай фильм көрейік?», «Кешкі асқа не пісірсек болады?», «Бірнеше әріптестен сұрап көрейік те, сосын шешеміз».
Например: "Какой фильм посмотреть вечером?", "Что приготовить на ужин?", "Спросим у нескольких коллег — и решим."

Бұл — дауыс берудің ең қарапайым түрі.
Это и есть простейшая форма голосования.

Егер пікірлер шынайы, тәуелсіз және әртүрлі болса, ортақ шешім өте дәл әрі құнды болуы мүмкін.
Если мнения собраны честно, независимо и разнообразно — общее решение может быть очень точным и ценным.

Мамандардан сұрау — сапалы жауап табудың ең жылдам тәсілдерінің бірі.
Опрос специалистов — это один из самых быстрых способов найти качественный ответ.

Дауыс беру арқылы отбасында, жұмыста, достар арасында ортақ келісімге келуге болады.
С помощью голосования можно договориться в семье, на работе, среди друзей.

Ең бастысы — нақты ережелер мен ашық талқылау.
Главное — чёткие правила и открытое обсуждение.

Сонымен қатар, дауыс беру қатысушылар арасындағы сенімді арттырады, әрқайсысында жауапкершілік сезімін күшейтеді, шешім қабылдаудың ашықтығын көрсетеді және оның қажеттілігін түсінуге көмектеседі.
Кроме того, голосование повышает уровень доверия между участниками, усиливает у каждого чувство ответственности, демонстрирует прозрачность принятия решений и помогает осознать его необходимость.

📘 ГРАММАТИКА: КОНСТРУКЦИЯ «–дің бірі» / «один из …»

📑 Пример из текста:
Мамандардан сұрау — сапалы жауап табудың ең жылдам тәсілдерінің бірі.
👆 Здесь тәсілдерінің бірі = один из способов.

📝 Конструкция –дің бірі используется для выражения значения «один из кого/чего».
Состоит из существительного во множественном числе в родительном падеже (-дың / -дің / -тың / -тің) + слова бірі (один из них).

🛠 [существительное + множественное число (-лар/-лер/-дар/-дер/-тар/-тер) + родительный падеж (-дың/-дің/-тың/-тің)] + бірі

🧩 Примеры:
Қазақстанның әдемі қалаларының бірі - Алматы.
Один из красивых городов Казахстана - Алматы.

Абай - қазақтың ұлы ақындарының бірі.
Абай - один из великих поэтов казахов.

Бұл - әлемдегі ең ірі кітапханалардың бірі.
Это - одна из крупнейших библиотек в мире.

Ол - біздің мектептегі үздік мұғалімдердің бірі.
Он - один из лучших учителей в нашей школе.

Теннис - әлемдегі ең танымал спорт түрлерінің бірі.
Теннис - один из самых популярных видов спорта в мире.

Сәтбаев - қазақ ғылымының негізін қалаушылардың бірі.
Сәтбаев - один из основателей казахской науки.

📅 78-КҮН / 78-Й ДЕНЬ

🤥 АДАМДАР НЕГЕ БІР-БІРІНЕ ӨТІРІК АЙТАДЫ?
ПОЧЕМУ ЛЮДИ ЛГУТ ДРУГ ДРУГУ?

📌 Глагол дня: өтірік айту – врать

Өтірік - бұл біреуді ондай ниет туралы алдын ала айтпай, әдейі жаңылыстыру.
Ложь - это намеренное введение другого человека в заблуждение без предварительного уведомления о таком намерении.

Өтіріктің негізгі екі түрі бар:
Существуют два основных вида лжи:

1. Жасыру - шындықтың бір бөлігін айтпау.
Сокрытие - умалчивание части правды;

2. Бұрмалау - әдейі жалған мәліметтерді айту.
Фальсификация - сообщение заведомо ложных фактов.

Адамдар бір-біріне неге өтірік айтады? Себептері әртүрлі:
Почему же люди лгут друг другу? Причины разные:

- жазадан немесе сыннан құтылу үшін;
- чтобы избежать наказания или критики;

- пайда табу немесе мақұлдауға ие болу үшін;
- чтобы получить выгоду или одобрение;

- басқа адамның көңілін қалдырмау үшін;
- чтобы не ранить чувства другого;

- қорыққандықтан, ұялғандықтан немесе өзін кінәлі сезінгендіктен;
- из страха, стыда или вины;

- өзің немесе айналаң туралы жалған сенімді жоғалтпау үшін;
- чтобы поддержать иллюзию о себе или о мире;

- ізеттілік, әдеп сақтау не біреуді өз пайдасына бұру үшін.
- ради вежливости, такта или манипуляции.

Себептері қандай болса да, біз өтірік айтқанда, бізге деген сенімділікті бұзамыз - міне, мұны түсіну маңызды.
Какими бы ни были причины, важно понимать, что когда мы лжём, мы разрушаем доверие к нам.

Сондықтан бір-бірімізге шынайы болайық, өйткені адалдық - берік әрі шын жүректен шыққан қарым-қатынастың кепілі.
Поэтому давайте будем честны друг с другом, ведь честность - это залог крепких и искренних взаимоотношений.

📘 ГРАММАТИКА: ПРИЧИНА И ЦЕЛЬ — «ҮШІН» и «–ҒАНДЫҚТАН / –ГЕНДІКТЕН»

📑 Пример из текста:
…пайда табу … үшін — чтобы получить выгоду
қорыққандықтан, ұялғандықтан… — из-за страха, стыда

📝 В казахском языке для выражения цели и причины используются:
ҮШІН — послелог «для», «чтобы», «ради», «из-за». Ставится после слова (существительного/местоимения или инфинитива на -у). Выражает цель или назначение.
–ҒАНДЫҚТАН / –ГЕНДІКТЕН / –ҚАНДЫҚТАН / –КЕНДІКТЕН — суффикс причины, образует придаточное причины: «потому что…, из-за того, что…».
Выбор формы зависит от гармонии гласных и звонкости/глухости согласных.

🛠 Конструкции
1) Цель — ҮШІН
[Существительное/местоимение] + үшін
Мен үшін — для меня
Балалар үшін — для детей

[Инфинитив (-у)] + үшін
Оқу үшін — чтобы учиться
Көру үшін — чтобы увидеть

[-ғаны/-гені/-қаны/-кені] + үшін — «за то, что…»
Кешіккенің үшін кешір — прости за то, что опоздал

2) Причина — –…ДЫҚТАН / –…ДІКТЕН
[Глагол + -ған/-ген/-қан/-кен] + -дық/-дік + -тан/-тен
Жаңбыр жауғандықтан… — потому что шёл дождь
Уақытым болмағандықтан… — потому что не было времени
Кешіккендіктен… — из-за опоздания

🧩 Примеры:
Дәрігер болу үшін көп оқу керек. — Чтобы стать врачом, нужно много учиться.
Бұл сыйлық сен үшін. — Этот подарок для тебя.
Денсаулық үшін спортпен айналысамын. — Я занимаюсь спортом ради здоровья.
Күн суық болғандықтан, ерте қайттық. — Потому что было холодно, мы вернулись рано.
Уақытым болмағандықтан, бара алмадым. — Не смог пойти из-за отсутствия времени.
Кешіккендіктен, жиналыс басталып кетті. — Из-за опоздания собрание уже началось.

📅 79-КҮН / 79-Й ДЕНЬ

🤝 АДАМҒА ДЕГЕН СЕНІМ ҚАЙДАН ПАЙДА БОЛАДЫ?
ОТКУДА ПОЯВЛЯЕТСЯ ДОВЕРИЕ К ЧЕЛОВЕКУ?

📌 Глагол дня: сену – доверять

Сенім — бұл біреуге арқа сүйеп, тіпті оны бақылау мүмкіндігің болмаса да, оның адал, сенімді болып, зиян келтірмейтініне сену.
Доверие — это готовность полагаться на другого человека, ожидая, что он поступит честно, надёжно и не причинит вреда, даже если у тебя нет возможности его контролировать.

Біреуге деген сенім қалай пайда болып, қалай дамиды?
Как появляется и развивается доверие к кому-то?

Сіз адаммен танысасыз. Егер ол сізге достық пен құрметпен қараса, сіз оған сене бастайсыз.
Вы знакомитесь с человеком. Если он ведет себя дружелюбно и уважительно, вы начинаете ему доверять.

Тұрақтылық. Адамның үнемі жақсы іс жасап жүргенін көрсеңіз, оған деген сеніміңіз артып, онымен сөйлесе бастайсыз.
Систематичность. Когда вы видите, что человек постоянен в хороших поступках, это увеличивает к нему доверие и вы начинаете с ним общаться.

Сынақ. Бір күні біз көмек сұраймыз немесе адам біздің көмекке мұқтаж екенімізді біледі. Ол қол ұшын созса, оған деген сеніміміз артады.
Испытание. Однажды происходит, что мы просим помочь, либо человек знает, что нам требуется помощь. И когда человек откликается, доверие растет.

Ортақ құндылықтар. Сіз сенетін әрі сынақтан өткен адамға құпияларыңызды ашасыз. Егер құндылықтарыңыз ұқсас екенін көрсеңіз, сенім одан әрі нығая түседі.
Общие ценности. Вы открываете свои секреты человеку, которому доверяете и который прошёл испытание. Если вы видите, что ваши ценности схожи, доверие ещё больше укрепляется.

Сенімнің сақталуы не артуы үшін араласуды жалғастырып, адал әрі мейірімді болу керек.
Чтобы доверие сохранялось или росло, необходимо поддерживать отношения, быть честным и отзывчивым.

📘 ГРАММАТИКА: УСЛОВНЫЕ ПРЕДЛОЖЕНИЯ С СВЯЗКОЙ «ЕСЛИ ВИДИТЕ, ЧТО…, ТО…»

📑 Пример из текста:
Адамның үнемі жақсы іс жасап жүргенін көрсеңіз, оған деген сеніміңіз артып, онымен сөйлесе бастайсыз.
Когда вы видите, что человек постоянен в хороших поступках, это увеличивает к нему доверие, и вы начинаете с ним общаться.

📝 Это сложноподчинённое предложение с придаточным условия. Первая часть (придаточное) описывает условие с глаголом в форме –се / –са (условное наклонение). Вторая часть (главное предложение) описывает результат или реакцию на это условие. В разговорной речи часто используется для передачи связи: «если наблюдаете что-то → действуете определённым образом».

🛠 Подлежащее+сказуемое (вформе–ғанын/–генінит.п.) +көру/есту/білу + –сеңіз / –сең / –се + главное предложение

🧩 Примеры:
Біреу көмектесіп жүргенін көрсеңіз, алғысыңызды айтыңыз.
Если вы видите, что кто-то помогает, поблагодарите его.

Оқушының қиналып отырғанын байқасаңыз, оған түсіндіріп беріңіз.
Если заметите, что ученик затрудняется, объясните ему.

Досыңыздың көңілсіз екенін байқасаңыз, онымен сөйлесіп көріңіз.
Если заметите, что друг грустный, попробуйте с ним поговорить.

Жаңбыр жауғалы тұрғанын көрсеңіз, қолшатыр алыңыз.
Если видите, что собирается дождь, возьмите зонт.

Ата-анаңыздың бір нәрсеге уайымдап жүргенін сезсеңіз, көмектесіңіз.
Если почувствуете, что родители переживают о чём-то, помогите им.

Көршіңіздің ауласы лас екенін көрсеңіз, бірге тазалауды ұсыныңыз.
Если заметите, что двор соседа грязный, предложите прибраться вместе.

Баланың шаршап тұрғанын байқасаңыз, демалуға рұқсат етіңіз.
Если заметите, что ребёнок устал, разрешите ему отдохнуть.

Жолдасыңыздың асығып бара жатқанын көрсеңіз, бөгемеңіз.
Если увидите, что товарищ куда-то спешит, не задерживайте его.

Біреу көмек сұрап тұрғанын байқасаңыз, назар аударыңыз.
Если заметите, что кто-то просит помощи, обратите внимание.

Маманның өз ісін жақсы істеп жатқанын көрсеңіз, мақтаңыз.
Если видите, что специалист хорошо выполняет свою работу, похвалите его.

📅 80-КҮН / 80-Й ДЕНЬ

🛋 ЖАТУ ЕТІСТІГІ: ЖАТУ ДЕГЕНДІ ҒАНА БІЛДІРМЕЙДІ
ГЛАГОЛ «ЖАТУ»: ОЗНАЧАЕТ НЕ ТОЛЬКО «ЛЕЖАТЬ»

📌 Глагол дня: жату – лежать

Сол кеште мен диванда жатып, төбеге қарап отырдым.
В этот вечер я лежал на диване и смотрел в потолок.

Ертең бізде «жату» етістігі болуы керек, ал мен ештеңе ойлай алмай отырмын.
Завтра у нас должен быть глагол «лежать», а я ничего не могу придумать.

Қалам мен қағаз үстелде жатыр, ал қағазда ештеңе жазылмаған.
Ручка и лист бумаги лежат на столе, а на листе ничего не написано.

Мысық қасымда кілемде жатыр және маған қарап отыр.
Кот лежит рядом на ковре и смотрит на меня.

Жата берген жеткілікті, енді бірдеңе жазатын уақыт болды!!
Достаточно лежать, пора уже что-то написать!

Мен диваннан тұрып, үстеліме бара жатырмын.
Я встаю с дивана и иду к своему столу.

Өз қаламымды алып, бірнеше сөйлем жазып жатырмын.
Беру свою ручку и пишу несколько предложений.

Үстелде немесе еденде не жатқанын жай ғана жаза салуға болады.
Можно просто написать, что лежит на столе или на полу.

Бірақ бұл етістік ерекше, әрі дәл қазір бір істің болып жатқанын айтқыңыз келсе, көмекші етістік ретінде жиі қолданылады.
Но этот глагол уникальный, и часто используется как вспомогательный, если хотите сказать, что прямо сейчас что-то происходит.

Қазір біз қазақ тілін үйреніп жатырмыз, дегенмен ешкім жатпаса да сөйлемде бұл етістік бар.
Сейчас мы учим казахский язык, в предложении стоит этот глагол, хотя никто не лежит.

Міне осындай ерекше және күнделікті сөйлеуде жиі кездесетін, өте пайдалы етістік.
Вот такой особенный и часто встречающийся глагол, который очень полезен в повседневной речи.

📘 ГРАММАТИКА: КОНСТРУКЦИЯ «–А/–Е/–Й + БЕРУ» В ЗНАЧЕНИИ «ПРОДОЛЖАТЬ»

📑 Пример из текста:
Жата берген жеткілікті, енді бірдеңе жазатын уақыт болды!!
👆 жата беру = продолжать лежать.

📝 Вспомогательный глагол беру в сочетании с основным глаголом в форме –а / –е / –й выражает значение «продолжать что-то делать», «делать без остановки» или «делать снова и снова»
🛠 [Основной глагол в форме –а/–е/–й] + беру

📋 Частые сочетания, где «–а/–е/–й + беру» = «продолжать»:
айта беру — продолжать говорить
сөйлей беру — продолжать разговаривать
оқи беру — продолжать читать / учиться
жаза беру — продолжать писать
қарай беру — продолжать смотреть целенаправленно, наблюдать за чем-то
көре беру — продолжать видеть (в том числе в переносном смысле: осы көріністі көре бердім — «всё видел эту картину»)
тыңдай беру — продолжать слушать
жүгіре беру — продолжать бежать / продолжать бегать (зависит от контекста)
жүре беру — продолжать идти / ездить
жүзе беру — продолжать плавать
ойлай беру — продолжать думать
есте ұстай беру — продолжать держать в памяти
жаттай беру — продолжать заучивать, запоминать в процессе
зерттей беру — продолжать исследовать
күле беру — продолжать смеяться
жылай беру — продолжать плакать
ренжи беру — продолжать обижаться
айқайлай беру — продолжать кричать
шырқай беру — продолжать петь / исполнять
сүріне беру — продолжать спотыкаться
іздей беру — продолжать искать

🧩 Примеры в предложениях:
Оқи бер, мен тыңдап отырмын.
Продолжай читать, я слушаю.

Күле берді, тоқтай алмады.
Он(а) всё смеялся(лась) и не мог(ла) остановиться.

Айта беріңіз, бұл маған қызық.
Говорите дальше, это мне интересно.

Жүзе бере берді, шаршаса да тоқтамады.
Он(а) продолжал(а) плыть, хотя устал(а).

Жаза берейік, уақыт әлі бар.
Давайте продолжим писать, время ещё есть.